محمد مهاجری
تصمیم اخیر مدیران کشور در طرح فناوری هستهای غروربرانگیز است. این احساس غرور را میتوان از شادی شهروندان در جای جای کشور دریافت.
امروز حتی کسانی که به بهانه سیاست تشنجزدایی معتقد بودند پرونده هستهای را باید به فراموشخانه تاریخ سپرد. خرسندی خود را کتمان نمیکنند و پیروزی به دست آمده را تبریک میگویند. برخلاف آنچه در رسانههای غربی تبلیغ و تبیین میشد و تلاش میگردید نوعی وحشت و ترس در دل ایرانیان جاسازی شود. موفقیت اخیر ایران در مقایسه با گذشته، با تهدیدهای چندانی روبهرو نشد. حتی به نظر میرسد اجلاس آینده آژانس و نیز نشست احتمالی شورای امنیت و تصمیماتی که اتخاذ خواهند کرد، در برابر آنچه ایران به آن دست یافته، چندان قابل اعتنا نباشد.
آنچه در یکی دو هفته اخیر شاهد آن بودیم، نوعی دیپلماسی فعال ـ و نه منفعل ـ همراه با هوشمندی لازم به حساب میآید. سخنان آقای دکتر احمدینژاد در مشهد، راه هرگونه بهانهجویی دیپلماتیک را بر غربیها بست. حتی البرادعی در سفر خود به تهران، حرف چندانی برای گفتن نداشت.
گاه شنیده میشود چرا تصمیم 20 فروردین را ماهها زودتر نگرفتند و مدتی را به دفعالوقت گذراندند؟ پاسخ آن است که چنین تاخیری لازم بود. دستکم افکار عمومی کشورمان به چنین زمانی نیاز داشت. مقامات دیپلماتیک و هستهای کشورمان تقریبا در برابر همه بهانههای واهی غربیها به دنبال پاسخ بر آمدند و تلاش کردند هیچ پرسشی را بیپاسخ نگذارند. فرآیند بازدیدهای مقامات آژانس از تاسیسات کشورمان فراهم شد و حتی گاه، موافقت با بازدیدها از حد مقرر در پروتکلها فراتر رفت. سرانجام کار به جایی رسید که غربیهای صراحتا گفتند اگرچه دلایلی برای غیرصلحآمیز بودن فناوری هستهای ایران نداریم، باز هم به دستیابی ایران رضایت نمیدهیم. در چنین شرایطی، افکار عمومی نیز پذیرفت که بیش از این نباید در برابر زیادهخواهیها تسلیم شد.
با این همه، امروز در شرایطی قرار داریم که باید دیپلماسی ما حرفهای برتر داشته باشد. شرایط به گونهای است که ظرفیت متقاعد کردن کشورهای بیطرف وجود دارد. حالا زمان به کارگیری هشیاری بیشتر است. غربیها و نیز محافل و لابیهای صهیونیستی با حساسیت خاصی کشورهای منطقه را تحریک میکنند. اینک وقت اعتمادسازی، نه برای غربیها که برای کشورهای تا حدی نگران، فرا رسیده است.
اگرچه ممکن است وابستگی برخی از این کشورها فرآیند اعتمادسازی را مشکل کند، اما کار پیچیدهای نیست. اینک ما از موضع اقتدار و البته با منطق حرف میزنیم. ثمره دیپلماسی آرام و اقناعکننده جمهوری اسلامی در مقطع کنونی، کمتر از پیروزی هستهای نیست. دولتمردان برای تکمیل حلقههای موفقیت باید این راه را هم بپیمایند.