گروه بینالملل: اوو مورالس رئیس جمهور بولیوى نفت و گاز کشورش را ملى اعلام کرد. پس از اعلام این خبر سربازان ارتش بولیوى براى دراختیار گرفتن کنترل میادین گاز و نفت و پالایشگاه هاى این کشور در اطراف این تاسیسات مستقر شدند. مورالس گفت اگر شرکت هاى نفت و گاز خارجى با نظارت دولت این کشور بر تولید این محصولات موافقت نکنند و بخش زیادى از درآمد خود را که در بولیوى کسب مى کنند به دولت ندهند، آنها را از کشورش اخراج خواهد کرد. او به شرکت هاى نفتى خارجى فعال در بولیوى 180 روز مهلت داد تا با انعقاد قراردادهاى جدید وضعیت خود را با شرایط جدید تطبیق دهند. مورالس این اقدام جدید را در راستاى یکى از تعهدات انتخاباتى اش و به منظور افزایش کنترل روى ذخایر طبیعى کشور بولیوى عملى کرد.رئیس جمهور بولیوى در یک سخنرانى تلویزیونى در نزدیکى یکى از منابع گازى جنوب کشور گفت: «روز موعود فرارسید؛ روزى تاریخى که در آن بولیوى کنترل تمام ذخایر طبیعى خود را بازپس خواهد گرفت و راهزنى شرکت هاى خارجى به پایان خواهد رسید.» با توجه به وعده هاى قبلى مورالس این اقدام او غیرمنتظره نبود، اما استقرار نظامیان اطراف میادین گازى و نفتى در منطقه اى که بیشتر کشورها تلاش مى کنند نفوذ خارجى ها به خصوص آمریکایى ها را کاهش دهند، پیامى آشکار براى خارجى ها بود.چندى پیش ونزوئلا از تمدید قرارداد با شرکت هاى خارجى در 32میدان نفتى این کشور سر باز زد و از آنها خواست قرارداد جدیدى را امضا کنند که در آن سهم دولت ونزوئلا از درآمد نفتى شرکت ها60 درصد در نظر گرفته شده است. اکوادور هم در حال نهایى کردن قانونى است که سودآورى شرکت هاى خارجى استخراج نفت را محدود مى کند.مورالس سربازان خود و مهندسان شرکت نفتى دولتى بولیوى را به تاسیسات و میادین گازى تحت بهره بردارى شرکت هاى خارجى از جمله بریتیش گاز و بریتیش پترولیوم انگلیس، پتروبراس برزیل، رپسول اسپانیا - آرژانتین، توتال فرانسه و اکسون موبیل آمریکا اعزام کرد. تلویزیون دولتى بولیوى تصاویر کوتاهى از سربازان و نیروهاى پلیس نشان داد که در اطراف برخى از تاسیسات و دفاتر شرکت هاى نفتى در شهر شرقى سانتاکروز که محل استقرار عمده صنعت گاز بولیوى است، مستقر شده اند. «آلوارو گارسیا لینرا» معاون رئیس جمهور بولیوى گفت: نظامیان به 56منطقه کشور اعزام خواهند شد. مورالس با اعلام این مسئله که تمام شرکت هاى خارجى باید بیشترین کنترل تولید را به شرکت نفت دولتى بولیوى (YPFB) واگذار کنند، گفت شرکت هاى چندملیتى که سال گذشته روزانه 100 میلیون فوت مکعب گاز طبیعى تولید کرده اند، اجازه دارند تنها 18درصد این تولید را براى خود نگه دارند و باید مابقى را به YPFB واگذار کنند. او البته به نام این شرکت هاى چندملیتى اشاره نکرد.
