بالاخره ترس کشورهاى مصرف کننده گاز نتیجه داد و کشورهاى بزرگ تولید کننده این ماده سوختى پاک؛ در نشستى در مسکو با انتشار اساسنامه اى، تولد اوپک گازى را اعلام کردند، اعلامى که به نظر مى رسد چندان به مذاق کشورهاى اروپایى و آمریکایى خوش نیامده است.
جمع شدن مقامات نفتى ۱۱ کشور عمده تولید کننده نفت در روسیه و رایزنى آنها براى تاسیس سازمانى مانند اوپک نفتى، پس از سه سال نتیجه داد و از این به بعد باید شاهد تشکیل بازارهاى بورس و تعیین قیمت روزانه براى این ماده سوختى باشیم.
به گزارش دیپلماسى ایران، ایران، روسیه و قطر به عنوان دارندگان بیش از ۵۰ درصد ذخیره جهانى گاز از چندى پیش رایزنى هاى خود را در این مورد شروع کردند، اما اصل ماجرا به زمانى باز مى گردد که در ۱۰ بهمن سال ۱۳۸۵ از سوى رهبر ایران در دیدار وى با ایگور ایوانف دبیر شوراى امنیت وقت روسیه طرح تشکیل چنین سازمانى مطرح شد. رهبر ایران با اشاره به وجود نزدیک به نیمى از ذخایر گاز جهان در روسیه و ایران پیشنهاد کردند: این دو کشور با کمک یکدیگر مى توانند بناى یک سازمان مربوط به همکارى هاى گازى را همچون اوپک پایه گذارى کنند که بعدها در سفر مقام هاى روسى به قطر یکى دیگر از کشورهاى دارنده ذخایر عظیم گازى این پیشنهاد به آن کشور نیز ارائه و مورد موافقت مقامهاى دوحه قرار گرفت. هر چند در آن دوره بسیارى بر این باور بودند که روس ها و قطرى ها حاضر نیستند به دلیل منافع و روابط خود با برخى از کشورهاى غربى و دیگر مصرف کنندگان گاز چنین سازمانى را تشکیل دهند، اما روند حوادث به سمت و سویى رفت که دیگر فروش گاز ارزان در برابر هزینه بالاى استخراج و تصفیه و همچنین لوله گذارى و صدور آن به صرفه نبود و باید در این زمینه اقدامى صورت مى گرفت. در این میان نقش روس ها به عنوان دارنده حدود ۴۰ درصد ذخایر نفتى بسیار حایز اهمیت بود؛ آنها این بار براى تشکیل چنین سازمانى نه تنها انگیزه اقتصادى در سایه بحران مالى کنونى جهان داشتند، بلکه از انگیزه هاى سیاسى قوى اى نیز در این مورد برخوردار بودند.
روس ها که از دو سال پیش با وارد آوردن فشار بر جمهورى هاى شوروى سابق که عمده مصرف کننده هاى گاز این کشور هستند خواستار افزایش قیمت آن شده بود، در سال جارى و پس از درگیرى ماه اوت این کشور با گرجستان و حمایت بى دریغ و غیر قابل تصور کشورهاى اروپایى از موضع گرجستان درصدد برآمد تا در صادرات گاز خود به این کشورها که در حال حاضر تنها امید آنها روسیه است، به نحوى گوشمالى دهد.
ایران نیز به نوبه خود از انگیز ه هاى کافى سیاسى و اقتصادى جهت تشکیل این چنین سازمانى برخوردار است. در حالى که اقتصاد ایران همچنان چشم امیدش به نفت است، این کشور به واسطه ذخایر بزرگ گاز در جنوب کشور و وجود بازارهاى مصرف بزرگ در اطراف خود، دنبال سازوکارى بود تا بلکه بتواند از این رهگذر قیمت محصول صادراتى خود را تعیین کند. امروز گاز قیمت ثابتى در جهان ندارد و کشورهاى تولید کننده بر اساس تصمیمات سیاسى و روابط اقتصادى و همچنین میزان چانه زنى کشورهاى وارد کننده قیمت محصول خود را تعیین مى کنند، در حالى که امروز و با تشکیل سازمان کشورهاى صادرکننده گاز، این رابطه اقتصادى، حالتى تجارى به خود گرفته و کشورهاى وارد کننده ناچارند قیمت پذیرفته شده در تالارهاى معاملات را بپذیرند. ایران که در حال رایزنى براى صدور گاز خود به هند و پاکستان است، در طول دوران مذاکرات خود با این دو کشور، مشکلات بسیارى بر سر تعیین قیمت گاز صادراتى پیدا کرد. از جانب دیگر به خوبى مى توان ناخشنودى کشورهاى غربى را از تشکیل چنین سازمانى یافت؛ سازمانى که در آن کشورهایى چون ایران، روسیه و ونزوئلا حضور دارند هر سه هم به نحوى روابط خوب و پیچیده اى با هم دارند. رسانه هاى غربى در گزارش هاى خود از نشست مسکو، تحلیل هاى مختلفى را ارائه داده اند، آنها بر این باورند که چنین گامى به توافق در خصوص فرمول هاى قیمت گذارى گاز و تامین امنیت گاز کمک خواهد کرد اما مصرف کنندگان گاز و در راس آنهاآمریکا و اروپا با سیطره گازى و تشکیل سازمانى همانند اوپک مخالفند. بى بى سى عربى در گزارشى به روند تشکیل این نشست پرداخته و یکى از کارشناسان حوزه انرژى به نام تام ماندى در این مورد به این شبکه خبرى مى گوید: براى روسیه تشکیل چنین سازمانى ممکن است مفید باشد زیرا روسیه ریاست سازمان کشورهاى صادر کننده گاز را به عهده خواهد داشت. وى گفت من معتقدم کشورهاى صادر کننده گاز مایلند در صحنه بین المللى از موضوع صدور گاز و کنترل بر قیمت هاى آن به عنوان یک ابزار فشار استفاده کنند. مقر دائمى این سازمان این بار نه پایتخت یک کشور اروپایى، بلکه دوحه مرکز قطر خواهد بود تا رایزنى ها و تبادل نظرها در این باره در خود سازمان صورت بگیرد. سرگئى اشماتکو وزیر انرژى روسیه در پایان نشست مجمع کشورهاى صادر کننده گاز گفت: یک سازمان جدید امروز متولد شد، اساسنامه این سازمان مورد توافق همه کشورهاى شرکت کننده قرار گرفت و مرکزیت آن در قطر خواهد بود. نخست وزیر روسیه نیز در مراسم افتتاحیه این نشست سخنانى را بر زبان راند که نشان دهنده عزم جدى این کشور براى تشکیل محور گاز است. ولادیمیر پوتین در نطقى خطاب به وزراى نفت و گاز کشورهاى صادرکننده گاز در نشست مجمع کشورهاى صادرکننده گاز(GECF) گفت: با بالا رفتن هزینه هاى توسعه میادین گازى باوجود تداوم بحران مالى و کاهش قیمت انرژى در جهان دوره انرژى ارزان و گاز ارزان در حال پایان است. حال باید منتظر بود و دید که تشکیل این سازمان تا چه اندازه مى تواند بر قیمت گاز در بازار جهانى تاثیر گذار باشد، آیا همان گونه که نخست وزیر قدرتمند روسیه گفته است، دوران گاز ارزان پایان یافته و باید منتظر بالا رفتن قیمت آن باشیم؟