پیروان این طایفه همانند شیعیان از دورههاى سابق از کمترین حقوق بجز داشتن تابعیت لبنانى محروم بودند، ولى با ورود ارتش سوریه به لبنان این طایفه از لحاظ سیاسی و نظامى پشتوانهای قوى یافت و در پیمان طائف نیز این فرقه جایگاه بهترى یافت.
در 17 آگوست 1995 پارلمان لبنان قانون شماره 44 را تصویب کرد که در آن اجازه داده شد که این فرقه مسائل مربوط به احوال شخصیه پیروان خود را به دست بگیرد.
این فرقه به شدت مورد حمایت سوریه است. در سال 1993 بعد از میثاق طائف براى اولین بار به طور مستقل در انتخابات نامزد معرفی کردند و در انتخابات سال 2005 نیز مشارکت ضعیفى داشتند.
شکلگیری این فرقه
این فرقه را در اصل باید جزو شیعیان دانست که در مناطق بزرگى در جنوب دریاى مدیترانه و در برخى مواقع در شرق دریاى مدیترانه و در زمان فاطمىها که بر مصر و شمال آفریقا مسلط بودند، حضور داشتند، ولى از نظر عقیده و احکام بعلت جدائى از علماى شیعه، براى مدتهاى مدیدى داراى فقه و عقاید کاملا غیر شیعى هستند. اکنون علویان لبنان و سوریه در دنیاى ارتباطات و با گسترش روابط آنها با شیعیان جهان به این اندیشهها تمایل زیادى پیدا کردهاند. آنها بعد از امام دوازدهم ، شخصیتهاى مقدسى دارند که «باب» نامیده مىشوند و اولین باب آنها سلمان فارسى است که رازدار حضرت على (ع) است و آخرین باب آنها «ابو شعیب محمد بن نصیر البصیرى النمیرى» است که اواخر عمر خود ادعاى نبوت و الوهیت نیز کرد. بدین جهت محققان، این فرقه را نصیریه مىدانند نه شیعه، ولى شیعه دانستن این فرقه باعث مىشود که آنها احساس نزدیکى بیشترى نسبت به فرقه مادر خود داشته باشند.
دو ویژگى ادیان و مذاهب باطنى همانند علوى و دروزى، غلو کردن در شخصیتها و رازدارى بدون سبب است.
با توجه به اینکه سران این فرقه به شدت طرفدار رازدارى هستند، کشف دیدگاههاى دینى آنها بسیار دشوار است. شهرستانى در «ملل و نحل» خود آنها را نصیریه و در واقع یک فرقه غیر شیعى دانست که چهرهاى خداگونه براى حضرت على (ع) قائل هستند و نبوت را هم موضوعى ظاهرى مىدانند، به این معنى که نبوت حاکم بر ظاهر است و على حاکم بر باطن است.
علوىها عقیده دارند که خداوند در شخصیتهاى مختلفى تجلى کرده است که آخرین آنها در حضرت على (ع) است؛ ولى قبل از وى نیز در هابیل، شیث، سام، اسماعیل، هارون و شمعون نیز تجلى کرده بود. حضرت على(ع) در هر زمانى پیامبرى داشته که به ترتیب شامل آدم، نوح، ابراهیم، موسى و عیسى هستند و گرنه وى إله باطن و امام ظاهر است و نه مىزاید و نه زاییده مىشود و کشته نشده و آب و غذا هم نمىخورد!
ایدیولوژى علوىها
فرقه علوىها در هر دورهاى به تناسب قواى حاکم یک سرى عقایدى را تغییر دادهاند، ولى اکنون مىتوان گفت که عقاید آنها در مسائل زیر خلاصه مىشود:
1 ـ آنها بر این باور هستند که على بن ابىطالب(ع) خداست.
2 ـ آنها بر این باور هستند که از آنجا که ابن ملجم مرادى، على را از جسم خاکى راحت کرده و لاهوت را از ناسوت رها نمود، بدین جهت شایسته احترام و تقدیر است.
3 ـ آنها بر این باورند که حضرت على(ع) بعد از رهایى از جسم خاکى خود بر روى ابرى مستقر شده است و به همین دلیل آنها هنگامى که ابرى را مشاهده مىکنند بر حضرت على سلام مىرسانند و صداى رعد را صداى حضرت على و برق را تازیانه حضرت على مىدانند.
4 ـ آنها مراسمى شبیه مراسم مسیحیان در کلیسا دارند.
5 ـ آنها روزى پنج بار نماز بدون سجده مىخوانند.
به طور کلى مىتوان گفت که عقاید علوىها آمیختهاى از عقاید دینهاى قدیمى متنوع و برخى اندیشههاى فلسفى و برخى از باورهاى عمومى شیعه است.
اعیاد علوىها
علوىها پنج عید دارند که عید اول شامل نوروز است و سپس عید قربان و عید مسیحى غطاس و عید میلاد مسیح و عید صلیب است. آنها داراى پانزده سوره هستند که شامل سوره اول، سوره ابو والى ، سوره ابى سعید، سوره نسبة، سوره فتح، سوره سجود، سوره سلام، سوره اشاره، سوره عین علویه، سوره شهادت، سوره امامیه، سوره مسامرة، سوره بیت معموره و سوره حجابیه است.
وضعیت کنونى علویان لبنان
این فرقه توانست با حمایت سوریه، دو نماینده در پارلمان به دست آورد، ولى در واقع این منطقه به شدت از فقر و محرومیت در رنج است.
این نمایندهها متهم شدهاند که در این چندین سال تلاش نکردند روابط خود را با محیط سنىنشین بهبود بخشند و تنها به عنوان ابزارى براى نظام سوریه عمل مىکردند، در حالى که آنها نیز به نوبه خود جریان المستقبل و برخى مقامات حکومتى را به ایجاد درگیریهاى ساختگى براى سوءاستفاده سیاسى متهم کردهاند.
«على عید» نماینده سابق و شخصیت بانفوذ علوىها میگوید آشتىهایى که این اواخر هم صورت گرفته در واقع بین علوىها و جریان المستقبل بوده وهنوز حکومت لبنان با ما آشتى نکرده است. آنها از سنیوره مىخواهند که طى بخشنامهاى شوراى اسلامى علوىها را تشکیل بدهد.
همچنین علوىها خواهان بازگشائى بیمارستان دولتى الزهرا هستند که سالهاست هنوز افتتاح نشده است.