ناکارآمدی تحریم
انتشار گزارش محمد البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مطابق معمول، رگههایی از برای فضاسازی علیه جمهوری اسلامی ایران در اختیار رسانههای غربی قرار داده است.
آمریکاییها و صهیونیستها با تمسک به گزارش البرادعی، از طریق فضاسازیهای کاذب، به شدت به دنبال فریب دادن افکار عمومی و ایجاد تحریم علیه تهران هستند و برای تحقق همین هدف به گونهای تبلیغ میکنند که گویی برنامه هستهای ایران خطری برای بشریت است و اصرار دارند که آن را تهدیدی برای امنیت جهانی معرفی کنند.
در این میان البرادعی و دبیر کل سازمان ملل و اتحادیه اروپا معتقدند مسائل هستهای ایران از طریق مذاکره قابل حل و فصل است و تحریم ایران در شرایط کنونی اجراشدنی نیست و نمیتوان تهران را از مسیری که در پیش گرفته منصرف کرد.
کارشناسان اروپایی و حتی آمریکایی مانند «گری سیمور» معتقدند که اعمال تحریمها تأثیری در اراده ایران ندارد و اگر هم اعمال شود به صورت نمادین است و نمیتواند از کارآیی و شدت کافی برای وادار کردن تهران به توقف فعالیتهای هستهای برخوردار باشد.
به اعتراف غربیها، اعمال تحریم علیه ایران از مقدماتیترین تا پیشرفتهترین سطوح آن هیچ خللی در ارادۀ ایرانیها وارد نخواهد کرد و این در حالی است که برخی معتقدند آمریکا از نفوذ لازم برای تحریم تهران در محافل جهانی برخوردار نیست. نشریه آمریکایی «تایم» در این باره اعتراف کرد: دولت بوش فاقد قدرت لازم برای اعمال تحریم سیاسی و اقتصادی ایران است و در نهایت میتواند نوعی از تحریم هستهای یعنی ممنوعیت در فروش فناوری اتمی و تحریم مسافرتی دانشمندان ایرانی را اعمال کند که این کار هماکنون نیز انجام میپذیرد و قطعاً تحقق این امر، تأثیری در تصمیم ایران نخواهد داشت. با توجه به این تحلیلها «شون مک کورمک»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعتراف میکند: «تصمیمگیری در شورای امنیت برای اعمال تحریم علیه ایران، دشوار است.»
ارزیابی مواضع کشورهای غربی درباره تحریم ایران
پایان مهلت شورای امنیت سازمان ملل و نپذیرفتن قطعنامه 1696 از سوی ایران و اصرار تهران بر حقوق قانونی خود در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای، پرونده هستهای آن را وارد مرحله جدیدی کرده است. در این مرحله قدرتهای بزرگ به ویژه آمریکا بر تحریم ایران متمرکز شدهاند. در این زمینه دلایل ناکامی تحریم ایران را بیان میکنیم.
بیفایده بودن تحریمها
بسیاری از شخصیتها و کشورها تحریم ایران را بیفایده میدانند و حتی برخی معتقدند جمهوری اسلامی با این وضعیت راه خود را آسانتر و گستردهتر ادامه خواهد داد.
رئیس کمیته امور بینالملل مجلس دومای روسیه در بیانیهای اظهار داشت: «تحریمهای احتمالی علیه ایران که آن را از توقف غنیسازی اورانیوم بازدارد، بینتیجه خواهد بود. تحریم به هیچوجه سبب تغییر قدرت در این کشور نخواهد شد.»
وی در پایان بیانیه آورده است «چماق تاکنون علیه ایران استفاده شده است ولی به نظر نمیرسد کسی در آنجا بترسد.»
وزیر امور خارجه آلمان نیز در نشست 25 کشور اروپایی در فنلاند گفت: «از تشدید اوضاع در خصوص ایران در شورای امنیت سازمان ملل هیچ فایدهای نمیبریم.»
روزنامه ایتالیایی لارپو بلیکا نوشت: «25 کشور اروپایی با تحریم ایران مخالفند.»
یک سناتور روس اظهار داشت: «اعمال تحریم بر ضد تهران، بیفایده است.»
سیانان گفته است: «روسیه و چین به آمریکا اجازه تحریم اقتصادی ایران را نخواهند داد.»
