دیمیترى مدودف، رئیس جمهورى روسیه به سفر خود به منطقه آمریکاى لاتین با دیدار از فدیل کاسترو، رهبر سابق کوبا و مذاکره با رائول کاسترو رهبر فعلى این کشور پایان داد.
ناتالیا تیماکووا، سخنگوى رئیس جمهورى روسیه پس از دیدار یک ساعته مدودف با فیدل کاسترو در جمع خبرنگاران گفت: «آنها [مدودف و فیدل کاسترو] درباره جنبه هاى مختلف توسعه همکارى روسیه و کوبا و مسائل سیاست بین الملل مذاکره و گفت وگو کردند.» هیچ تصویرى از دیدار آنها منتشر نشده است، اما کاسترو در مقاله اى که بعدا منتشر شد، گفت: «براى من این یک دیدار بسیار تشویق کننده بود. هیچ موضوعى نیست که رئیس جمهورى روسیه از آن دورى کند، هیچ پرسشى نیست که بدون پاسخ بماند. وى دانش زیادى درباره موضوعات دارد و مى داند که چگونه شنوندگان و حتى کسانى را که با وى اختلاف نظر دارند، متقاعد کند.» کاسترو همچنین به این مسأله اشاره کرد که دو طرف درباره روابط با آمریکا هم صحبت کردند، اما وى از ارائه جزئیات بیشتر در این باره خوددارى کرد. به گزارش دیپلماسى ایران، سفر مدودف به آمریکاى جنوبى بازتاب گسترده اى در مطبوعات آن منطقه داشته است.
روزنامه هاى آرژانتینى سفر مدودف را با سفر اخیر هو جین تائو، رئیس جمهورى چین از کوبا مرتبط دانستند و تحلیل کردند که دیدار دیمیترى مدودف از این کشور نیز به معناى حمایت سیاسى و اقتصادى از دولت کاسترو است. خبرگزارى تلام آرژانتین در این باره نوشت، اگرچه پس از فروپاشى نظام اتحاد جماهیر شوروى روابط مسکو با هاوانا تنزل یافته بود اما از سال گذشته دو طرف به سمت ارتقا سطح مناسبات حرکت کردند و حجم مبادلات تجارى را به ۳۶۰ میلیون دلار رساندند و پیش بینى مى شود این رقم در سال جارى به ۴۰۰ میلیون دلار افزایش یابد. مدودف قبل از سفر به کوبا از ونزوئلا جایى که کشتى هاى جنگى روسى در آن پهلو گرفته اند نیز دیدن کرده بود. سران دو کشور در پاسخ به نگرانى هاى آمریکا به خاطر مانور مشترک در آبهاى کارائیب اعلام کردند، این اقدام علیه دیگران نیست. رئیس جمهورى روسیه به علاوه توافقنامه هاى مختلفى از جمله در زمینه انتقال فناورى هسته اى به ونزوئلا با هوگو چاوز رئیس جمهورى این کشور امضا کرد. مدودف پیش از ونزوئلا از برزیل و پرو نیز دیدن و قراردادهاى همکارى در زمینه هاى گوناگون با سران آنها امضا کرده بود. رئیس جمهورى روسیه در جریان این دیدارها به صراحت از قصد کرملین براى گسترش مناسبات و تحکیم پیوندها با آمریکاى لاتین سخن گفت.
