داستان از آنجا آغاز شد که پس از ماهها بحران سیاسی در اوکراین سرانجام ویکتور یوشچنکو رئیسجمهور این کشور با منحل کردن پارلمان، برگزاری انتخابات زودهنگام را اعلام کرد. این در حالی بود که از اواسط ماه سپتامبر حزب "یولیا تیموشنکو" نخستوزیر بدلیل اختلافات داخلی به ائتلاف 9 ماهه خود با حزب اوکراین ما متعلق به یوشچنکو پایان داده بود. این تصمیم پس از آن اعلام شد که پارلمان از اجماع و دستیابی به یک اکثریت بازماند و تنها راه باقیمانده برای رئیسجمهور انحلال پارلمان بود. به این ترتیب این سومین پارلمان در اوکراین است که طی سه سال اخیر منحل میشود.
یوشچنکو در سخنانی که در تلویزیون دولتی اوکراین ایراد نمود، تیموشنکو را که یکی از مهرههای اصلی پیروزی انقلاب نارنجی در سال 2004 است، متهم به حفظ قدرت و اهمیت ندادن به منافع کشورش کرد. اما حتی بدون این اظهارات نیز انتظار میرفت که تصمیم رئیسجمهور با واکنشهای متقابل جناح تیموشنکو مواجه شود.
اما فروپاشی ائتلاف دولت که ماه پیش به وقوع پیوست، از سوی طرفداران یوشچنکو و در اعتراض به تلاش تیموشکنو برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور صورت گرفت. به اعتقاد اعضای حزب اوکراین ما جناح خانم نخستوزیر در حال اجرای یک کودتای آرام علیه رئیسجمهور بوده است. پس از این اتفاق نخستوزیر مامور به تشکیل کابینه جدید شد اما تا این تاریخ در انجام این کار موفق نبود.
به فاصله چند روز از انحلال پارلمان، یولیا تیموشنکو در واکنش به این اقدام یوشچنکو علنا به مخالفت با وی پرداخت. نخستوزیر اوکراین در توضیح موضع خود گفت: برگزاری انتخابات زودهنگام مغایر با قانون اساسی کشور است.ت یموشنکو افزود اوکراین توان مالی برگزاری زودهنگام این انتخابات را ندارد و پارلمان نیز قانون اضطراری برای رفع این مشکل را تصویب نخواهد کرد. به این ترتیب بحران سیاسی اوکراین وارد مرحله جدیدی شد که این بار تنها محدود به حوزه داخلی نمیشد. مواضع ضد غربی تیموشنکو به خوی گویای این حقیقت است که دامنه نبرد جناحهای اوکراین به کشمکش میان غرب و روسیه گسترش یافته و پیروزی هر یک از این جناحها تکلیف مسائل بسیاری را در این مورد روشن خواهد کرد. به ویژه اینکه تبعات بحران ناتمام گرجستان و روسیه دامنگیر اوکراین نیز شده است و این عضو پیشین اتحاد جماهیر شوروی در مسیر تصمیمگیری دشواری میان روسیه و غرب قرار گرفته است. صفآرایی تیموشنکو در برابر رئیسجمهور اقتدارگرای اوکراین نیز یادآور وجود ارادههایی برای نزدیکی این کشور به متحد قدیمیاش روسیه است. ارادههایی که با دیده تردید به تلقی امکان اتکا به غرب در موارد بحرانی مخصوصا پس از شکست گرجستان در بحران قفقاز، با دیده تردید مینگرند.
تعلیق حکم انحلال پارلمان اوکراین
در عین حال دادگاه بخش کییف اوائل هفته جاری حکم رئیسجمهور اوکراین مبنی بر انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام را به حالت تعلیق درآورد.
ولادیمیر پیلیپنکو، یکی از نمایندگان جبهه پولیا تیموشنکو، نخستوزیر اوکراین گفت که این حکم در واکنش به شکایت جناح حامی تیموشنکو از رئیسجمهور و کمیسیون مرکزی انتخابات (CEC) صادر شد.
ویکتو یوشچنگو، رئیسجمهور اوکراین در تاریخ 9 اکتبر پارلمان این کشور را منحل کرد و اعلام داشت که انتخابات زودهنگام این کشور هفتم دسامبر برگزار خواهد شد.
این تصمیم پس از ناکامی اعضای پارلمان برای تشکیل یک ائتلاف جدید صورت گرفت.
تیموشنکو کیست؟
در تاریخ 4 فوریه 2005 پارلمان اوکراین با اکثریت قاطع با پیشنهاد رئیسجمهور یوشچنکو برای نخستوزیری تیموشنکو موافقت کرد. مهمترین برنامههای این زن سیاستمدار به عنوان نخستوزیر عضویت در اتحادیه اروپا و پیمان ناتو و نزدیک ساختن اوکراین به غرب است.
یولیا تیموشنکو متولد 27 نوامبر 1960 میلادی، در سال 1979 و در سن 19 سالگی ازدواج کرد. تحصیلات وی در رشته اقتصاد است. وی در سال 1980 صاحب یک دختر شده که اکنون 28 ساله بوده و همراه با شوهرش در اوکراین زندگی میکند. یولیای 48 ساله در حال حاضر غیر از فعالیتهای سیاسی، صاحب قدرت تجاری بزرگی هم در صنعت گاز این کشور نیز هست. در سال 2005 نشریه فوربس او را سومین زن قدرتمند جهان پس از کاندولیزا رایس در آمریکا و وویی در چین معرفی کرد.