واکنش شرکتهاى خارجى
سخنگوى شرکت نفتى رپسول اسپانیا گفت که این شرکت نمى تواند در این زمینه پاسخ دهد، چون هنوز این مسئله به طور رسمى به شرکت ابلاغ نشده است. خوزه سرجیو گابریلى رئیس شرکت نفتى پتروبراس برزیل هم طى یک کنفرانس خبرى در هوستون گفت که دستور اوو مورالس از آنچه که شرکت او انتظار داشته، سختگیرانه تر بوده است. گابریلى گفت: «دستور مورالس اقدامى یک جانبه است که به شیوه اى غیردوستانه عملى شده است. این دستور ما را مجبور مى کند تا موقعیت خود را در این کشور به دقت مورد بررسى قرار دهیم.» «باب دیویس» سخنگوى شرکت اکسون موبیل (بزرگترین شرکت نفتى جهان) گفت: «ما به دقت در حال نظارت و بررسى اوضاع هستیم.»«پیترو پیتس» سردبیر سایت معتبر latinpetroleum.com در ونزوئلا گفت مورالس در راه الگوى سیاسى اش «هوگو چاوس» رئیس جمهور ونزوئلا گام برمى دارد. او گفت: «شما مى توانید بولیوى را ونزوئلاى شماره دو بدانید، زیرا به نظر مى رسد مورالس قصد دارد همان کارهایى را انجام دهد که چاوس انجام مى دهد.» بولیوى پس از ونزوئلا، داراى بیشترین ذخایر گاز در منطقه آمریکاى جنوبى است. کشور بولیوى نقش مهمى در بازار جهانى انرژى ایفا نمى کند، اما براى برخى کشورهاى همسایه، گاز صادراتى اش مهم محسوب مى شود.از آنجا که بولیوى فاقد خط لوله اى براى انتقال گاز از طریق اقیانوس آرام به کشورهاى آسیایى، مکزیک یا آمریکا است، تنها مى تواند گازش را به کشورهاى همسایه صادر کند. برزیل بزرگترین مشترى گاز طبیعى بولیوى است که تقاضاى گازش روزبه روز افزایش مى یابد. پس از آن، آرژانتین دومین واردکننده گاز از بولیوى است. شرکت ملى نفت بولیوى تا اواسط دهه نود وظیفه استخراج ذخایر گاز طبیعى این کشور را برعهده داشت، اما از وقتى که صنعت استخراج و تولید گاز به بخش خصوصى واگذار شد، مسئولیتش به ایفاى نقش مدیریتى و نظارتى کاهش یافت. کارشناسان هشدار مى دهند این شرکت دولتى ظرفیت هاى لازم براى به عهده گرفتن مسئولیت تولید و استخراج گاز را ندارد، البته مورالس هم گفته است که ملى شدن صنعت نفت و گاز به معنى انتقال کامل این مسئولیت به دوش دولت نیست.اعلام خبر ملى شدن صنعت نفت و گاز بولیوى با جشن هاى روز کارگر در سراسر این کشور همزمان شد. مورالس براى اعلام این خبر که به اعتقاد حامیانش عاملى کلیدى در موفقیت کابینه محسوب مى شود، تحت فشار سیاسى بود. او به مردم کشورش نوید داد پس از ملى شدن نفت و گاز، صنایع، معادن، جنگل ها و کشاورزى نیز ملى خواهد شد.
واکنش دولتها و سازمانهاى بینالمللى
کمیسیون اروپا روز گذشته از طرح ملى شدن صنعت نفت و گاز بولیوى ابراز نگرانى کرد و آن را عامل تشدید تشنجات بازار نفت و سبب افزایش قیمت نفت و گاز خواند. «یوهانس لایتنبرگر» سخنگوى کمیسیون اروپا در جمع خبرنگاران اعلام کرد که این نهاد اروپایى مشغول مطالعه روى آثار این اقدام دولت بولیوى است. او گفت: «ما پیش بینى این اقدام دولت جدید بولیوى را مى کردیم، اما انتظار داشتیم دولت بولیوى قبل از دست زدن به هر اقدامى راجع به آن مشورت مى کرد.» دولت سوسیالیست اسپانیا نیز از ملى شدن صنعت نفت بولیوى ابراز نگرانى کرد. دولت اسپانیا با ابراز نگرانى شدید اظهار امیدوارى کرد که دولت لاپاز (پایتخت بولیوى) روند واقعى مذاکره با شرکت هاى خارجى فعال در آن کشور را آغاز کند. وزارت خارجه اسپانیا اعلام کرد که مادرید از نزدیک شرایط بولیوى را تحت نظر دارد و به فعالیت خود براى همکارى با مجموعه کشورهایى که روابط نزدیک با لاپاز دارند، ادامه خواهد داد تا به یک توافق مورد رضایت طرفین دست یابند.
افزایش قیمت نفت
دبیر بخش آسیایى صندوق بین المللى پول ادعا کرد تحولات اخیر در بخش انرژى بولیوى موجب گسترش بى ثباتى در بازار جهانى انرژى خواهد شد. «واندا تى سنگ» گفت: «در حالى که مسائل مربوط به پرونده هسته اى ایران و اوضاع سیاسى در عراق و نیجریه باعث افزایش شدید قیمت نفت شده است، تحولات اخیر بولیوى نیز مى تواند شرایط بازار جهانى نفت را وخیم تر کند. او پیش بینى کرد قیمت متوسط هر بشکه نفت وارداتى آسیا تا پایان امسال به بیش از 25/61 دلار خواهد رسید. او گفت: «تصمیم دولت بولیوى براى ملى کردن صنعت نفت و گاز این کشور، تاثیر منفى زیادى بر بازار جهانى خواهد داشت و موجب رشد بیش از پیش قیمت ها خواهد شد.»