سران منطقه نیز تمایل متقابل خود براى ارتقا سطح روابط با مسکو را ابراز داشته و در همین راستا کریستینا فرناندز، رئیس جمهورى آرژانتین نیز در هفته اول دسامبر به روسیه سفر خواهد کرد. اعزام گروهى از ناو هاى روسى تحت رهبرى یک رزم ناو هسته اى که در ساحل ونزوئلا لنگر انداخت، از سوى رسانه هاى روسى به عنوان واکنش به استقرار هاى آمریکا در دریاى سیاه در حمایت از گرجستان تفسیر شده است. مقام هاى روسى گفته اند، حدود ۱۶۰۰ سرباز روسى با چهار ناو در حال پیوستن به ۷۰۰ سرباز ونزوئلایى براى گشت زنى و انجام رزمایش نجات در دریاى کارائیب هستند که قرار است اول دسامبر آغاز شود. مقامات روسیه هرگونه هدف گیرى این رزمایش علیه کشورهاى ثالث را رد کرده اند. رئیس جمهورى ونزوئلا نیز روز دوشنبه تحریک آمیز بودن این مانور را تکذیب کرد و آن را یک مبادله بین دو کشور مستقل و آزاد که در حال نزدیک شدن به هم هستند، توصیف کرد. اما رئیس جمهورى ونزوئلا همانند مدودف و ولادیمیر پوتین نخست وزیر روسیه، قدرت طلبى جهانى آمریکا و طرح هاى دولت جورج بوش براى استقرار سپر دفاع موشکى در شرق اروپا را محکوم کرده است. پیش از این ونزوئلا سیستم هاى رادار، جت جنگنده، هلى کوپتر و ده ها هزار کلاشینکف از روسیه خریدارى کرده است. در همین رابطه واشنگتن پست در شماره ۲۶ نوامبر خود به نقل از تحلیلگران سیاسى نوشت، ورود دیمیترى مدودف، رئیس جمهورى روسیه و ناوگان دریایى این کشور به ونزوئلا در هفته اخیر، پیام روشنى به باراک اوباما است که چالش آزار دهنده براى واشنگتن در آمریکاى لاتین، دولت پوپولیستى هوگو چاوز و نهضت وى در برابر نفوذ آمریکاست.
رئیس جمهورى ونزوئلا که زمانى جورج بوش، رئیس جمهورى آمریکا را شیطان خوانده و سفیر واشنگتن در کاراکاس را در ماه سپتامبر اخراج کرده بود، تمایل خود را براى تعامل مجدد با واشنگتن و دولت اوباما اعلام کرده و گفته است مانور دریایى مشترک با روسیه براى تحریک آمریکا نیست. در این گزارش آمده است، ونزوئلا هیچ خطر راهبردى ندارد. چاوز، در دهه اخیر تلاش شدیدى براى پر کردن خلأ ایجاد شده از کاهش نفوذ آمریکا در آمریکاى لاتین داشته است. این کاهش نفوذ حاصل سیاست هاى دولت بوش است که در آمریکاى لاتین منفور است. در این روند چاوز به صریح ترین رهبر ضدآمریکایى منطقه تبدیل شده و با شخصیت هاى غیردوست آمریکا در کشورهایى مانند نیکاراگوئه و بلاروس، هم پیمان شده است. پیتر دى شازو یکى از دیپلمات هاى پیشین آمریکا که بر برنامه آمریکاى لاتین در مرکز تحقیقاتى مطالعات راهبردى و بین الملل نظارت دارد، گفت: «اوباما با کشورى مراوده دارد که در هیت الى ۹ سال گذشته موضع شدید ضدآمریکایى اتخاذ کرده و به آمریکا نقش منفى داده است. انقلاب چاوز بر اساس ریشه کن کردن نفوذ آمریکا در منطقه بنا شده است.» به نوشته این روزنامه، این نقل در ونزوئلا بر سر زبان ها است که آمریکا قصد ترور چاوز، ربودن ذخایر عظیم نفتى کشور و تضمین این امر را دارد که ونزوئلا تابع امپراطورى آمریکا باشد. چاوز مانند فیدل کاسترو، رهبر کوبا خواهان تشکیل اتحادى از کشورهاى همفکر است تا نظام تک قطبى تحت سلطه آمریکا را ناکام بگذارد.»
