مهدى تقوى
در دو سه سال اخیر، حوزه نظامى ایران تحولات بسیارى را تجربه کرده است. متأسفانه این رشته از رویدادهاى کشور با آنکه بازتاب هایى وسیع در محافل جهانى داشته، در داخل کشور نمود شایسته اى نیافته است. این سخن گزافى نیست که ابعاد و زوایاى موقعیت منحصر به فرد نیروهاى نظامى ایران را رسانه ها و محافل خارجى بیش از ناظران داخل کشور دریافته اند. در این باره کافى است، کلید واژه نیروهاى مسلح ایران را در بخش آرشیو یکى از ژورنال هاى معتبر جهان جست وجو کنید. آن وقت با انبوهى از داده ها، تحلیل ها و نمودارهایى روبه رو خواهید شد که به صورت خیره کننده، منحنى رشد علوم و فنون نظامى در ایران را بویژه در دو سه سال اخیر به تصویر کشیده اند.
در نقطه اوج تحولات نظامى ایران، رزمایش هاى پیاپى نیروهاى سپاه، ارتش و بسیج قرار دارد. از نگاه ناظران نظامى، نبض پویایى نیروهاى مسلح ایران در همین سلسله رزمایش هایى است که هر کدام جهشى تازه در فناورى و بالابردن ظرفیت هاى دفاعى جمهورى اسلامى به ارمغان مى آورد. جدول رزمایش هاى نیروهاى مسلح ایران در همین جست وجوگر رسانه هاى خارجى خیره کننده است.
براساس برآوردى که نشریه هاى معتبر نظامى مثل «جینز دیفنیس» ارائه کرده اند هیچ کدام از ارتش ها و قواى مسلح کشورهاى دیگر در این مقیاس نتوانسته اند عملیات هاى تمرینى به انجام رسانند.
نکته جالب در گزارش این ژورنال ها این است که: ایرانیان، علاوه بر آن که در شمار و کمیت برگزارى رزمایش، رکوردشکنى کرده اند، به لحاظ کیفیات سلاح ها و تجهیزاتى که تست کرده اند و نیز تاکتیک و فنون دفاعى اى که به اجرا گذاشته اند غیرقابل قیاس با عملیات تمرینى ارتش هاى کشورهاى دیگر بوده اند. از گزارش هاى غرض ورزانه اى که برخى از محافل معاند با ایران، درباره اقدامات نیروهاى مسلح کشورمان منتشر مى کنند که بگذریم، تحولات و پیشرفت هاى ایران در حوزه علوم و فنون نظامى، امروز توجه ویژه محافل جهانى را به خود جلب کرده است. در یک سال اخیر که تهران جشنواره اى از رزمایش هاى موشکى، دریایى و زمینى را به اجرا درآورده، ناظران جهانى، فصل تازه اى را در شناخت قدرت «ایران» و «ایرانى» گشوده اند.
از کنار این نکته نباید به آسانى گذشت که مشاهده آنچه طى این مدت در آسمان و آب و خاک ایران از قدرت رزمى ارتش و سپاه نمایان شده، بسیارى از باورها و ذهنیت ها را در آن سوى مرزها تغییر داده است و اگر در پایان دوره سیاه «جورج دبلیو بوش»، تحلیلگران سیاسى از پدیده اى به نام «تغییر نگاه به ایران» سخن مى گویند، اولین اسباب این تغییر، در همین سلسله رزمایش ها فراهم شده است.
شاهد و مدعاى این سخن، مطالبى است که در پایان رزمایش هاى بزرگى مثل پیامبر اعظم (ص) بر قلم و زبان سیاستگذاران و مشاوران نام آشناى امریکایى یا اروپایى جارى شده است. این مطالب که در بسیارى از روزها سرمقاله روزنامه هاى پرنفوذى مثل نیویورک تایمز، گاردین و ایندیپندنت را به خود اختصاص داده، در وهله اول حاوى اقرارى تاریخى به قدرت فزاینده دفاعى ایران بوده و در مرحله بعد، دربرگیرنده توصیه هاى صریح و بى پروا به تصمیم گیران کاخ سفید و تل آویو است که یاوه گویى هاى گاه و بیگاه خود را کنار گذارده و خیال تعرض یا درگیرى مستقیم با ایران را از سر بیرون کنند.
اگرچه نظام مقدس اسلامى ایران، از ابتدا پایه و اساس قدرت بازدارندگى خویش را بر ایمان و اراده خیل نیروهاى انقلابى قرار داده است، اما در عین حال براى دور کردن امواج تهدید از قلمرو نهضت و میهن اسلامى، دستیابى به دانش نوى تکنولوژى برتر نظامى را سرلوحه فعالیت خویش ساخته است.
به اقرار کارشناسان نظامى، در هیچ دوره اى قدرت دفاعى ایران تا این اندازه براى دفاع و مقابله به مثل، قوى نبوده است.
