علی شیرین
گروه بسیج
* در ابتدای این گفتوگو مختصری درباره زمینهها و بنیانهای شکلگیری نهاد سپاه و مبانی ایدئولوژیک آن توضیح بفرمایید.
** در نخستین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی در سال 57 بنا به فرمان حضرت امام خمینی(ره) تعدادی از دلسوختگان راستین و پیروان صدیق ولایت فقیه گردهم جمع شدند و نهاد مقدس سپاه پاسداران را پیریزی کردند و با تصویب شورای انقلاب، شورای فرماندهی کل سپاه تشکیل گردید و گام اساسی در جهت سازماندهی این نهاد مقدس برداشته شد. سپاه پاسداران در سایه روحیه انقلابی و معنویتی که از سرچشمه جوشان دل منور و روح مصفای آن امام عارفان جوشید و بیش از همه جوانان رزمنده و خالص سپاه و بسیج را سیراب کرد و توانست نقش تعیینکنندهای را در کنار ارتش و با به کارگیری بسیج مردمی برای حفظ نظام، انقلاب و استمرار و تحکیم جمهوری اسلامی ایفا کند.
این نهاد مولود مبارک انقلاب و پدیده بیسابقهای است. این پدیده در حقیقت مظهر عینی و مجسمی است برای شعارهای انقلاب اسلامی، شعار ایستادگی، شعار غلبه خون بر شمشیر و شعار حرکت برای نجات مستضعفان و از همین روست که نظامهای سلطه و استکباری با چشم انزجار و نفرت به این پدیده الهی مینگرند.
برجستگی سپاه در همراهی روحیه سلحشوری و نظامی با خلوص معنوی بوده و همه موفقیتها از هماهنگی این دو ناشی شده است.
* هر سال سالروز شهادت استاد مطهری به نام روز عقیدتی سیاسی گرامی داشته میشود این نامگذاری چه تناسبی با شهید مطهری دارد و چه اهدافی در پی آن دیده شده است؟
** همانطور که گفتم سپاه به عنوان یک ارگان عقیدتی سیاسی محسوب میشود. لذا آموزشهای عقیدتی، سیاسی، اخلاقی و تربیتی به عنوان اولین آموزشهایی بود که به تصویب رسید و اجرا شد. چون انقلاب ما یک انقلاب ایدئولوژیک و دینی بود. با عنایت به این موضوع، توجه به مسایل عقیدتی و آموزشهای سیاسی ایدئولوژیک از هر جهت رشد کرد.
اصلاً مهمترین تفاوت سپاه و سایر نیروهای مسلح دنیا توجه به همین مباحث اعتقادی و اخلاقی است. این آموزشها در واقع خلأ فکری نیروها را پر کرده است.
اما درباره تناسب این نامگذاری باید بگویم: شهید مطهری خود یکی از معماران و ایدئولوگهای نظام و انقلاب اسلامی بودند و استاد مطهری معمار تفکر و اندیشههای انقلاب است. و ما که میخواهیم از انقلاب دفاع کنیم باید اندیشههای والای آن شهید را ترویج کنیم. جامعیت اندیشهها و شخصیت استاد مطهری که باعث شد تا سالروز شهادتش به نام روز عقیدتی سیاسی نامگذاری شود.
* شخصیت استاد مطهری دارای چه ویژگیهای دیگری بود که او را تا این سطح در تاریخ انقلاب و شکلگیری این جنبش تاثیر گذار کرد؟
** مطهری مدافع انقلاب و روحانیت، ژرفنگر و ژرفاندیش بود. با همه مردم ارتباط داشت و آثار، نوشتهها و مکتوباتی که از او باقیمانده حاکی از این است که برای همه اقشار نوشته است. در زندگی ساده زیست و مردمی بود و مروج و مبلغ اسلام ناب بود. او نیازهای فکری جامعه را به خوبی میشناخت و برای آنها حرف برای گفتن داشت. با اندیشهها و مکاتب مختلف آشنا بود و از عهده نقد اندیشهها به خوبی بر میآمد.