بحران مالى، فرصتى مناسب براى صنایع دفاعى روسیه
اما خبرگزارى نووستى در مقاله اى با اشاره به سفر اخیر مدودف، بحران مالى جهانى را فرصتى براى وى عنوان کرده است. در این مقاله آمده است: بحران مالى به تانک ها، هواپیماها، کشتى ها و دیگر تجهیزات نظامى روسیه در رقابت با بهترین هاى بازار تسلیحاتى آمریکاى لاتین یعنى آمریکایى ها و همچنین صنایع دفاعى برزیل، کمک مى کند. در حال حاضر صنایع دفاعى روسیه با همان مشکلاتى دست و پنجه نرم مى کند که اقتصاد در کل با آنها روبروست. بر اساس گزارش مرکز تحلیل استراتژى و فناورى بسیارى از تولید کنندگان تسلیحات روسیه با دشوارى مواجه اند. موسسات با مشکل کندى روند دریافت پول از بانک ها، کمبود منابع وامى و دیگر پیامد هاى بحران روبرو شده اند. همزمان کارخانجات صنایع دفاعى به خاطر تورم هزینه هاى بالایى در زمینه حمل و نقل و تجهیزات جانبى مى پردازند. کارشناسان معتقدند که دولت در اتخاذ تدابیر مقابله با بحران براى مجموعه هاى صنایع دفاعى تاخیر مى کند و آنها احتمال مى دهند که فعالیت برخى از موسسات ممکن است به توقف تولیداتى و تعطیلى منجر شود. بدون تردید لزوم کاهش اعتبارات بودجه اى، رشد شدید بازار جهانى صادرات و واردات تسلیحاتى که طى سال هاى ۲۰۰۰- ۲۰۰۷ از ۲۲ میلیارد دلار به ۵۵/۱میلیارد دلار رسیده بود (از جمله روسیه از۳/۷ میلیارد دلار به ۷/۵ میلیارد دلار) را متوقف خواهد کرد. بسیارى از کشورها مجبورند که خرید هواپیماها، کشتى هاى نظامى، تانک ها و دیگر نمونه هاى تسلیحاتى را کاهش دهند. اما کاهش اعتبارات نظامى در برخى از کشورها ممکن است که به نفع مجموعه هاى صنایع دفاعى روسیه باشد. از این نظر سفر دیمیترى مدودف رییس جمهور روسیه به برزیل و ونزوئلا مى تواند جالب توجه باشد. برخى از کشورها که هنوز فرصت تعویض و یا مدرنیزه سازى تجهیزات نظامى خود را نداشته اند نخواهند توانست که از تجدید تسلیحاتى به کل صرف نظر کنند. چرا که این مسأله مى تواند تهدیدى براى توان دفاعى ارتش این کشورها باشد. براساس گزارش مرکز تحقیقاتىForecast International در میان کشورهاى عمده آمریکاى لاتین مانند آرژانتین، برزیل، کلمبیا و مکزیک(در مورد ونزوئلا که دوست روسیه محسوب مى شود و قصد دارد که به ارزش ۴۴ میلیارد دلار تسلیحات خریدارى کند سخن نمى گوییم) این مسأله دیده مى شود.
مانند همیشه اکثر کشورهاى آمریکاى لاتین هواپیماها، کشتى هاى نظامى و دیگر نمونه هاى تجهیزاتى را خریدارى مى کنند. برزیل طى سالیان اخیر ترجیح داده که براى ارتش خود تجهیزات داخلى خریدارى کند. اما در شرایط بحران تسلیحات روسى مى توانند با موفقیت با نمونه هاى آمریکایى، اروپایى و یا برزیلى رقابت کنند. هواپیماها، هلیکوپترها، زره پوش ها، سیستم هاى دفاع ضد هوایى و سلاح گرم روسیه از نظر کیفیت با مدل هاى آمریکایى و اروپایى قابل برابرى است در همین حال ۲۰- ۴۰درصد نیز ارزان تر است. به غیر از این کار با آنها براى استفاده خدمه و کاربرانى که سطح سواد عالى ندارند، ساده تر است. بالاخره تجهیزات نظامى روسیه راحتر در شرایط صحرایى با ابزار ساده و به اصطلاح «دم دستى» تعمیر مى شوند. برزیل همچنین مى تواند با خرید هواپیماهاى «سوخوى- ۳۵» و کمک فناورى براى ساخت زیر دریایى از روسیه موافقت کند چرا که هواپیماهاى داخلى این کشور که در حال حاضر در دست طراحى هستند، نیاز به هزینه هاى جدى در بخش پژوهشى و سازه اى- تجربى دارند.