اصول روحیه بسیجی از دیدگاه امام خمینی(ره)
الف: اصول سیاسی
1ـ تقوی و جهاد به عنوان ارزش در متن عمل و عقیده
به همه مسؤولان کشورمان تذکر میدهم که در تقدم ملاکها هیچ ارزش و ملاکی مهمتر از تقوی و جهاد در راه خدا نیست و همین تقدم ارزش الهی باید معیار و امتیاز و استفاده از امکانات و تصدی مسؤولیتها و اداره کشور و جایگزین همه سنتهای غلط گردد، چه در زمان جنگ و چه صلح صرف امتیاز لفظی و عرفی کفایت نمیکند که باید هم در متن قوانین و مقررات و هم در متن عمل و عقیده و روش و منش جامعه پیاده شود.(1)
2ـ بسط تفکر در همه جای جهان
باید بسیجیان جهان اسلام در فکر ایجاد حکومت بزرگ اسلامی باشند و این شدنی است؛ چراکه بسیج تنها منحصر به ایران اسلامی نیست. باید هستههای مقاومت را در تمامی جهان به وجود آورد و در مقابل شرق و غرب ایستاد.(2)
این تفکر امام خمینی(ره)در آن روزگاران چه موج و نهضتی را در جهان ایجاد کرد. حرکت اسلامی در فلسطین و لبنان و همه کشورهای تحت سلطه که کالبدی تازه در روحشان دمید. متأسفانه امروز این تفکر جای خود را کمتر باز میکند و افراد از گسترش فکر و عقیده خود حتی در خارج از مرزها نیز باید بکوشند.
3ـ دشمنشناسی و تکیه بر هویت و ارزشهای الهی
نکته مهمی که همة ما باید به آن توجه کنیم و آن را اصل اساسی سیاست خود با بیگانگان قرار دهیم، این است که آنان ما را تا کجا تحمل خواهند کرد و تا چه اندازه استقلال و آزادی ما را قبول دارند؟ به یقین آنان مرزی جز عدول از همه هویتها و ارزشهای معنوی و ایمان نمیشناسند و به گفته قرآن کریم هرگز دست از مقاتله و ستیز با شما بر نمیدارند مگر اینکه شما را از دینتان برگردانند.(3)
در اینجا ارزش گفتههای امام، در تعامل با فرهنگهای ابرقدرت مشخص میگردد. به چه بهایی و تا کجا ما باید برای ارتباطمان بسوزیم تا ایرانی را بسازیم. آیا ایرانی با هویت اسلامی و هویت آزادی معنوی و آزادی روحی خواهد ماند؟
4ـ ابرقدرتستیزی و مقابله با ظلم
آمریکا دشمن شماره یک مردم محروم و مستضعف جهان است. آمریکا برای سیطره سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و نظامی خویش بر جهان زیر سلطه، از هیچ خیانتی خودداری نمینماید. او مردم مظلوم جهان را با تبلیغات وسیعش استثمار مینماید. او با ایادی مرموز و خیانتکارش آن چنان خون مردم را میمکد که گویی در جهان هیچ کس غیر او حق حیات ندارد.(4)
این گفته امام خمینی(ره) را در استراتژی خارجی نظام آمریکایی میتوانیم ببینیم. دخالت در سیاست کشورهای دیگر، نفوذ سیاسی و تحمیل عقاید با استفاده از نفوذ اقتصادی و امنیتی خود که از جملة آنهاست.
ب: اصول فرهنگی در تبیین روحیه بسیجی در کلام امام خمینی(ره)
1ـ اتحاد علم و دین، روشنفکرهای مذهبی و روشنفکرهای علمی
فرهنگ دانشگاهها و مراکز غیر حوزهای به صورتی است که با تجربه و لمس واقعیتها بیشتر عادت کرده است تا فرهنگ نظری و فلسفی. باید با تلفیق این دو فرهنگ و کم کردن فاصلهها، حوزه و دانشگاه در هم ذوب شوند تا میدان برای گسترش و بسط معارف اسلام وسیعتر گردد.(5)
به خوبی میتوان تلاش جدید فرهنگهای نفوذی را برای ایجاد و شکاف در این دو قشر دید.