ویکتور یوشچنکو نامزد مستقل در اکتبر سال 2004 برای به دست آوردن مقام ریاست جمهوری، با نخستوزیر وقت ویکتور یانوکویچ به رقابت پرداخت. این انتخابات با پیروزی نزدیک نخستوزیر یانوکویچ که مورد حمایت مقامات کشور روسیه بود به پایان رسید. ولی با اعتراض گسترده یوشچنکو و هوادارانش مبنی بر تخلف و تقلب انتخاباتی حزب حاکم و حضور یک هفتهای میلیونها اوکراینی به ویژه شهروندان کیف در خیابانهای شهر که به انقلاب نارنجی معروف گشت، باعث شد تا نتیجه انتخابات با نظر دیوان عالی اکراین باطل شود و دو نامزد در تاریخ 26 دسامبر مرحله سوم انتخابات را با حضور ناظران بینالمللی از سراسر جهان از جمله سناتور ریچارد لوگار رئیس کمیته روابط خارجی مجلس سنای آمریکا، برگزار کنند. این بار یوشچنکو با کسب 60 درصد آرا به عنوان سومین رئیسجمهور اوکراین انتخاب و انقلاب نارنجی که به دلیل خشم از فساد دستگاه دولت لئونید کوچما با مشارکت گسترده مردمی مواجه شده بود، پیروز گشت. رئیسجمهوری جدید نیز یولیا تیموشنکو از فعالان سیاسی طرفدار خود را مامور تشکیل کابینه کرد.
خانم تیموشنکو نخستوزیر اوکراین پیشتر نیز در سال 2005 برای کمتر از یک سال همین سمت را برعهده داشت اما با تغییراتی که در اوضاع سیاسی اوکراین پیش آمد جای خود را به یوری یخانوروف داد. با این حال وی دوباره در دسامبر 2007 به سمت نخستوزیری بازگشت.
او پیش از آنکه به این سمت برسد، یکی از رهبران انقلاب نارنجی این کشور بود و در همین دوره بود که برخی رسانههای غرب او را ژاندارک انقلاب اوکراین نامیدند. رهبر حزب میهن همراه یوشچنکو همواره از سوی مخالفان به نزدیکی بیش از اندازه با آمریکا متهم میشود. با این وجود او در نظر دارد تا در سال 2010 کاندیدای ریاست جمهوری شود.
شاهزاده گاز اوکراین
او همزمان با فعالیتهای سیاسیاش، در رشته گاز نیز فعالیت اقتصادی خصوصی دارد. وی فعالیت اقتصادی خود را در مرحله خصوصیسازی اوکراین با تاسیس فروشگاههای زنجیرهای کرایه فیلم آغاز کرد ولی بعد وارد تجارت گاز شد و چنان در این زمینه موفقیت یافت که او را شاهزاده گاز نامیدند.
در جریان انقلاب نارنجی در اوکراین، آرایش موی یولیا تیموشنکو که به گفته وی انتخاب خودش است و همواره همچون حلقهای بر سر او قرار دارد، تبدیل به سمبل این انقلاب دست راستی شد. پس از پیروزی انقلاب نارنجی احزاب چپ در اوکراین ضعیفترین موقعیت را پیدا کردهاند. حزب کمونیست که در انتخابات سال 1998 میلادی توانست 120 کرسی پارلمانی در اختیار داشته باشد اکنون تنها 28 نماینده در پارلمان دارد. حزب سوسیالیست نیز که سابقا به همراه حزب سوسیالیست مترقی در شورای عالی حضور داشتند اکنون یک نماینده در پارلمان ندارند. این فرآیند نشان میدهد که جریان چپ در اوکراین با روی کار آمدن دولت جدید ضعیف شده است.
دلایل اینکه تیموشنکو در انتخابات اخیر وضعیت بهتری نسبت به سایر افراد کسب کرد را باید در شخصیت کاریزماتیک و تفاوت در نوع تبلیغات حزب وی جست و جو کرد. او توانست انحصار رای شرق و جنوب را بشکند. چون مناطق دونتسک، دنیپرو پتروفسک، بندر سباستکول و جمهوری خود مختار کریمه که بیشترین جمعیت متمرکز را دارد به دلیل وجود زبان روسی و به لحاظ مذهب که تابع کلیسای ارتدوکس روسیه هستند به صورت سنتی به حزب مناطق رای میدادند ولی خانم تیموشنکو توانست در این منطقه انحصار رای را شکسته و حدود یک ششم از آرای این مناطق را کسب کند.
پس از انقلاب نارنجی، اوکراین برای محافل سیاسی به کشوری دو قطبی تبدیل شد که در آن حتی کنگره جداییطلبان شرقی با حضور 4 هزار نفر تشکیل شد به نحوی که استاندار وقت مسکو نیز در این کنگره شرکت کرد. در واقع تیمشنکو به دنبال یک نوع ناسیونالیسم در کل قلمروی اوکراین بود. تیموشنکو در دولت اول خود شعارهای ناسیونالیسم مطرح نمیکرد اما عواملی باعث شد تا ضمن شعار ناسیونالیسم از اراده تنشزدایی با روسیه به عنوان اولویتهای دولت خود نام برد.
شاید یکی از دلایل تغییر نگرش تیموشنکو به سوی اروپا و روسیه حضور واسطههای انرژی مابین اوکراین و روسیه و نیز مناقشه گاز مابین دو کشور باشد.