مترجم: حسین رزمنده
رئیس جمهور افغانستان بعد از بازگشت از سفرش، به آمریکا و انگلستان اعلام کرد که اگر ملا محمد عمر بخواهد برای پایان دادن به ناامنی ها در افغانستان پشت میز مذاکره قرار گیرد، تضمین می کند که رهبر این گروه تحت پیگرد قرار نگیرد، حتی اگر جامعه جهانی با این ضمانت مخالف باشد.
اما این پیشنهاد از سوی گروه طالبان رد شد و سخنگوی طالبان در واکنش به سخنان وی گفت: ما در افغانستان احساس امنیت می کنیم و نیازی به تضمین امنیت کرزای نداریم. حال آن که هم دولت کرزای و هم جامعه جهانی به شدت نگران تقویت روزافزون گروه طالبان و ناتوانی نیروهای افغان و خارجی در مهار خشونتها هستند که همین نگرانی موجب شده تا حکومت افغانستان تلاشهایش را برای مذاکره با طالبان تشدید نماید.
علت تلاشهای مضاعف کرزای برای تماس و صلح با طالبان نشان از این واقعیت غیرقابل انکار دارد که وی از دخالتهای جامعه بین المللی و بویژه آمریکا در افغانستان به نام تأمین صلح و ثبات، کاملاً ناامید شد و تلاش دارد تا با یک اقدام ملی و بومی و محلی، راه برون رفت از بحران کنونی را باز یابد.
در طی 7 سال گذشته، با وجود خروج نیروهای اشغالگر شوروی سابق و به قدرت رسیدن مجاهدین افغانی و ظهور و سقوط طالبان، افغانستان هنوز در شرایط یک کشور جنگزده و مصیبت بار به سر می برد که بخش اعظمی از مسؤولیت این مصیبتها متوجه دخالتهای آمریکا می باشد که هیچ گاه یک استراتژی واحد و روشنی در افغانستان نداشته است.
این شرایط در کنار ناهماهنگی در تلاشها برای بازسازی، وجود فساد اداری، افزایش ناامنی ناشی از جنگ مسلحانه طالبان و اخیراً ناامنی ناشی از فعالیت باندهای جنایتکار همچون سرقتهای مسلحانه و آدم ربایی در افغانستان، منجر به آن شده که افغانها، اعتماد خود را به ناتوانی حکومت از دست داده و بشدت حضور جامعه بین المللی را عامل اصلی ماجرا بدانند.
حامد کرزای می گوید: در سالهای حاکمیت گروه طالبان، جامعه جهانی نسبت به اجرای مجازاتهای خشن در ملاعام، مثل اعدام زنان و مردان و اجرای حکم سنگسار در استادیوم مملو از جمعیت و یا قطع دست و پا، به شدت اعتراض می کرد، اما بالاترین حد اعتنای طالبان نسبت به این اعتراضها فقط زمانی بود که مولوی وکیل احد متوکل، وزیر خارجه وقت این رژیم گفت: اگر جامعه بین المللی اجرای این مجازاتها را در ملاعام بر نمی تابد، پول لازم برای ساخت یک محل خاص برای مجازات را به طالبان بدهد.
