جواد حجتی
«حزب کارگزاران برخلاف اراده من به وجود آمد؛ افرادی که هرچه میخواهند مینویسند ما را پدر معنوی این حزب نامیدند» اگر چه رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در دانشگاه صنعتی شریف با بیان جملات فوق هرگونه ارتباط خود را با حزب کارگزاران سازندگی رد کرد اما با این وجود خاطرات و گفتوگوهای منتشر شده حاکی از واقعیت دیگری است.
رئیس دولت سازندگی در حالی از عنوان «هاشمی؛ پدر معنوی کارگزاران» اعلام برائت میکند که حضور فرزندان، برادر، بستگان نزدیک و بسیاری از یاران وی که بیشتر صندلیهای کابینه دوران سازندگی را به خود اختصاص داده بودند، در ارکان اصلی این حزب سؤالاتی را به وجود آورده است.
آنچه که هاشمیرفسنجانی در نحوه شکلگیری حزب کارگزاران مطرح کرد اما با روایت علیاکبر ناطق نوری که در کتاب خاطرات خود از تشکیل این حزب نقل کرده، در تناقض است.
رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه در انتخابات مجلس پنجم در شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز تصمیم گرفته شد تا ترکیبی از 2 جریان چپ و راست آن روز در فهرست آورده شود، اظهار داشته است: آنها (جامعه روحانیت) در غیاب من تصمیم گرفتم که فقط راستها باشند. دکتر حبیبی از طرف بخشی از کابینه نزد من آمد و گفت که دوستان میگویند اگر فهرست جامعه روحانیت کامل نباشد، ما خودمان فهرست جداگانه میدهیم. این موضوع را با آقایان در میان گذاشتم و گفتم این مصوبه را اجرا کنید اما قبول نکردند.
اما ناطق نوری که آن زمان از اعضای موثر جامعه روحانیت بود با تاکید در رابطه با مجلس پنجم، قبلا کار کارشناسی انجام و فهرست هم تهیه شده بود، میافزاید: قرار شد در شورای مرکزی جامعه روحانیت، رأیگیری مخفی یا علنی هم برای انتخاب عدهای انجام شود تا این که مطرح شد جریانات دیگری هم هستند و میخواهند فهرست بدهند. آقای هاشمی گفتند: «یک عدهای هستند که خواستهایی دارند و اگر شما به خواستههایشان عمل کنید، آنها فهرست نخواهند داد. در غیر این صورت، آنها اقدام به تهی فهرست میکنند.»
ناطق نوری درباره خواستههای این عده هم میگوید: درخواست آنها این بود که حداقل پنج نفر از افرادی را که معرفی میکنند، ما در فهرست خودمان قرار دهیم... واقعیت این است که از قبل برنامهها ردیف بود و آنها هم کسانی را پیشنهاد داده بودند که ما نمیتوانستیم همه را به راحتی قبول کنیم... به دنبال این رفتیم که ببینیم جریان چیست؟ خودم به آقای امام جمارانی تلفن کردم.
ایشان گفت: «من اصلا کاندیدا نیستم و نمیخواهم به مجلس بیایم»؛ آقای توسلی و آقای انصاری هم همینطور؛ بنابراین معلوم شد که اصلا موضوع چیز دیگری بوده و این بحث کارگزاران بود که آقای هاشمی آنها را مطرح کرده بود. هاشمی در توضیحات خود بیان میکند به خاطر فوت مادر به این کارها نمیرسد با این حال ناطق نوری در کتاب خود آورده است که عبدالله نوری را آقای هاشمی ـ در مجلس ختم مادرشان ـ گفت که در فهرست بگذارید.
