طی روزهای اخیر، در مقالات و گزارشهای متنوع به حدی از این ژنرال آمریکایی و اقدامات وی در برقراری نظم در عراق سخن گفته شده که به نظر میرسد رسانههای غربی قصد دارند از او یک اسطوره و شاید یک رامبو بسازند. پترائوس در فوریه ۲۰۰۷ هنگامی وارد عراق شد که مردم این کشور از هزینهای که برای اختلافات مذهبی و طایفهای پرداخته بودند، خسته به نظر میرسیدند. او در چنین وضعیتی با پشتیبانی ۳۰ هزار نیروی اضافی، مسئولیت فرماندهی ارتش آمریکا را در عراق برعهده گرفت. وی در جریان مراسم تودیع خود در فرودگاه بینالمللی بغداد و هنگامی که میز فرماندهی عراق را تحویل ژنرال ریموند اودیرنو میداد، گفت که ارتش آمریکا و نیروهای ائتلاف بینالمللی با همکاری ارتش عراق توانستند امنیت را به عراق برگردانند. با این حال دولت و نظامیان عراقی که بیشترین هزینه را در سرکوب تروریستها در عراق پرداختهاند و عمده عملیات پاکسازی را نیز در سراسر عراق انجام دادهاند، اعتقاد دارند فرزندان عراق حاضر در ارتش ملی نوین این کشور، سهم اصلی را در بهبود اوضاع امنیتی عراق داشتهاند.
آنها میگویند: کار اصلی طراحی، سازماندهی نیرو و هدایت عملیات در بیشتر عملیات تهاجمی علیه القاعده، به عهده ارتش جوان عراق بوده و آمریکاییها عمده کاری که کردهاند، شرکت در عملیات پشتیبانی بوده است. این بحث هنگامی علنیتر شد که هفته گذشته نوری المالکی نخستوزیر عراق در دیدار رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا آن را مطرح کرد. او هم بر این نکته که امنیت برقرار شده در عراق حاصل کار ارتش عراق بوده است تاکید کرد. در حقیقت، بیشترین هدف تروریستها در طول دوره ۱۹ هاههای که دیوید پترائوس در عراق فرماندهی ارتش آمریکا را برعهده داشت، ارتش و پلیس عراق بودهاند که روزانه در مبارزه با تروریستها و قانونشکنان، تعدادی از آنها قربانی میشدند. با این همه، در این مجادلات، هیچکس به نقش مردم عراق در این پروسه توجهی نکرده است.
تاثیر مراسم عاشورا
در اوایل سال ۲۰۰۷ هنوز موج خشونتها در کوچهها و خیابانهای بغداد به چشم میآمد و روزانه صدها جسد مجهولالهویه به سردخانههای پایتخت عراق منتقل میشد و دهها انفجار هر روز شهرهای مختلف عراق به ویژه بغداد را میلرزاند. هیچ شهروند عراقی در پایتخت و در بیشتر نقاط عراق (به غیر از استانهای کردنشین)، احساس امنیت نداشت و سایه تابوی وحشت و ناامنی، بر آسمان عراق سنگینی میکرد. در چنین شرایطی، شاید برای اولین بار بود که مردم تصمیم گرفتند این تابو و آن فضای سنگین را بشکنند. میلیونها نفر در آن روزها در راهپیمایی چند صد کیلومتری از نقاط مختلف عراق به سمت کربلا، جهت شرکت در مراسم عزاداری تاسوعا و عاشورا شرکت کردند. چند هفته بعد و در جریان اربعین نیز همین اتفاق افتاد و این بار نزدیک به ۱۰ میلیون نفر به کربلا رفتند.
آن مردمی که مصمم به شکستن فضای وحشت گرفته بودند، خوب میدانستند که خطر کردهاند. تعدادی از آنها در همان اولین روزها در مناطق مختلف، مورد حملات تروریستی قرار گرفتند و تنها در الدوره در بغداد و اسکندریه در استان بابل دهها تن کشته شدند، اما هیچگاه جریان سیلابگونه مردمی متوقف نشد، جریانی که به نظر میرسد موفق شد فضای رعب و وحشت را برای همیشه در عراق بشکند. البته ناظران و آگاهان، معتقدند؛ نقش ارتش و نیروهای امنیتی عراق را که با اجرای یک طرح همهجانبه، پوشش امنیتی مناسبی به این مراسم داده بودند، نباید نادیده گرفت. اکنون نیز بهرغم تهدیدهای وسیع تروریستی در بغداد و شهرهای مختلف عراق، ماه مبارک رمضان چهره پایتخت را تغییر داده است. اینگونه که به نظر میرسد تروریستها دستبردار نیستند، طی یک هفته گذشته بغداد روزانه بین سه تا پنج بار شاهد حملات تروریستی شامل بمبگذاری و انفجار خودرو بوده است.