رژیم طالبان، در حالی که فقط توسط سه کشور، پاکستان، عربستان سعودی و امارات به رسمیت شناخته شده بودند، در مقابل اعتراضهای گسترده جامعه جهانی، فقط نسبت به اجرای مجازاتهای شدید تخریب مجسمه های بودا، پناه دادن به اسامه بن لادن و بسیاری مسایل دیگر کوچکترین سازش سیاسی از خود نشان ندادند. در حالی که اگر طالبان از برخی مواضع افراطیشان کوتاه می آمدند و سازش را می پذیرفتند احتمال آن وجود داشت که کشورهای بیشتری رژیم طالبان را به رسمیت بشناسند، زیرا طالبان یک جنبش شهری سیاسی با اهداف ملی گرایانه و یا آزادیخواهانه نیست، بلکه آغاز جنبشی شدیداً متأثر از آموزه های مذهبی و رسوم و عادتهای قومی بود، اما نفوذ پاکستان در آن و حضور فعال جنگجویان خارجی با اعتقادات تندروانه و افراطی مذهبی در بدنه طالبان، ساختار عقیدتی و ترکیب ملیتی این گروه را بشدت پیچیده تر از قبل ساخته است بنابراین نکته ای که کمتر به آن توجه می شود، این واقعیت است که طالبان این جنگ و خشونت را جهاد بر ضد کفار می دانند و این ارزش بزرگ مذهبی جایگاهی سازش ناپذیر در اعتقادات آنها دارد و به همین دلیل همان طور که مدرسه های افغانستان از سال 2004 به این طرف آتش می گیرند و می سوزند، مدارس پاکستانیها نیز بویژه مدارس دخترانه شاهد آتشسوزی بر اثر حملات طالبان هستند و 80 هزار دانش آموز از امکانات تحصیلی محروم شده اند و پلهای بسیاری تخریب شده و سربازان بسیاری قتل عام گردید و بمبها خانه های بسیاری از کراچی تا لاهور و اسلام آباد را منهدم کرده اند. این خشونتها به هند نیز سرایت و شهرهای گجرات و دهلی را نیز به ناامنی کشانده است. بدین ترتیب باید گفت که این مشکل منطقه ای است و در بر گیرنده حمایتی نهادینه از تندروهایی است که به تروریسم دامن می زنند و تا زمانی که از طریق ممانعت از آن نوع حمایتها و نیز پشتیبانی مالی از رادیکالیسم در تمام اشکال ریشه های این مشکل را مورد خطاب قرار ندهیم، نمی توانیم تروریسم را شکست دهیم. این مشکل به خوبی از سوی غرب درک نشده و آنها با علایم و نشانه های تروریسم مبارزه می کنند نه با ریشه های آن.
جنگ آمریکایی نیست
رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا ضمن تأکید بر لزوم وجود نیروهای امنیتی افغانستان گفت: درگیریهای افغانستان نباید جنگ آمریکایی یا ناتو محسوب شود. رابرت گیتس با تأکید بر لزوم توسعه و گسترش ارتش ملی افغانستان، اعلام کرد: چالش موجود در این کشور جنگ افغانستان است و نه آمریکا یا ناتو زیرا اگر ما جنگ جاری در افغانستان را یک جنگ آمریکایی بنامیم، مرتکب اشتباه بزرگی شده ایم. این جنگ برای افغانها و کشورشان بوده و لازم است این نکته برای افغان ها شفاف شود که ما برای راه انداختن جنگ به آنجا نرفته ایم، بلکه می خواهیم به آنها کمک کنیم. وی با ابراز امیدواری از توسعه و افزایش توان امنیتی نیروهای بومی افغانستان، به اقدامهای مشابه آمریکا در عراق و نتایج رضایت بخش آن اشاره کرد و گفت: نزدیک به یک میلیون نفر در بخشهای مختلف تأمین امنیت عراق فعال هستند. با این حال در افغانستان که جمعیتش چهارمیلیون نفر بیشتر از عراق است و مساحتی بیشتر از عراق دارد فقط 150 هزار نفر نیروهای امنیتی آموزشدیده و آماده فعالیت هستند.
سخنان گیتس درباره لزوم تقویت نیروهای امنیتی افغانستان در حالی منتشر می شود که اختلاف واشنگتن و کابل بر سر مذاکرات احتمالی دولت افغانستان و طالبان بویژه درباره شخصیت مرموز ملا عمر، رهبر طالبان در افغانستان به اوج خود رسیده است.
در عین حال آمریکا پیش نویس تغییر استراتژی خود درباره مذاکره با طالبان در افغانستان را آماده کرد و ملا عمر به دلیل حمایت از اسامه بن لادن شریک جرم وی در حملات 11 سپتامبر به شمار می رود و نباید در مذاکرات صلح دولت افغانستان هیچ دخالتی داشته باشد.
اما نبود ملا محمد عمر و گلبدین حکمتیار که هر دو مورد اعتراض و مخالفت آمریکا واقع شده اند، گفتگوهای صلح افغانستان و طالبان را محکوم به شکست نموده است که این موضوع مورد تأیید دولت کابل نیز هست. اما بریتانیا طراح مذاکرات پشت پرده افغانستان، به اختلافهای عمیقی با واشنگتن در خصوص روند مذاکرات با طالبان رسیده اند، زیرا آمریکا تاکنون بیشترین هزینه را در افغانستان در جریان مذاکرات صلح افغانستان متحمل شده است.