اهل سعهصدر بود و در نهایت آرامش به نقادی اندیشهها میپرداخت. در همه حال حق را بر زبان جاری میکرد. در دو میدان جنگ میکرد، یکی با انسانهای مدعی دینداری که از عرصهها و صحنههای اجتماعی و سیاسی گریزان بودند و با نام زهد و تقوی به زندگی خودشان مشغول بودند، دیگری با اندیشه و فکر کسانی که با اسم فعالیتهای سیاسی به ارزشهای اخلاقی، عبادی و انسانی پشت میکردند و همه کوشششان را در دنیای سیاست خلاصه میکردند. همچنین شهید مطهری نسبت به ابلاغ دین خدا به نسل جوان احساس رسالت میکرد. علاوه بر این مطهری عاشق امام بود چون امام یکی از بزرگترین شخصیتهایی بود که در پرورش فکری و روحی شهید مطهری نقش تعیینکنندهای داشت.
* این نامگذاری نهایتاً چه اهمیتی و نتیجهای برای انقلاب و حرکت نظامی اسلامی در پی خواهد داشت؟
** این نامگذاری نقطه امیدی بر تداوم مسیر نورانی و معرفتآموز استاد مطهری و اندیشههای انقلاب است و زمینهای را فراهم خواهد کرد تا پاسداران و بسیجیان با الگو قراردادن آن شهید بینش، بصیرت و آگاهیهای دینی، اعتقادی و سیاسی خود را روزبهروز عمیقتر سازند تا بتوانند آگاهانه از اسلام عزیز و انقلاب دفاع کنند.
* راهبردها و راهکارهایی که برای تحقق اهداف آموزشهای عقیدتی سیاسی برگزیدهاید کدامند؟
** ما براساس سخن رهبر انقلاب که فرمودند: «مهمترین وظیفه بسیج ترویج اخلاق و معنویت در بین بسیجیان است» اهدافمان را دنبال میکنیم و به نهادینه کردن آموزشهای عقیدتی و سیاسی، فراگیر نمودن آموزشهای عقیدتی سیاسی و حضور فعال در تمامی فرصتهای آموزشی، ارتقای سطح کیفی آموزشها به منظور تقویت روحی و معنوی کارکنان بسیج و استفاده مناسب از فرصتها با تقویت نقاط قوت برای گسترش ارزشهای دینی به دنبال تحقق برنامههای سپاه هستیم.
در این راستا با اصلاح نظامهای آموزشی موجود، طراحی و تدوین فنون آموزشی براساس نیاز، بهینهسازی شیوههای آموزش، تربیت و سازماندهی اساتید و مربیان مجرب در راستای تبیین معارف اسلامی و با شناسایی نیازها و برنامهریزی جهت پاسخگویی به نیازها و شبهات به دنبال تحقق اهداف متعالی نظامی اسلامی هستیم.
* تاکید بیشتر بر آموزشهای عقیدتی است یا سیاسی!
** مسایل اعتقادی از مسایل سیاسی جدا نیست. همانطور که انسان با استفاده همزمان با معرفت و بصیرت در مسیر صحیح گام برمیدارد. همراهی معرفت و بصیرت انکارناپذیر است این همراهی میتواند مسیری بیخطا و حرکت شایستهای را برای ما ترسیم کند.
* در آموزشهای عقیدتی چه مباحثی ارایه میشود و در چه سطوحی؟
** مباحث اعتقادی شامل آشنایی کامل با اصول دین، جهان بینی الهی، معرفت دینی، شناختن ادیان الهی و آشنایی با مفاهیم، تفاسیر قرآن و... است مباحث احکامی ما شامل احکام شرعی و فقه، احکام اقتصادی مالی، احکام عبادی و مباحث حقوق قضایی است. همچنین آشنایی با سیره اخلاقی معصومین(ع) اخلاق فردی و اجتماعی، اخلاق عملی، سیاسی و اخلاق در خانواده از جمله مباحث اخلاقی دورههای آموزشی ما است. در ضمن در این آموزشها، آموزشهای عقیدتی، تاریخ اسلام، تاریخ تحلیلی صدراسلام، تاریخ و زندگی سیاسی ائمه اطهار به صورت تفکیکی مورد بررسی قرار میگیرد.
