سیدمحمود میرلوحی / معاون حقوقی و امور مجلس وزارت کشور دوره اصلاحات
بر اساس گفته های رئیس سازمان بازرسی کل کشور در خصوص تخلفات منوریل بر پایه بررسی های سازمان بازرسی، قرارداد منوریل صادقیه به لحاظ برگزاری مناقصه و زیرساخت های مالی دارای اشکالاتی است که همه موارد آن به شورای شهر تهران منتقل شده است و براساس اعلام نماینده تهران و عضو کمیسیون اصل 90 مجلس پایه های منوریل تهران در زمان شورای شهر دوم و شهرداری آقای احمدی نژاد گذاشته شد که اگر بنا بر گزارش سازمان بازرسی در آن تخلفاتی شده باشد، به عبارتی به بیت المال ضرر وارد شده است. این موضوع در زمان رخداد توسط مقامات وزارت کشور در دوره اصلاحات مکرر اعلام شد و از سازمان بازرسی نیز درخواست رسیدگی شد اما مصونیت قضایی مانع از ورود حضرات به مساله شد و هم اکنون مصداق لباس بعد از سیزده نوروز را پیدا کرده و بعید است بعد از پنج سال نتیجه مفیدی داشته باشد.
هزینه یک تصمیم غیرکارشناسی از جیب شهروندان تهرانی پرداخت شده؛ ستون های بلاتکلیف در میدان صادقیه هر روز به ضعف برنامه ریزی مدعیان و عدم کارایی نهاد های نظارتی و رنگ باختگی عدالت در میدان شیفتگی جناحی شهادت می دهد زیرا اگر این اقدام توسط افراد غیرخودی انجام شده بود تاکنون چندین محکمه به طور موازی درگیر رسیدگی و اجرای عدالت بودند لکن با گذشت سال ها از این تخلف صرفاً و در حد سرگرمی و حتی امروز هم نشانه چانه زنی های درون جناحی از آن هویداست. اما بد نیست با کالبدشکافی این پدیده به یک رفتار مدیریتی رئیس محترم دولت توجه شود زیرا قرار است آقای رئیس جمهور برای ارائه طرح تحول اقتصادی به مجلس شورای اسلامی بروند و طرح تحول اقتصادی که یکی از مهم ترین و حساس ترین طرح ها و مرتبط با انرژی و یارانه ها و تاثیرگذار بر زندگی و اقتصاد همه آحاد جامعه است را ارائه کنند. به یاد دارم وقتی آقای رئیس جمهور در شهرداری تهران بودند بحث منوریل مطرح شد و وزارت کشور اطلاع یافت زمین پروژه به پیمانکار واگذار شده و قرار است از میدان صادقیه تا میدان آزادی قطار منوریل ایجاد شود، وزارت کشور از شهردار تهران خواستار مستندات و مجوز های قانونی و مطالعات فنی و مالی و اقتصادی پروژه شد. افکار عمومی شاهد بودند که تا زمان جابه جایی رئیس محترم دولت از شهرداری به ساختمان پاستور چنین گزارش و مطالعه یی ارائه نشد که البته وجود خارجی نداشت و هزینه آن بر اساس حدس و گمان از 15 میلیارد تا 75 میلیارد اعلام می شد و خواست قانونی وزارت کشور در سال 83 از دستگاه های نظارتی برای رسیدگی به این تخلف آشکار در انبوه تبلیغات اصولگرایی گم شد تا اینکه در ماه آذر سازمان بازرسی و کمیسیون اصل 90 بدان اشاره کردند که امید است این بار نیز پرونده وجه المصالحه توافقات درون جناحی و در راستای انتخابات 88 قرار نگیرد و امروز مجلس محترم با موضوع مشابهی با عنوان طرح تحول اقتصادی مواجه است و مجلسیان در انتظار مستندات و مطالعات و لایحه جامع و دارای ضمیمه مفصلی به عنوان ضمائم طرح هستند تا بدانند اصول و سیاست های اصلی و نقشه راه برای چنین مساله و پروژه مهمی چیست، منابع طرح کجاست، زمان بندی، آثار تورمی، تدابیر برای حوادث احتمالی و رویداد های پیش بینی نشده مثل سقوط قیمت نفت، نقش گروه های مرجع و ده ها مساله مهم و ضروری که بسیاری از کشورها را با لحاظ تدبیر و پیش بینی های جامع در نیمه های راه وادار به تجدید نظر کرده است و بعید به نظر می رسد دولت نهم نسبت به تهیه چنین مستنداتی معتقد باشد یا بااهمیت تلقی کند و به نظر می رسد دولت نهم جاده سیاست و اقتصاد را یکطرفه و منوریل تلقی کرده است و نه تنها آماده توجه به این پیش نیازها نیست بلکه نگاهش به سایرین چه موافقان و همراهان یا مخالفان و منتقدان و نیز قوای دیگر از موضع بالا و بی نیازی است و نشان داده است پاسخگویی به مجلس و افکار عمومی و مطبوعات از موارد و اموری است که رنجش را در پی دارد.
