علی صدیقی: بورس دماسنج اقتصاد است. این روزها این گزاری درستتر از هر روز دیگر خود را نشان میدهد، بورس مدتهاست چشم به تحولات پرونده هستهای ایران دوخته است تا نوسانات خود را با تصمیم اعضای شورای حکام تنظیم کند. اما این چشم انتظاری فقط محدود به بورس نیست. این شاخصهای شفاف و پر نوسان بازار سهام است که به سرعت تحولات پیرامونی اقتصاد را نمایان میسازند، وگرنه داستان سرمایهگذاری در حوزهها و بخشهای دیگر اقتصاد کشور نیز همین است که در تالار شیشهای در جریان است.
بالارفتن ریسک سرمایهگذاری در کشور، کاهش نرخ سرمایهگذاری در بخشهای مولد و دیربازده و حرکت سرمایهها به بخشهای سفتهبازی و دلالی از اولین نشانههایی خواهد بود که با بالاگرفتن کشمکش هستهای ایران قابل پیشبینی است.
اگرچه بازار نفت نیز روزهای پر التهابی را پیش رو خواهد داشت و قیمت نفت افزایش محسوسی را در روزهای آینده تجربه خواهد کرد، اما این مهم به خودی خود نخواهد توانست لبخندی بر لبان اقتصاد ایران میهمان کند. افزایش هزینههای وارداتی کشور از بنزین وارداتی گرفته تا ماشینآلات صنعتی و مواد مصرفی طعم شیرین افزایش قیمت نفت و حتی رسیدن هر بشکه آن به 100 دلار را تلخ میسازد. این تازه در حالی است که ایران بتواند از پس تحریمهای احتمالی نفتی بفروشد یا کالایی بخرد، اقتصاد ایران از امروز فاز جدیدی را تجربه میکند، فاز جدیدی که ابهام نخستین چشمانداز آن است.
رمضانعلی صادقزاده، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس درباره تبعات اقتصادی نزدیک شدن گزارش هستهای ایران به شورای امنیت میگوید: «باید تعامل و همکاری را پیش بگیریم، ما به دیپلماسی کارآمد نیاز داریم.»
* ارجاع گزارش پرونده هستهای ایران به شورای امنیت که چند روزی است از طرف کشورهای اروپایی و آمریکایی مطرح شده از نظر اقتصادی چه تاثیری بر کشور ما خواهد گذاشت؟
** با توجه به اینکه ایران در حال حاضر به دنبال کسب تکنولوژی انرژی هستهای است و کشورهای مخالف این نکته عموما عضو شورای امنیت سازمان ملل هستند و از این شورا به عنوان اهرمی برای مقابله با ایران استفاده میکنند، کشورهایی مثل چین و رسیه نیز در شورا کمتر فعالیت میکنند که در این صورت اگر ایران راهی شورای امنیت شود ما از نظر سیاسی متضرر خواهیم شد. این اتفاق اصلا به نفع ایران نیست.
* برای جلوگیری از این اتفاق چه باید کرد؟
** ایران باید از نظر دیپلماسی خودرا تقویت کند و از طریق تعامل و همکاری با کشورهای اروپایی کنار بیاید تا پرونده ایران دچار مشکلی جدی در شورای امنیت نشود. از این طریق میتوانیم به غنیسازی و ساخت نیروگاههای هستهای دست پیدا کنیم. زیرا عمر انرژی سنتی و فسیلی روبه اتمام است، نفت و گاز برای ابد باقی نمیماند، حتی انرژیهای نو مثل انرژیهای بادی، انرژی خورشیدی و انرژی شیمایی برای مصرف اقتصادی کشور مثل ما کافی نیست، بر همین اساس باید پیشاپیش برای جلوگیری از این مشکلات به سوی انرژی هستهای و استفاده صلحآمیز از آن حرکت کنیم.
* چگونه میتوان این حرکت را آغاز کرد؟
** امروز حتی کشورهای جهان سوم نیز به این تکنولوژی رسیدهاند، کشوری مثل برزیل در فاصلهای بسیار کم از آمریکا دو نیروگاه هستهای را مورد بهرهبرداری قرار داده است و به زودی نیروگاه سوم آن نیز به بهرهبرداری خواهد رسید اما ایران سعی دارد در چارچوب قوانین NPT فعالیت کند متاسفانه در برابر فشارهای جهانی قرار گرفته است، ما برای اینکه در استفاده از انرژی هستهای دچار مشکل و مقابله با خارج نشویم باید بدون ایجاد انفعال اما با استفاده از چانهزنی و تعامل از ابزار سیاسی خود به خوبی استفاده کنیم تا از ایجاد مشکلات بیشتر و سنگینتر جلوگیری شود.
* مشکلات اقتصادی ایران در صورت تحریم از کجا آغاز میشود. به عبارتی تحریم، کدام حوزه از اقتصاد کشور را در همان مراحل نخست با مشکل همراه میکند؟
** در صورت ارائه گزارش پرونده هستهای ایران به شورای امنیت ریسک سرمایهگذاریهای خارجی بالا میرود، کشورها و شرکتهای خارجی تمایلی به سرمایهگذاری در ایران نخواهند داشت و از سوی دیگر نیز بسیاری از همین سرمایهگذاران سرمایههای خود را از کشور خارج میکنند زیرا آنها در چنین شرایطی بر این باور خواهند بود که ایران کشوری بدون امنیت است. در نتیجه سرمایههای خود را چه کوچک و چه کلان به سوی کشورهای نزدیک ایران مثل امارات متحده عربی و یا ترکیه خواهند برد، همچنین سرمایهداران و سرمایهگذاران ایرانی برای سرمایهگذاری، پولهای خودرا از کشور خارج میکنند تا در مکانی با ضریب اطمینان بالاتری آنها را وارد چرخه اقتصادی کنند. واردات و صادرات ایران نیز دچار اشکال میشود، صادرات ایران و ارتباط با خارج از کشور بسیار محدود خواهد شد. کشورهای جهان شاید دیگر کالایی از ایران خریداری نکنند و واردات ایران نیز محدود میشود. به طور حتم نام خیلی از کالاها در لیست کشورهای خارجی برای ورود به ایران خط میخورد.
* برای نفت ایران چه اتفاقی رخ میدهد؟
** این نکته منوط به رفتن یا نرفتن پرونده ایران به شورای امنیت است، در صورت ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت قیمت جهانی نفت با افزایش مواجه خواهد شد.
* به نظر شما کار به جنگ میرسد؟
** احتمال تصمیم و بروز جنگ بسیار ضعیف است، احتمال دارد تحریمهای اقتصادی بیشتر شود و یا فروش نفت ایران را ممنوع کنند که میتواند تاثیرات بسیار سوء اقتصادی بر کشور بگذارد، البته هنوز تصمیمی برای ایران گرفته نشده است، اگر هم تصمیمی گرفته شود نوع این تصمیم برای آینده ایران بسیار تعیین کننده است.
* تصمیم مجلس در این باره چیست؟
** مجلس مدتی پیش قانونی را تصویب کرد که به موجب آن دولت موظف است در صورت ارجای پرونده ایران به شورای امنیت کلیه همکاریهای ایران را با آژانس بینالمللی هستهای به صورت یکجانبه به تعلیق درآورد. ما تحقیقات هستهای خود را ادامه میدهیم.