ترجمه: شبنم جعفرزاده
درحالیکه در نخستین روزهای ماه آینده نشستی حیاتی در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مورد برنامه هستهای ایران و تنشهای اخیر میان این کشور و دولتهای غربی صورت خواهد گرفت گروههای محافظهکار آمریکا در حال ترغیب دولت بوش به اتخاذ سیاستهای شدید در برابر ایران هستند. آنها قویاً خواهان اعمال تحریمهای شدیدتر علیه ایران بوده و از دولت آمریکا میخواهند که از مخالفان ایران در داخل و خارج بهشدت حمایت کند. یکی از این گروهها اخیراً نتایج جدیدی از نظرسنجی میان آمریکاییها منتشر کرده که نشان میدهد آنها از مداخله محدود نظامی آمریکا و متحدانش در ایران حمایت میکنند.
خواسته این محافظهکاران درحالی مطرح میشود که مقامات اسرائیلی ادعا کردند ایران درحال رسیدن به نقطه غیرقابل بازگشت در برنامه هستهای خود است. اما دولت آمریکا بهنظر میرسد که اکنون بیش از پیش مصمم است تا با دنبال کردن شیوه دیپلماتیک مانع از فعالیت هستهای ایران شود و از اینرو از هرگونه آمادگی نظامی برای مقابله با این کشور- همانطور که پیش از جنگ عراق انجام داده بود- اجتناب کرده است.
مقامات آمریکایی در حال حاضر با همتایان اروپایی خود تلاش میکنند تا ائتلافی جهانی شامل بازیگران مهم منقطه مانند روسیه، چین و هند تشکیل دهند تا بتوانند ایران را به سبب فعالیتهای هستهای به شورای امنیت ارجاع داده و منجر به اعمال تحریمهای متعاقب آن شوند. تلاش این کشورها احتمال دارد که در روز دوم فوریه (13 بهمن) در مقر آژانس در شهر وین نتیجه دهد و این نشست اضطراری با ارجاع ایران به شورای امنیت خاتمه یابد. این درحالی است که از زمان شروع مجدد فعالیتهای هستهای ایران از چند هفته پیش چهرههای محافظهکار آمریکا هم گزینه نظامی را آخرین راهحل دانستهاند و بیشتر مایل هستند که شورای امنیت تحریمهایی را علیه ایران صورت دهد. از اینرو به اعتقاد آنها آمریکا به سختی با متحدان اروپایی خود تلاش میکند تا به نتیجه موردنظر خود برسد و در صورت عدم توافق با آنها توافقاتی یکجانبه را در پیش بگیرد.
درحالیکه سیاستگزاران آمریکا هفته گذشته بارها خواسته خود را برای تحریم ایران مطرح کردهاند سران اطلاعاتی و نظام اسرائیل هم مرتباً بر این ادعای خود پافشاری میکنند که ایران تنها چند ماه با آنچه آنها «نقطه غیرقابل بازگشت» میدانند فاصله دارد. این نقطه به ادعای آنها زمانی است که ایران قادر خواهد بود بدون کمک خارجی به توانایی ساخت سلاح هستهای دست یابد. اما بسیاری از کارشناسان هستهای مفهوم این نقطه غیرقابل بازگشت را زیر سئوال بردهاند و میگویند این کار تنها در جهت رسیدن به اهداف سیاسی اسرائیل صورت گرفته زیرا بسیاری از کشورها مثل آمریکا تمامی تمرکز خود را بر زمان فرضی قرار دادهاند که ایران ممکن است سلاح هستهای بسازد، چنانکه اسرائیل تابستان گذشته در ارزیابیهای خود تجدیدنظر کرد و اکنون معتقد است که ایران در سال 2012 قادر به ساخت سلاح خواهد بود در صورتیکه پیشتر این زمان را بین سالهای 2007 تا 2009 تخمین زده بود.
به گفته جان ولفستال از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی واشنگتن مفهوم نقطه غیرقابل بازگشت هیچ اعتباری ندارد و شتابی که آمریکا و اسرائیل برای رسیدن به راهحلی سریع دارند عاملی گمراهکننده است. به اعتقاد وی این اصطلاح را کسانی ساختهاند که خواستار اقدامات فوری بوده و با این باور مخالفند که ایران تا چندین سال دیگر هم قادر به دستیابی فناوری ساخت سلاح هستهای نخواهد بود. در اوایل ماه جاری ایران تحقیقات غنیسازی اورانیوم خود را از سر گرفت و سه کشور اروپایی در ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت به آمریکا پیوستند.
این متحدان غربی اکنون امیدوارند که بتوانند روسیه و چین را که هر دو در شورای امنیت حق وتو دارند متقاعد کنند تا رویکردی تدریجی برای اعمال تحریم علیه ایران در پیش گیرند. تحریم نفتی بسیار نامحتمل است زیرا به بازار ملتهب فعلی نفت در جهان ضربه خواهد زد، اما مقامات ایرانی اعلام کردهاند که ممکن است در صورت واکنش به اقدامات جهانی علیه ایران فروش نفت را متوقف کنند.