ایشان مدتی پیش نیز در یکی از دیدارهای سفر بیرجند مخالفان خود را با استهزا و تخفیف خطاب کرده اند و روند استفاده از این ادبیات و فرکانس آنها اخیراً فزونی یافته و بیم آن می رود که تکرار این شیوه موجب شود این رویه در فضای سیاسی جامعه صحیح تلقی شود. لذا از آنجا که ظاهراً آقای رئیس جمهور و اطرافیان ایشان به خاطر مشغله سفر های استانی و انس با برخی مداحان و مقامات که خواهان تدریس دیدگاه های راهبردی آقای رئیس جمهور در دانشگاه ها شده اند، فرصت مطالعه در احوال پیشینیان فرهنگ و ادب کشور و اسلام و شیعه و انقلاب را ندارند برخی موارد را یادآوری می کند شاید مورد توجه قرار گیرد.در قرآن کریم سب کفار مورد منع قرار گرفته و پیغمبر اکرم(ص) را بهترین شنونده (اذن) قلمداد کرده و با استنباط از کتاب وحی به نحو اولی شنیدن نصایح بزرگان و کارشناسان بر مدیران جامعه اسلامی نه تنها مفید بلکه لازم تلقی می شود. در کلام امیر مومنان(ع) نیز خلایق سه دسته خوانده شده و سومین دسته یعنی کسانی که در خلقت شبیه مومنانند مورد سفارش قرار گرفته اند. در وصف مالک اشتر آمده که فردی آب دهان به طرف او انداخت و هنگامی که متوجه شد به چه شخصیتی توهین کرده در پی او به مسجد برای عذرخواهی روانه شد و مالک را در حال دعا برای هدایت خود دید. مولوی گوید از خدا خواهیم توفیق ادب / بی ادب محروم ماند از لطف رب و در باب نقد نظر گفته اند که دلایل قوی باید و معنوی و امام خمینی(ره) رئیس جمهور امریکا را که عامل همه مزاحمت ها و تحمیل جنگ و کودتا و دسیسه علیه ملت ایران می شناختند آقای ریگان خطاب می کردند حال باید دید ادبیاتی که دولت نهم رواج داده با کدام یک از این معیارها همخوانی دارد و آیا جامعه فرهیخته ایران حق دارد دولت نهم را به جهت بی اعتنایی به ادب و فرهنگ ملی و مذهبی مورد سوال قرار دهد یا نه؟ آیا با ملاحظه نتایج سیاست های پیشین آقای رئیس جمهور در تثبیت قیمت ها و تک نرخی کردن سود بانکی، دادن وام های زودبازده و پمپاژ نقدینگی و بردن نفت بر سر سفره مردم و بردن سیمان به سبد حمایتی در اوایل دولت نهم که مکرر توسط نخبگان و کارشناسان انذار داده شد و چوب حراج زدن به منابع حساب ذخیره ارزی و انجام بی رویه واردات میوه، هنوز هم تردیدی وجود دارد که این سیاست ها به نفع مردم خصوصاً اقشار آسیب پذیر نبوده و دیگران و منتقدان اگر بیش از دولت نهم به سرنوشت مردم نیندیشند کمتر از آن نیست. چرا هر نقد دلسوزانه یی را به چوب بدبینی و اتهام سرکوب و منکوب می کنیم؟ ترغیب مردم به ایستادن در صف و دادن نامه درخواست برای گرفتن کمک مستقیم را چه عنوانی زیبنده است؟