ناطق نوری همچنین با بیان اینکه در شورای مرکزی جامعه روحانیت، درخواست آقای هاشمی مطرح و تأکید شد که نوری را آقای هاشمی معرفی کردهاند، ادامه میدهد: پس از رأیگیری در شورا، آقای عبدالله نوری رأی نیاورد که در فهرست قرار بگیرد و آقایان دیگر هم در جامعه روحانیت اصلا آن را نپذیرفته بودند. آقای هاشمی از این قضیه متأثر شدند، اما من گفتم که در جامعه رأی نیاورد. بالاخره ما یک جهت داریم، یک خط داریم، به آنها میگفتم: «اگر میخواهید کار سیاسی کنید، باید جهتدار حرکت کنید....» و همین بهانهای شد که کارگزاران اعلام موجودیت کنند. ناطق نوری در ادامه، تاکید میکند: یقینا درباره این جریان، قبلا برنامهریزی و مطالعه شده بود زیرا یک حزب به این زودی تشکیل نمیشود و نمیتواند به این سرعت آنچنان سریع وارد میدان شود و تبلیغات گستردهای راه بیندازد. وی همچنین از درخواست هاشمی برای قرار دادن نام فائزه هاشمی که از اعضای حزب کارگزاران است در فهرست جامعه روحانیت خبر میدهد و میگوید: آقای هاشمی در یک مقطعی، نمیسازد، آقای مهدویکنی و دیگران، ایشان را قبول نمیکنند؛ در واقع معرفی این نامزدها، بهانهای برای اعلام موجودیت کارگزاران بود.
هاشمی؛ رابط جامعه روحانیت با کارگزاران
نقش هاشمی در شکلگیری حزب کارگزاران و مناسبات آن 2 موضوعی بود که خبرگزاری فارس در گفتوگو با 2 نفر از اعضای شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز به تحلیل آن پرداخت. حجتالاسلام شجونی، عضو ارشاد جامعه روحانیت مبارز با این اینکه هاشمیرفسنجانی نگاه مثبتی به تحزب دارد و در شکلگیری «کارگزاران» نقش داشت، افزود: اما کارگزارانیها با سوءرفتار خود ضربه سنگینی به وی زدند. وی اظهار داشت: هنگامی که در آستانه انتخابات مجلس پنجم قرار داشتیم، هاشمیرفسنجانی تلاش کرد که زمینه برای حضور صاحبان سلایق مختلف در انتخابت فراهم شود و از این رو در تشکیل کارگزاران نقشآفرینی کرد، اما بعد از مدتی کارگزارانیها با تغییراتی در رویکردها به او ضربه زدند و فعالیتهای انتخاباتی آنها در انتخابات ریاست جمهوری نهم باعث شکست هاشمیرفسنجانی شد.
وی در عین حال با بیان اینکه هاشمیرفسنجانی موید همه تصمیمات و رفتارهای کارگزاران نیست، تصریح کرد: «در یکی از ملاقاتها به آقای هاشمیرفسنجانی گفتم، چرا به کارگزارانیها به خاطر رفتارهایی که انجام میدهند به ضرر شماست، تذکر نمیدهید و حتی برای نمونه به سخنان حسین مرعشی در حمایت او در انتخابات ریاست جمهوری گذشته یکم ضد تبلیغ بود، اشاره کردم. ولی ایشان به صراحت گفتند من حریف آنها نیستم.» شجونی در ادامه اظهار داشت:
روایت علیاکبر ناطق نوری از تاسیس حزب کارگزاران در آستانه انتخابات مجلس پنجم مورد تائید است.
حجتالاسلام سیدرضا تقوی از دیگر اعضای جامعه روحانیت مبارز نیز اظهار داشت: آقای هاشمی طرف مشورت و رابط کارگزاران با روحانیت مبارز بود.
وی با بیان اینکه هاشمیرفسنجانی در آستانه تشکیل کارگزاران هیچگاه در موافقت یا مخالفت با این حزب سخن نگفت، افزود: اعضای موسس کارگزاران نزدیک فکری با هاشمیرفسنجانی داشتند و مدیران دولت سازندگی بودند و حتی برادر ایشان نیز، جزو پایهگذاران حزب بود.
این عضو ارشد جامعه روحانیت مبارز در توضیح بیشتر «تعامل کارگزاران با هاشمیرفسنجانی» اظهار داشت: هنگامی که اعضای موسس حزب کارگزاران قصد تاسیس و اعلام موجودیت این تشکل را داشتند، هاشمیرفسنجانی طرف مشورت و رابط آنها با روحانیت مبارز بود از طرف آنها برای ما پیام آورد که اسامی 5 نفر از جریان مقابل را در فهرست خود قرار دهیم، از ارائه فهرست خودداری میکنند. تقوی افزود: هنگامی که پیشنهاد کارگزارانیها مورد قبول سران روحانیت مبارز قرار نگرفت، آقای هاشمیرفسنجانی پیامرسان ما به آنها بود و پس از مدتی هم کارگزاران سازندگی اعلام موجودیت کرد که شاید این واسطهگری در آن شرایط اینگونه به نظر رسید که هاشمیرفسنجانی موافق تشکیل کارگزاران است.