2ـ نقش زمان و مکان در تفکر و تصمیمگیریها
مصلحت نظام را در نظر بگیرید؛ چراکه یکی از مسایل بسیار مهم در دنیای پرآشوب کنونی نقش زمان و مکان در اجتهاد و نوع تصمیمگیریهاست.(6)
آشنایی به روش برخورد با حیلهها و تزویرهای فرهنگ حاکم بر جهان، شناخت سیاستها و حتی سیاسیون و فرمولهای دیکته شده و درک موقعیت و نقاط قوت و ضعف دو قطب سرمایهداری و کمونیسم که در حقیقت استراتژی حکومت بر جهان را ترسیم مینمایند، از ویژگیهای یک مجتهد جامع است.(7)
با توجه به اینکه فصل خطاب سخن امام، مجتهدان بودهاند، اما درک سخن و عمل به آن نیز به نظر نگارنده یکی از اصول حاکم بر موقعیتهای روان و علمی بسیج و بسیجیان در عرصه تفکرات کشوری است.
3ـ عدم گرایش و تعلق به جناحهای سیاسی و قدرتهای موجود
دانشگاه مرکز همه چیز است، حتی تشکیل دولت. باید این مسأله را دنبال کنیم که دانشگاه اسلامی شود تا برای کشور مفید گردد و باید سعی شود که تا دانشگاه به یکی از دو قدرت گرایش پیدا نکند و این به صرف وقت و نظارت کامل احتیاج دارد.(8)
4ـ علم و آموزش را به مسیر توحیدی سوق دادن، هر علمی و هر آموزشی که باشد.
آن معنایی که از علوم دانشگاهها ما میخواهیم و آن معنایی که از علوم مدارس کریمه میخواهیم، همین است که تمام اینها مهار شود به علوم الهی و برگردد به توحید؛ یعنی انسان طبیعت را که میبیند، خدا را در آن ببیند. علوم طبیعی همه باید باشد لکن آن مرکز ثقل است که مرکز توحید است. اسلام طبیعت را مهار میکند برای واقعیت و همه را به وحدت و توحید میبرد.(9)
5ـ توجه به تفاوتها و عدم مقایسه دو چیز متفاوت:
ارزش در دنیا به حب مکتبها و دیدها مختلف است. اگر قطع نظر کنید از مکتبهای توحیدی و الهی و به مکتبهای مادی و به ایدههایی که دنبال مادیات هستند مراجعه کنید، میبینید که با هم مختلف هستند.(10)
اینجاست که اهمیت بسیاری از مقایسهها برای ناکارآمد نشان دادن نظام اسلامی روشن میگردد.
6ـ هوشیاری کامل در شناخت اسلام مستقیم و عدم التقاط آن با اسلام انحرافی
درباره فرهنگ هر چه گفته شود کم است. میدانید و میدانیم اگر انحرافی در فرهنگ یک رژیم پیدا شود و همه ارگانها و مقامات آن رژیم در صراط مستقیم انسانی باشند، دیری نخواهد گذشت که انحراف فرهنگی بر همه آنها غلبه پیدا میکند و همه را خواهی و نخواهی به انحراف میکشاند و نسل آتیه را چنان کند که انحراف از راه مستقیم را، راه نجات بداند و اسلام انحرافی را به جای همین اسلام حقیقی بپذیرد و بر سر خود و کشور خود آنچه را بیاورد که در طول ستمشاهی و 50 سال اخیر آمد.(11)
اهمیت زیبایی این سخن امام خمینی(ره) امروز بر همه آشکار است و رفع شبهات و جلوگیری از اشاعه آن و قبل از آن شناخت صحیح اسلام مستقیم، از واجبات یک بسیجی و روحیه بسیجی است.
بعد از تبیین برخی موارد از کلمات امام، نگارنده بر خود لازم میداند که از نکات بسیاری که در این گفتار نگنجید و به علت واضحبودن آن بر همگان، از آنان چشم پوشید را یادآوری کند. ایثار، رشادت، شهامت، شجاعت، جهاد و شهادتطلبی در روحیه بسیجی مانند عوامل فطری، تثبیت شده است. دفاع از مظلوم در برابر ظالم، قلم را در خدمت حق داشتن و کلام را برای حق گفتن، از ضروریات و از بدیهیات بسیج است. آنچه که در گفتار آمد، بیشتر کلامهایی بود که موجب ذکر آن، اهمیت بیشتر دادن به آن موضوعات بود.