مشاور ارشد رئیس جمهور در واکنش به کسانی که طرح تحول اقتصادی را گداپروری می نامند، گفت؛ اگر رسیدگی به محرومان و توزیع ثروت کشور بین آنان گداپروری است، پس چیز خوبی است. مجتبی ثمره هاشمی مشاور ارشد رئیس جمهور در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران درباره برخی اظهارات که طرح تحول اقتصادی و اقدامات دولت را گداپروری دانسته اند، گفت؛ آقای رئیس جمهور در زنجان به این موضوع پاسخ داده اند؛ توزیع سهام و سهیم کردن مردم در پروژه ها و گسترش فعالیت های اقتصادی، گداپروری نیست. وی افزود؛ آنهایی که این مسائل را مطرح می کنند باید بدانند رسیدگی به محرومان و توزیع ثروت کشور اگر گداپروری است پس چیز خوبی است.براساس یک محاسبه ساده اگر مانده حساب ذخیره ارزی را هنگام استقرار دولت نهم و عواید حاصل از فروش نفت مد نظر قرار دهیم، سرانه درآمد هر ایرانی از محل درآمد نفت که در اختیار دولت نهم بوده سه و نیم میلیون و با لحاظ مالیات ها طی سه سال و نیم گذشته چهار میلیون تومان می شود، حال اگر کسی بهره وری این منابع را کم تلقی کند و اعلام کند اداره کشور با صدقه و شیوه های کمیته امدادی زیانبار است باید با ادبیات خشن مجبور به سکوت یا تخفیف شود؟
آیا برگزاری جشن ازدواج جمعی، ارسال جهیزیه با ماشین رسمی و آرم کمیته امداد بر در منازل جوانان و ترغیب شهروندان به دادن نامه درخواست کمک مالی در سفر های رئیس جمهور با سیره امیرمومنان(ع) که شبانه و ناشناس کمک و خدمات را به خانواده شهدای صدر اسلام ارائه می کردند هماهنگی دارد؟ در دولت نهم کلمه سفرهای استانی جایگزین چشم انداز 20ساله، برنامه پنج ساله و گفتمان کارشناسی و توسعه یی و مجلس و بودجه سالانه شده، انبوهی از تصمیمات ریز و درشت که در گذشته در سطوح مختلف کارشناسی و منطقه یی و نهایتاً ملی و ردیف های بودجه تجلی و بروز پیدا می کرد تحت عنوان مصوبه سفر های استانی ابلاغ می شود و منابع اصلی دولت را به خود اختصاص می دهد، در نتیجه دیگر خبری از اجرای هزار کیلومتر راه آهن طی سه سال مشابه بافق - مشهد (طی سال های 84 - 81) و افتتاح بزرگراه ها و بنادر و سد و نیروگاه به طور پی در پی و انجام پروژه یی در اندازه عسلویه که با کل سرمایه گذاری نفت در دهه های قبل برابری کند با شیوه های کنونی نخواهد بود. مذاکرات برای صدور گاز به هندوستان و اروپا جای خود را به دغدغه تامین گاز زمستانی کشور و واردات گاز از ترکمنستان داده است.گفتمان اقتصادی، اشتغال متخصصان و فارغ التحصیلان دانشگاهی، توسعه آی تی، رونق تولید، توسعه سرمایه گذاری، خودکفایی محصولات کشاورزی، شاخص های بورس، بهره وری و امثال آن دگرگون شده و کسانی که از تجارب جهانی، تئوری های اقتصادی و اصول علمی حاکم بر این مقولات سخن گویند مورد تخفیف و بی مهری قرار می گیرند. در مکاتبات رسمی کمتر به قوانین استناد می شود، نطق های پیش از دستور و تذکرات کتبی و پی در پی مجلسیان و برخی مقامات قضایی در خصوص عدم پایبندی به اجرای قوانین از سوی دو قوه متوجه دولت نهم است. قانون بودجه 87 و نحوه استفاده از منابع حساب ذخیره ارزی و دوشغله بودن مقامات دولت، نحوه واگذاری شرکت ها و اجرای سیاست های اصل 44 نمونه هایی از این دست هستند که آثار آن نه در 20 سال آینده که معاون رئیس جمهور در گردشگری مدعی شده اند همین امروز هم مردم زیانبار بودن آنها را احساس می کنند.