خاویر سولانا، مسئول ارشد سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت: «گام برداشتن به سوی تحریمها علیه ایران در طول مذاکرات با مقامهای هستهای این کشور غیرمنطقی است.»
روزنامه الشرق چاپ قطر ضمن دعوت به ادامه گفتوگوها درباره موضوع هستهای ایران تأکید کرد: «منطق زور یا تحریم راه به جایی نبرده و نخواهد برد.»
همچنین سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا به دشواری تصمیمگیری بر ضد ایران در شورای امنیت اعتراف کرده است.
افزایش قیمت نفت
بیشتر کارشناسان سیاسی و اقتصادی بر این باورند که در صورت تحریم ایران، قیمت نفت به صد دلار میرسد؛ چون هرگاه بحث هستهای این کشور در محافل بینالمللی مطرح میگردد، قیمت نفت افزایش مییابد. ایران چهارمین تولیدکننده نفت در جهان است و کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد که حدود یکپنجم نفت دنیا از آنجا انتقال مییابد. با این وضعیت حساسیت بازار نفت در تحولات برنامه هستهای ایران بسیار بالاست.
لئودر ولاس، کارشناس مرکز مطالعات انرژی، معتقد است با کاهش میزان ذخایر نفتی دنیا و افزایش تقاضا به سبب شروع فصل زمستان، توقف صادرات نفتی ایران به جهان میتواند قیمت نفت را در بازارهای جهانی به صد دلار برساند. خبرگزاری یونایتدپرس درباره احتمال تحریم ایران نوشت: «تحریم ایران به معنای بیثباتتر شدن بازارهای جهانی نفت است.»
کابوس تحریم ایران بر اقتصاد کشورها
سه کشور بزرگ چین، آلمان و روسیه که درگیر پرونده هستهای تهران هستند، بیشترین مبادله اقتصادی با ایران را هم دارند. اعمال هرگونه تحریم، تشدید بیکاری و زیانهای اقتصادی میلیاردی را بر اقتصاد این کشورها در پی خواهد داشت. در همین راستا بیانیه اتاق بازرگانی آلمان قابل توجه است.
«اتاق بازرگانی آلمان هشدار داده است در صورت تحریم احتمالی ایران توسط شورای امنیت، بیش از دههزار شغل در آلمان در معرض تهدید قرار خواهد گرفت.» به استناد این بیانیه، اقتصاد آلمان از تحریمهای ایران دچار خسارت چشمگیری خواهد بود؛ کابوسی که در شرایط رکود فعلی حاکم بر اقتصاد این کشور میتواند دردسرهای فراوانی را برای دولت مرکل به همراه داشته باشد. طبق آمار اتاق بازرگانی آلمان حدود 50 شرکت آلمانی در تهران دفتر نمایندگی دارند و 12 هزار شرکت نیز در ایران دارای نماینده هستند. ایران بزرگترین بازار آلمان در خاورمیانه در سال 2005 بوده و صادرات آلمان به این کشور بالغ بر 5 میلیارد و ششصد میلیون دلار میشود. در همین رابطه ایتالیا به سبب ارتباط گسترده اقتصادی با ایران مخالف تحریم این کشور است. روسیه و چین هم تاکنون مواضع اینچنینی را بارها اعلام کردهاند.
موقعیت برتر ایران
روزنامه فایننشالتایمز ضمن هشدار به کشورهای عربی نوشت: «رویارویی با ایران نمیتواند غرب را به اهداف خود برساند؛ چرا که این امر به نفع تهران تمام خواهد شد. موقعیت برتر ایران در میان شیعیان منطقه، گرفتاری نیروهای آمریکا در عراق، برتری حزبالله در جنگ با رژیم صهیونیستی، ذخایر عظیم نفتی و موقعیت ژئوپلتیکی ایران از جمله دلایلی است که استفاده از زور و تحریم میتواند نتایج معکوسی به همراه داشته باشد.»
در پایان نویسنده پیشنهاد میکند در چنین شرایطی غرب معاملهای واقعی با ایران یعنی همان «معامله بزرگ» را در دستور کار خود قرار دهد؛ معاملهای که بتواند به دو نگرانی عمده تهران پاسخ دهد: 1. تضمینهای امنیتی 2. به رسمیت شناختن ایران به عنوان یک قدرت منطقهای.