پویایی مردم
با این همه، میتوان عزم مردم عراق و شبهای دیدنی بغداد را هم دید، در حالی که مردان و زنان به همراه کودکان خود در خیابانهای شهر قدم میزنند و فروشگاهها نیز تا دیرهنگام باز هستند. در کاظمین و در حرمین ائمه اطهار (امام جواد و امام موسی بنجعفر(ع))، در بیشتر شبها، سفره افطاری پهن است و در خیابانهای اطراف نیز زندگی جریان طبیعی به خود گرفته است. میتوان مردم را دید که دیرهنگام از مراسم مختلف دعا (ویژه ایام ماه مبارک رمضان)، در مناطق پر خطر سابق مانند اعظمیه، کاظمیه، شهرک صدر ودیگر نقاط پایتخت به خانه باز میگردند.
امنیت شکننده
در عین حال ژنرال ریموند اودیرنو که مسئولیت فرماندهی نیروهای تحت امر آمریکا در عراق را از پترائوس تحویل گرفته، اظهار کرد: موفقیتهای امنیتی که در عراق محقق شده همچنان شکننده است و قابل تغییر است. ژنرال ریوند اودیرنو، فرمانده جدید نیروهای چند ملیتی در عراق اظهار داشت: من مسئولیت سختی به رغم کاهش خشونتها در عراق برعهده دارم و عراق در حال حاضر به علت استراتژی افزایش نیرو از سوی آمریکا بسیار تغییر کرده است اما به اعتقاد من دستاوردهای امنیتی همچنان شکننده است و ممکن است نابود شود. ما هنوز خیلی کارها داریم که باید به آنها عمل کنیم. بزرگترین چالشی که با آن روبهرو هستیم وجود شبهنظامیان و هم چنین برگزاری انتخابات شورای استانهای عراق است که ماه آینده برگزار میشود. فرمانده جدید نیروهای چند ملیتی در عراق گفت: مقامات عراقی باید مسئولیت بیشتری را در زمینه امنیتی در آینده برعهده بگیرند؛ اوضاع در حال حاضر تغییر کرده و مقامات عراقی مسئولیتهای بیشتری را در زمینه امنیت برعهده خواهند گرفت. امیدوارم که شاهد انتقال استراتژِی نظامی به استراتژی سیاسی، اقتصادی و دیپلماسی باشد. کاهش نیروها به طور اتوماتیک موجب خواهد شد که نیروهای عراقی جایگزین این نیروها شوند، هرگونه کاهش نیرو با هماهنگی بغداد صورت خواهد گرفت. همچنین رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا که در مراسم تحویل مسئولیت از دیوید پترائوس به اودیرنو حضور داشت، گفت: ما در حال حاضر در راستای پایان دادن به نقشمان در عراق حرکت میکنیم و من معتقدم که اودیرنو تصمیمات سختی خواهد گرفت، اما این تصمیمات برای حفظ منافع ملی ما ضروری است.
دیوید پترائوس نیز گفت: اودیرنو فردی مناسب برای این مسئولیت است. فرمانده سابق نیروهای چند ملیتی در عراق اظهار کرد: ما ضربه محکمی به دشمنان آمریکا و عراق زدیم، اما این ضربه ضربه نهایی نبود و تاریخ اینگونه به اودیرنو نگاه خواهد کرد که او یکی از قهرمانان درگیریهای آمریکا با تروریستها بوده است. گوردون جاندرو، سخنگوی کاخ سفید گفت: زمان مناسبی برای این دیدار است تا درباره چالشهای موجود در خاورمیانه تبادلنظر شود. به هر حال برخی کارشناسان و تحلیلگران اعتقاد دارند، در حقیقت اگر امنیتی به عراق بازگشته که خود آمریکاییها هم اعتقاد دارند، امنیتی پایدار نیست، حاصل عملکرد مردم، ارتش و پلیس عراق است و این امنیت نسبی میتواند به امنیتی پایدار تبدیل شود، اگر آمریکاییها اجازه دهند.