گفتمان مدیریتی و اداری و رفتار سازمانی آسیب دیده و با تغییر پی درپی وزرا از ثبات مدیریت در سطح وزارتخانه ها و ادارات کل خبری نیست. آنچه بر سازمان مدیریت و وزارت کشور رفته و فضای کارشناسی آسیب جدی دیده، به هر نظر غیرهمراه با دولت نهم برچسب وابستگی به بیگانه و ضدیت با آرمان های انقلاب زده می شود، خود اسلام پنداری و انقلاب پنداری و عاشق مردم خوانی اجازه ورود به دیگران را سلب کرده است، از پژوهش و مطالعه و کار کارشناسی و برنامه ریزی حتی در کوتاه مدت کمتر سخن به میان می آید. زیرا با این شیوه ها جایی برای برنامه ریزی باقی نمی ماند. مدیران بیشتر با پیشوند سردار خطاب می شوند تا سوابق مدیریتی و تجارب علمی و کارشناسی آنان مورد توجه باشد. انگار طی 25 سال گذشته و دوران جنگ که مساله اصلی کشور دفاع بود دیگر کارشناسان وزارتخانه ها غایب میدان های خدمت بوده اند. فضای عمومی جامعه با ادعا ها و اظهارات تبلیغاتی مرتباً دچار التهاب و تنش می شود. ادعای معرفی مافیا، مفسدین اقتصادی، کاهش شهریه دانشگاه آزاد که معمولاً سه ماه قبل از انتخابات مطرح می شود و قول هایی که برای معرفی دست های پنهان و کارشکن داده می شود اعتماد عمومی نسبت به کارآمدی نظام و خدمات پیشین را متزلزل کرده است. گفتمان تبلیغاتی بیش از سایر حوزه ها شاهد رفتار های غیرحرفه یی است .رسانه ملی و مطبوعات دولتی هر روز دولت نهم را بر قله های موفقیت و انجام وظایف جلو تر از برنامه پنج ساله و چشم انداز 20 ساله ترسیم می کنند. با وجود ده ها شبکه رادیویی و تلویزیونی که به طور یکجانبه در حال تعریف و تحسین دولتند، اما کارگزاران دولت نهم همواره بر رسانه ها و از جمله صدا و سیما خرده می گیرند و اگر جمله یی ولو به کنایه خلاف منویات دولت از سوی منتقدان مطرح شود بلافاصله انبوهی از دشنام و ناسزا به همراه چاشنی وابستگی و همبستگی با خارج زیاده خواهان داخلی نثار گویندگان می شود ولو آنکه گویندگان اشخاص پاک و امتحان داده در انقلاب و دفاع مقدس و خادم و همراه مردم در 25 سال گذشته بوده باشند. گاهی اوقات نسبت به خدمتگزاران مردم در دوره های گذشته طوری سخن رانده می شود که مرزی بین آنان و دشمنان کشور منظور نمی شود از این رو باید گفته شیخ شیراز را یادآوری کرد که نام نیکوی کسان ضایع مکن تا بماند نام نیکت یادگار. گفت وگو با اهل سیاست و احزاب آنچنان رنجور است که هرروزه مقامات اجرایی از آن اعلام برائت می کنند و نه تنها برای منتقدان که برای همراهان و شرکای اصولگرا نیز سهم و حقوقی و حریمی قائل نشده اند. وامدار احزاب نبودن بالاترین فریضه یی است که مقامات از آن بهره دارند و در موقعیت هایی که موفقیتی حاصل می شود با نهیبی از احزاب یاد می کنند و دریغ از جمله یی دلگرم کننده طی سه سال گذشته.اینها بخش کوچکی از گفتمان رسمی دولت محترم است که باید تا پایان دوران تصدی دولت نهم منتظر ماند که آیا به همین حجم و گستره باقی می ماند یا روزها و ماه های باقیمانده باید از بابت پیشروی و تشدید این گفتمان احساس نگرانی بیشتری کرد. عنوان منوریل سیاسی از این جهت بر جبهه این یادداشت قرار گرفت تا ترجمان نگاه یکطرفه و سیاست یکجانبه دولت نهم در جاده سیاست باشد؛ روشی که امروزه منسوخ شده و جاده سیاست، اقتصاد، فرهنگ و امنیت دوطرفه است. هنر آن است که به جای دلخوش کردن به کف زدن های مردم در خیابان ها که فقط نشانه بزرگواری و مهمان نوازی آنان است برای اتخاذ تصمیم های بزرگ به تالار های فکر و اندیشه پناه آورد و استفاده از عنوان مشاور عالی رئیس جمهور وقتی زیبنده است که سازمان منسجم و گسترده یی از مشاوران مجرب، شجاع، آگاه و صادق و باتحمل در چنین تالارهایی دائماً در حال تدبیر و تدوین طرح و برنامه و سیاست باشند. البته این نوشتار قصد مخالفت با ساده گویی در گفتار اجتماعی و اجتناب از بیان الفاظ ثقیل و عدم توقف در پیچ و خم دیوان سالاری را ندارد لکن لزوم رعایت نزاکت در گفتار و ارتقای سطح گفتمان رسمی و کارشناسی و برنامه ریزی و فرهنگ جامعه خصوصاً توسط مسئولان را یادآوری می کند، به ویژه آنکه دولت نهم مدعی اصلاح فرهنگ در داخل و عرصه جهانی است.