* نگاه و زاویه دید شما در آموزشهای سیاسی چگونه است و چه نوع مباحثی مدنظر قرار گرفته است؟
** در آموزشهای سیاسی سعی بر این است که موضوعات و مباحثی که جنبه مبنایی و پایهای دارند مورد توجه قرار بگیرند مثل: آشنایی با نظام مقدس جمهوری اسلامی، حاکمیت دینی و ولایت فقیه، مبانی علم سیاست، تاریخ سیاسی، روابط بینالملل و شناخت احزاب و جریانات سیاسی و...، این مباحث در قالب دورههای آموزشی مختلف در جهت افزایش دانش و بینش سیاسی نیروها برگزار میشود. این آموزشها موجب شبههزدایی و افزایش قدرت تجزیه و تحلیل افراد در مسایل سیاسی میشود.
* آموزشهای عقیدتی سیاسی هم اکنون با چه چالشهایی روبهرو است؟
** هم اکنون یکی از مسایل مهم فرهنگی، تهاجم سازمان یافته فرهنگی دشمن به بنیانهای فکری و اعتقادی با ابزار و روشهای فرهنگی است. دشمن درصدد ایجاد فاصله میان نسل جوان و ارزشهای دینی است باید در این زمینه به طور جد نگران بود. ایجاد سوالات و شبهات دینی و اعتقادی در بین مردم به خصوص نسل جوان، کمبود سرمایه، منابع و امکانات برای آموزش اعضای بسیج که بخش عمدهای از جمعیت جوان کشور را در بر میگیرد چالشهایی است که ما با آن روبهرو هستیم، لذا این عرصه توجه و حمایت بیشتری را میطلبد. همچنین برای تعمیق معرفت دینی و سیاسی بسیجیان باید برنامهریزی و تلاش موثری انجام شود.
* موفقیت آموزشهای عقیدتی سیاسی را چگونه ارزیابی میکنید؟
** سازماندهی پنجاه هزار مربی عقیدتی سیاسی در سالهای گذشته و ارایه آموزشهای لازم جهت ارتقای سطح کیفی آموزشها و آشنایی با شیوه نوین تدریس و برقراری ارتباط مناسب با مخاطبین به ویژه جوانان از جمله موفقیتهای معاونت است که در بالابردن سطح کیفی آموزشها نقش موثری ایفا کرده است. حضور مربیان مجرب از دانشگاهها، حوزههای علمیه و دبیران آموزش و پرورش در کلاسهای عقیدتی و سیاسی موجب ارتقای سطح علمی این کلاسها شده است. علاوه بر آموزشهای حضوری به صورت غیرحضوری نیز از طریق انتشار نشریات متعدد اقدام کردهایم که تعداد آن به شش عنوان میرسد این نشریات علاقهمندان را با مسایل روز سیاسی و عقیدتی آشنا میکند.
نشریه فرهنگیان بسیجی برای ارتباط با فرهنگیان بسیجی، نشریه معراج اندیشه با همکاری بسیج جامعه پزشکی، نشریه شمیم معرفت برای ارتباط با بیش از 45 هزار نفر از مربیان بسیج، نشریه اندیشه بسیج با هدف تبادل اطلاعات با فرماندهان پایگاههای کشور و ارایه رهنمودهای صحیح، نشریه مالک ویژه فرماندهان حوزههای مقاومت و فرماندهان گردانهای عاشورا و الزهرا و نشریه دیواری شجره طیبه با ارایه مطالب دینی منتشر و در بین علاقهمندان توزیع میشود. شمارگان چاپ و توزیع این نشریات به یک میلیون و دویست جلد میرسد. گفتنی است در ارزیابیای که سال گذشته صورت گرفت بیش از 76 درصد از خوانندگان از محتوای این نشریات ابراز رضایتمندی کردند.
