سرانجام روسیه دومین شوک گازی خود با اوکراین را طی سه سال اخیر وارد نمود و گاز خود را به سوی کی یف قطع نمود.مسئله ای که گردش انرژی در اتحادیه اروپا رانیز با خللی جدی مواجه نموده است.اتحادیه اروپا به مقوله انرژی بسیار حساس است.بر این اساس هرگاه بحران انرژی در اتحادیه اروپا فراگیر شود،سران کشورهای اروپایی به راحتی در برابر آن سرتسلیم خم می کنند.البته دلیل این مسئله کاملامشخص است.شهروندان اروپایی به هیچ عنوان حاضر نیستند زندگی روزمره و تامین انرژی سوختی آنها تحت تاثیر کارشکنی و جاه طلبی سران اتحادیه اروپا علیه روسیه قرار گیرد.هرچند مطابق نظرسنجی های صورت گرفتهد ر اتحادیه اروپا،اکثر شهروندان اروپایی نسبت به روسیه دید مثبتی ندارند اما این مسئله به معنای موافقت آنها با اقدامات ضد روسی سران اروپایی از جمله دخالت در حیاط خلوت روسیه نیست.
به نظر می رسد روسیه سعی دارد بار دیگر از برگ برنده انرژی خود علیه غرب استفاده نماید اما این بار مسکو این حرکت را بلافاصله پس از اعلام تشکیل اوپک گازی انجام داده است.این مهم ترین پیام کاخ کرملین به غرب است.اینکه واشنگتن و سه کشور آلمان،فرانسه و انگلستان به عنوان اصلی ترین مخالفان سیاسی روسیه درآینده ای نزدیک می توانندبه اصلی ترین قربانیان بازی کرملین با برگ برنده انرژی تبدیل شوند.کابوسی که افرادی مانند آنگلاکل را به شدت آزار می دهد.
اروپایی ها به جای دخالت در اختلاف روسیه و اوکراین بر سر قیمت گاز صادراتی، ترجیح می دهند مشکل دو کشور را حل کنند تا خود از بحران انژری در روزهای سرد زمستانی رهایی یابند. اخیرا وزرای انرژی کشورهای اروپایی در پراگ گرد هم آمده اند تا به اختلاف انرژی بین روسیه و اوکراین و بحران انرژی در کشورهای اروپایی رسیدگی شود. در حالی که به نظر می رسید اتحادیه اروپا تمایل چندانی به مداخله در این مسئله از خود نشان نمی دهد، بحران انرژی و سرمای شدید در برخی از کشورها باعث شد اروپایی ها از حاشیه بیرون آیند.
نخست وزیر روسیه می گوید به محض استقرار گروه های ناظر بر نحوه صدور گاز از روسیه و اوکراین و لوله خروجی از این کشور، بار دیگر گاز اروپا وصل خواهد شد و گاز پروم نیز تائید کرده است که ده کشور اروپایی مصرف کننده گاز روسیه با تشکیل یک کمیته برای نظارت بر نحوه ترانزیت گاز روسیه از اوکراین آماده اند. روسیه اوکراین را عامل ناکامی های اخیر در رسیدگی به وضع صادرات گاز و بحران انرژی در اتحادیه اروپا می داند. اتحادیه اروپا نیز با صدور بیانیه ای، کمبود گاز در این اتحادیه را مسئله ای ناپذیرفتنی تلقی و بر رفع هر چه سریعتر اختلاف بین روسیه و اوکراین تاکید کرده است.
این در حالی است که سه کشور آلمان،انگلستان و فرانسه طی سالهای اخیر روابط حسنه ای با حزب روسیه واحد و ولادیمیر پوتین و متعاقبا دیمیتری مدودف نداشته اند. اروپایی ها که همواره در جریان منازعات به وجود آمده میان روسیه و حیاط خلوت آن دخالت منفی می نمودند،این بار با بحرانی مواجه شده اند که خود نیز ا زآن لطمه می بینند..قطع گاز به اوکراین مترادف با مختل شدن معادلات انرژی در اروپاست و همین مسئله قدرت مانور اتحادیه اروپارا به شدت کاهش داده است.از این حیث کشورهای اروپایی ناچارند در برابر مسکو بازی سیاسی را فدای تامین نیاز اولیه انرژی خود نمایند و این دقیقا همان چیزی است که روسیه می خواهد.در هر حال روسیه در جریان اختلاف بر سر قیمت گاز به اوکراین اصلی ترین پیام خودرا به غرب مخابره نمود.اینکه مسکو نسبت به استفاده از برگ برنده انرژی خود در برابر آمریکا و سه کشور اروپایی چندان بی میل نیست!از این حیث ممکن است در آینده ای نه چندان دور کرملین بار دیگر ازاین برگ برنده خود در برابر غرب استفاده نماید.از سوی دیگر،تمایل شدید اوکراین و گرجستان نسبت به ناتو سبب شده است تا مسکو از حالت انفعالی خود در برابر غرب خارج شود.البته استراتژیستهای روسی هنوز نتوانسته اند میان واقعیات موجود و ایده آلهای ذهن خود رابطه ای مستقیم و موثر را تعریف نمایند و همین مسئله باعث فقدان استراتژیهای میان مدت در کرملین شده است.اما در هر صورت روسیه نسبت به حالت انفعالی زننده ای که در برابر غرب داشت کمی خارج شده است.وقوع نبرد در اوستیای جنوبی سبب تشدید تحرکات ضد غربی روسیه شده است.