در این مدت، از تغییر نگاه قدرت هاى سلطه گر به ایران اسلامى، بسیار سخن به میان آمده اما کمتر نسبت به این نکته تأمل شده است که: چه عوامل و عناصرى موجب شد نگاه غرب نسبت به ایران دگرگون شود و چه عواملى باعث شد امریکا از اجرا و عملیاتى کردن طرح هاى گوناگون منصرف شود. امریکا بر اساس گزارشى که نشریه «نیویورکر» و تحلیلگر پرنفوذ آن «سیمور هرش» بارها منتشر کرد، چند مرحله طرح حمله به ایران را روى میز قرار داد، تا جایى که حتى نقشه یورش به مراکز هسته اى، سکوهاى نفتى و ناوگان هاى نظامى ایران را در پنتاگون طراحى کردند اما آنچه در نهایت موجب شد این ترفندها و رؤیاهاى تسخیر ایران براى کارگزاران کاخ سفید تعبیر نشود، همانا آمادگى و توانمندى نیروهاى مسلح کشور بود که در همین سلسله رزمایش ها، به منصه ظهور رسید.
آنچه ناظران حوزه نظامى و استراتژیک را در مشاهده تحولات نیروهاى مسلح ایران، به شگفتى واداشت این بود که جمهورى اسلامى چنین توفیقاتى را در اوج تحریم قدرت هاى امریکا و غرب به دست آورد. در برآوردهاى محافل بین المللى، به طور مکرر بر این نکته تأکید شده است که مهندسان، تکنیسین ها و فرماندهان نظامى این همه فناورى و تکنیک هاى جدید رزمى را در شرایطى کسب کرده اند که امریکا و اروپا همه دروازه هاى داد و ستد نظامى ایران با کمپانى هاى تولید سلاح و جنگ افزار را بسته اند.
وقتى ایران در رزمایش پیامبر اعظم (ص) توانست ۹ فروند موشک میانبرد و دوربرد از جمله نسل جدید موشک هاى شهاب را با موفقیت آزمایش کند، این جمله به عنوان تیتر اغلب روزنامه هاى اروپایى نقش بست که: «تهران از سد تحریم ها و قطعنامه هاى شوراى امنیت عبور کرد.» در مراحل دیگر رزمایش ها نیز دائم بر این نکته انگشت تأکید گذاشتند که اکنون تهران به قابلیت هایى در ساخت موشک و هواپیما دست یافته که همه پایگاه هاى قدرت هاى حریف خویش را مى تواند به راحتى هدف قرار دهد.
هنوز این عبارت خبرگزارى امریکایى «آسوشیتدپرس» در خاطره ها مانده است که: رزمایش نیروهاى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى و ارتش جمهورى اسلامى ایران به منظور نمایش اقتدار و توانایى ایران در برابر دشمنانى برگزار مى شود که در چند جلسه شوراى امنیت براى انزواى ایران اجماع کرده بودند.
در هنگامه رزمایش پیشین ارتش که به استعداد ۵۰ هزار نیروى رزمى، برگزار شد، شبکه هاى بزرگ عربى مثل «الجزیره» بر این نکته تأکید کردند که: تهران فاتحانه در پایان دوره بوش، توانایى رزمى خویش را به رخ امریکا و اسرائیل مى کشاند. در گزارش دیگرى از همین رسانه هاى عربى آمده که: ایران در دو سال اخیر، هر کدام از موج هاى تهدید و تنش علیه خویش را با برپایى رزمایشى پروسعت از سر گذرانده است.
دیگر نکته شگفتى ساز براى ناظران دفاعى در مشاهده تحولات دفاعى ایران این بوده که: ایران در منطقه اى، پروژه توسعه توانایى نظامى خویش را پیش مى برد که یکى از بزرگترین عرصه هاى رقابت تسلیحاتى است. کشورهاى همجوار ایران که شرکاى اول کمپانى هاى تسلیحاتى غرب هستند، بالاترین سهم از درآمدهاى نفتى خویش را به خرید نسل جدید سلاح ها و جنگ افزارها اختصاص داده اند، به گونه اى که امسال، بالاترین قرارداد تاریخ تسلیحات میان امریکا با چند شریک خاورمیانه اى آن، با مبلغ افسانه اى «۶۰ میلیارد دلار» امضا شد اما در این فهرست در میان همه ناباورى ها، ایران، کمترین سهم از بودجه ملى خویش را براى خرید سلاح اختصاص داده است.
بنابراین آنچه در این قیاس نیروهاى مسلح ایران را نسبت به حریفان دور و نزدیک خویش ممتاز ساخته، نیروى اراده و ایمانى است که به عنوان پشتوانه اصلى این تحولات نظامى ایفاى نقش مى کند.