* معاونت عقیدتی سیاسی در سال 84 چه دستاوردهایی داشته است؟
** این معاونت در سال 84 اقدامات موثری انجام داده که میتوان به تحت پوشش قراردادن بیش از پانصدهزار نفر در آموزشهای قرآنی، قرائت، مفاهیم و تفسیر اشاره کرد. همچنین با همکاری ستاد ترویج قرآن، جهت آشنایی مشتاقان قرآن با معارف قرآنی اقدام به برگزاری مسابقههایی با نام «مائده آسمانی» کردیم که با استقبال پانصدهزار نفری روبهرو شدیم. همچنین ارایه بیش از ده هزار مقاله علمی پیرامون موضوعات اعتقادی و اخلاقی توسط مربیان اهل قلم بسیجی و دریافت تقدیرنامه و کسب رتبه اول در جشنواره نشریات بسیج با محتوای برتر توسط نشریات این معاونت از دستاوردهای سال گذشته ما بوده است. دفتر معاونت عقیدتی سیاسی با همکاری سازمان بسیج دانشآموزی، سازمان بسیج فرهنگیان و معاونت فرهنگی و پرورشی بیش از یک میلیون و پانصدهزار نفر از بسیجیان را تحت پوشش برنامههای عقیدتی سیاسی قرار داده است. همچنین در سال گذشته بیش از نه هزار نفر از پاسداران به مدت یک ماه در دورههای آموزشی شرکت کردند.
* رویکرد برنامههای روز عقیدتی سیاسی امسال به چه سمت و سویی گرایش دارد؟
** با توجه به نامگذاری سال 85 به سال پیامبر اعظم(ع)، جهتگیری برنامهها به ترویج اخلاق پیامبر(ص) در برخوردهای اجتماعی و رعایت مکارم اخلاق فردی و اجتماعی است. برقراری ارتباط صمیمی با مخاطبین از طریق برگزاری نشستها و همایشها، تشریح ابعاد زندگی پیامبر(ص) برای ارتقا منزلت اجتماعی بسیج، توجه لازم به قرآن و نماز به عنوان برترین هدایای الهی، ایجاد عدالت محوری در متن و محتوای آموزش، نگاه ویژه به فرماندهان و مسوولین بسیج و سپاه و نیروهای اخلاقگرا و الگوسازی آنان و افزایش خدمترسانی به مردم از جمله رویکردها و اهدافی است که امسال به دنبال هستیم.
* درباره اهم برنامههای عقیدتی سیاسی امسال توضیح بفرمایید.
** در راستای ترویج افکار و اندیشههای شهید مطهری و تحقق باورهای دینی در بین پاسداران و بسیجیان برنامههای ویژهای را در سال 85 اجرا میکنیم که هر کدام از آنان اهداف خاصی را دنبال میکنند. ترویج فرهنگ قرآنی در میان بسیجیان برگزاری جلسات و محافل قرآنی، برگزاری مسابقات قرآنی، توجه لازم به ترویج فرهنگ نماز، پاسخ به شبهات عقیدتی و سیاسی بسیجیان جهت ارتقای معرفت آنان، ارتقای سطح علمی مربیان اهل قلم بسیجی از طریق کلاسهای حضوری و غیرحضوری، ترویج مکارم اخلاق، بازنگری نظام آموزش بسیج و ارزیابی فنون و محتوای آموزشی و مطابقت آن با نیازهای جامعه از جمله برنامههای امسال معاونت است.
* چه برنامههایی را در روز و هفته عقیدتی سیاسی مدنظر دارید؟
** تجدید میثاق مربیان و فرهنگیان بسیجی با آرمانهای حضرت امام(ره)، حضور بر مزار شهیدمرتضی مطهری و تجلیل از مقام شامخ آن بزرگوار، برگزاری همایش تجلیل از مقام معلم و معرفی معلمان نمونه بسیجی، دیدار تعدادی از مربیان و فرهنگیان با مراجع عظام تقلید در شهر مقدس قم و ائمه محترم جمعه در سراسر کشور، دیدار جمعی از فرهنگیان بسیجی با مقام معظم رهبری، برگزاری مسابقات فرهنگی، قرآنی و تجلیل از خانواده شهید مطهری، شهدای عرصه تعلیم و تربیت و پیشکسوتان تعلیم و تربیت از جمله برنامههای هفته عقیدتی سیاسی است.