این در حالی است که اوکراین همچنان کشوری روبه افول است.
البته سال گذشته و قبل از وقوع درگیریهای در اوستیای جنوبی مسئله روسیه و اوکراین وارد فاز نسبتا امیدوار کننده ای شده بود اما این معادله سریعا برهم ریخت.در آن زمان رفتار کشورهایی مانند آلمان و فرانسه در قبال کی یف مبهم بود.در حالی که ایالات متحده آمریکا و انگلستان سعی دارند با تقویت ناتو مانع از تداوم گسستهای به وجود آمده در این مجموعه شوند،فرانسه مخالفت خود را جهت پیوستن اوکراین به ناتو اعلام نموده بود.این در حالی بود که غرب سرمایه گذاری زیادی را در جهت وقوع انقلاب نارنجی در کی یف انجام داده است.در هر صورت ناتویی شدن اوکراین پس از نبرد در اوستیای جنوبی به یکی از اساسی ترین محورهای گفتگو در ناتو تبدیل شده است.
فرانسه قبلامعتقد بود که درخواست اوکراین برای عضویت در ناتو بسیار زود هنگام است. علاوه بر اینکه در داخل ناتو هنوز در این خصوص اتفاق نظر وجود ندارد، در داخل اوکراین نیز افکار عمومی و تمامی نیروهای سیاسی با این مسئله موافق نیستند. بر اساس اظهارات مقامات ارشد فرانسوی، پاریس مانند برخی شرکای اروپایی خود از چنین تعجیلی از سوی رهبران اوکراین دچار شگفتی شده است.
از سوی دیگر،برخی تحلیلگران معتقدند که سیگنالهای مثبت سال گذشته اوکراین و روسیه نسبت به یکدیگر فرانسه ،آلمان و انگلستان را خشمگین ساخته است.آنچه مسلم است اینکه کی یف توان ایستادگی در برابر تهدیدات و فشارهای احتمالی مسکو را نداشته و مجبور است جهت تداوم حیات سیاسی و اقتصادی خود ارتباطات مستقیم و موثری را با روسها برقرار سازد.
سال گذشته ویکتور زوبکوف - نخست وزیر فدراسیون روسیه - و یولیا تیموشنکو - نخست وزیر اوکراین - در پایان مذاکرات بین دولتی در مسکو تاکید کردند که دولت های دو کشور به توافقات در زمینه گاز پایبند هستند که طی دیدار روسای جمهور دو کشور حاصل شده بود. در این راستا روسیه به اوکراین پیشنهاد داد که به طور مشترک و تحت شرایط مبادله برابر دارایی ها از ذخایر سوختی در هر دو کشور بهره برداری کنند. در بین پیشنهادات مسکوبه اوکراین، نه تنها ترانزیت، بلکه بهره برداری مشترک از ذخایر سوختی در هر دو کشور با تبادل برابر دارایی ها وجود دارد. پوتین و یوشنکو در آن مذاکرات توافق کردند که اوکراین از 14 فوریه پرداخت بابت بدهی های گازی انباشته شده از نوامبر سال گذشته تاکنون را آغاز کند. همچنین توافق شد که گاز به طور مستقیم و بدون کمپانی های واسطه از “گازپروم” روسیه به “نفت و گاز” اوکراین صادر شود. البته هم اکنون بار دیگر بحران گازی میان روسیه و اوکراین به نقطه صفر باز گشته است.نقطه ای که غرب سعی دارد به هر نحو ممکن از آن رهایی یابد.