همچنین رویترز در گزارشی به نقل از «گری سیمور» رئیس امنیت جهانی در بنیاد مک آرتور مینویسد: «کارتهای چانهزنی از سوی ایران در منطقه از جمله حماس و حزبالله، تحمیل تحریمهای سخت بر ایران را دشوار کرده است.»
شکاف در میان اعضای شورای امنیت
دانمارک که از اعضای غیردائم شورای امنیت است، خواستار ادامه مذاکرات جامعه بینالمللی با ایران بر سر برنامه هستهای شده و درباره تصمیمگیری شتابزده برای اعمال تحریم علیه تهران هشدار داده است. از مجموع اظهارنظر مقامهای چین و روسیه میتوان استنباط کرد که آنها با هرگونه اقدام تند مخالفند و اتحادیه اروپا هم درصدد است تا راه مذاکره با ایران را باز کند. بنابراین تحریمهای گسترده در چنین وضعیتی ممکن نیست و برخی نشریات احتمال استفاده چین و روسیه از حق وتو در مقابله با خواسته آمریکا را بعید نمیدانند.
روزنامه نیویورک تایمز نوشت: «روسیه از تحریم یا هر اقدام دیگر برای منزوی ساختن ایران حمایت نخواهد کرد.» به نظر میرسد این دیدگاه در سراسر اروپا نیز به شکلی گسترده وجود دارد. آمریکا پس از ناتوانی در همراه کردن کشورها در تحریم همهجانبه علیه ایران به دنبال تغییر مواضع قبلی است. جان بولتون در گفتوگو با شبکه تلویزیونی سیانان گفت: «ما در چند هفته آینده پی خواهیم برد که آیا قادر به اتخاذ تحریم (علیه ایران) خواهیم بود یا نه؟ آنچه ما در این تحریمها مورد هدف قرار خواهیم داد، مقامهای ایران، برنامه هستهای و موشک بالستیک این کشور است.»
روزنامه فایننشال تایمز هم در تحلیلی نوشت: «با توجه به محدودیت تحریم همهجانبه علیه ایران، فقط «تحریم هدفدار» در مقابل ایران قابل استفاده است.» یعنی تحریمهایی که مانع از ورود تجهیزات قابل استفاده در برنامه هستهای ایران شود، نه تحریمهایی که منافع چین، روسیه و اروپا را به خطر اندازد. این طرح نیز به سبب عدم حضور قدرتهای بزرگ قابل شکست است. خبرگزاری فرانسه اعلام کرد: آمریکا در مقابل ایران تنها مانده است، روسیه، چین و برخی کشورهای اروپایی میلی به همراهی با آمریکا در اعمال تحریم علیه ایران به سبب برنامه هستهای این کشور ندارند و آمریکا خود را در گروه 1+5 تنها یافته است. اگر چه کشور ما، هنوز در تحریم به سر میبرد و برخی از جاهلان و ناآگاهان سیاست آمریکا، بر تحریم اقتصادی ایران تأکید میورزند، و اکنون این تحریمها را در شکل جدیدتری که همان محرومیت ایران از دستیابی به انرژی هستهای است دنبال میکنند و میکوشند تا ما را از این منبع مهم انرژی محروم سازند، اما همانگونه که برخی مقامهای آمریکایی اعتراف کردهاند، این قبیل طرحها کمترین تأثیری در مواضع مردم ایران ندارد؛ زیرا آنها در سالهای پس از انقلاب انواع تحریمهای اقتصادی را تجربه کردهاند و اگر قرار بود این تحریمها نتیجهای برای آمریکاییها داشته باشد، طرحها و نسخهپیچیهای جدید معنا نداشت. بنابراین طرح تازه نیز بیش از هر چیز نشانگر بیخاصیتی طرحهای قبلی و بیکفایتی مسؤولان آمریکایی و همپیمانانش است. این قبیل سیاستهای یکجانبه، حربههای کهنهای است که در طول 27 سال گذشته ناکارآمدی خود را نشان داده است.
ملت ما با اتکا به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب، هرگز اجازه نخواهد داد که اینگونه تحریمها و امثال آن، خللی در نظام اسلامی ایجاد کند.