گروه سیاسی: یک فعال ملی – مذهبی در مراسم بزرگداشت مهندس مهدی بازرگان در قزوین گفت: بازرگان به دموکراسی اعتقاد داشت، او بنیان مذهبی داشت و این مذهب را که جوهرهاش بود با علم در دنیای غرب پیوند زد و هیچ تضادی بین اسلام و آزادی ندید. محمد بستهنگار افزود: بازرگان در سال 1336 به زبان خیلی ساده جامعه مدنی را مطرح کرد، مسئلهای که 40 سال بعد در ایران از سوی روشنفکران پیگیری شد. بازرگان به دنبال مشارکت و کار گروهی بود. بازرگان کلیگویی نمیکرد و به دنبال راهکار اجرایی برای عملی کردن دموکراسی بود. وی در ادامه گفت: تشکیل جامعه مدنی و کار اجتماعی در زندگی بازرگان نمود داشت و او در زندان هم ما را به روزه دستهجمعی و غذا خوردن دستهجمعی تشویق میکرد. وی به نگاه بازرگان به روحانیت اشاره کرد و گفت: در سال 1339 بازرگان در یک سخنرانی معترض بود که چرا روحانیت وارد اجتماع نمیشود. وی از عدم حضور روحانیت در مسائل اجتماعی به شدت انتقاد کرد که این با واکنش برخی از روحانیون روبهرو شد. بستهنگار تلاش بازرگان برای تحقق جمهوری دموکراتیک را یادآور شد و گفت: خیلی از کشورها جمهوری بودند، اما دموکراتیک نبودند. به خاطر همین بازرگان تلاش زیادی برای عنون جمهوری دموکراتیک اسلامی داشت تا جمهوری اسلامی ایران یک قرائت دموکراتیک داشته باشد. این فعال ملی – مذهبی در پاسخ به یک سئوال، شهید بهشتی را نیز موافق جمهوری دموکراتیک اسلامی خواند و گفت: در شورای انقلاب جمهوری دموکراتیک اسلامی خواند و گفت: در شورای انقلاب جمهوری دموکراتیک اسلامی تصویب شد که بعدها با نظر امام خمینی جمهوری اسلامی شد.
احساس خطر میکنیم
دبیر کل جامعه اسلامی زنان انقلاب اسلامی با تاکید بر اینکه شعارهای استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی مانند حلقههای زنجیر به هم وابستهاند، گفت: استقلال و تمامیت ارضی در صورتی حفظ میشود که در داخل، حقوق شهروندی و آزادی سیاسی آحاد مردم را رعایت کرده باشیم. جمهوریت نیز چنین رابطهای با دو شعار پیشین دارد. اعظم طالقانی در گفتوگو با ایسنا، در تبیین سه اصل استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی به عنوان اصلیترین آرمانهای مردم در انقلاب اسلامی اظهار داشت: این سه شعار انقلاب، پایه و اساس حرکت مردمی بود که در آن زمان آغاز شده بود. وی استقلال را به معنای رهایی و آزادی از قید و بندهایی که در ارتباط با بیگانگان برای ما ایجاد شده بود، تعریف کرد و گفت: البته وابستگی با ارتباط متفاوت است. ارتباطات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی به معنای وابستگی نیست، بلکه وابستگی به این معنا است که ما در داخل هیچ تدبیری برای اداره امور نداشته باشیم تا مجبور شویم از بیگانگان کمک بگیریم. وی جمهوری را به معنای مشارکت همه مردم از لایههای مختلف اجتماعی و به رسمیت شناختن حق نظارت و مشارکت آنها تعریف کرد و افزود: اگر جمهوریت و آزادیهای مردم اعم از آزادیهای سیاسی و مدنی و رعایت حقوق شهروندی محقق نشود، استقلال هم به خطر میافتد. دبیر کل جامعه اسلامی زنان انقلاب اسلامی با تاکید بر ضرورت پرهیز از بحث خودی و غیرخودی یادآور شد: حق انتقاد و آزادی بیان باید برای همه به رسمیت شناخته شود. به گفته وی، در جامعهای که فضای نقد وجود نداشته باشد، پیشرفت، ارتقا، شفافیت و آیندهنگری و... جایگاهی نخواهد داشت. طالقانی تاکید کرد: عدم پذیرش نقد در بسیاری از گروههای سیاسی وجود دارد. برخی هم که نقد را برنمیتابند برای فرار از آن فرافکنی میکنند و توپ را به زمین دیگران میاندازند؛ چنان که هرگونه نقدی را مانع تحقق شعارهایشان میدانند. این فعال سیاسی، تحقق جمهوری اسلامی را تضمینکننده آزادی و استقلال برشمرد و افزود: هیچ کدام از این اصول نمیتواند به صورت مجرد تحقق یابد؛ نه آزادی بدون استقلال و نه استقلال بدون آزادی و نه جمهوریت بدون این دو؛ اما جمهوریت میتواند مبنای دو اصل دیگر قرار گیرد. چنانچه مشارکت و حضور مردم در تمام امور به رسمیت شناخته شود و حق نظارت نیز در جامعه وجود داشته باشد، هم آزادی و هم استقلال محقق میشود. وی با اشاره به دیدگاهی که به صراحت جمهوریت را نفی میکند، یادآور شد: امروز شاهد احساس خطر بسیاری از صاحبنظران و فعالان سیاسی نسبت به جهوریت هستیم، البته این حساسیت و ابراز نگرانی خود امیدوارکننده است؛ زیرا نشاندهنده عمق توجه به نقش مردم است. همچنین معتقدم جریانی که جمهوریت را نفی میکند نمیتواند خواستههای خود را محقق کند؛ چون مردم ایران در مقابل نفتی جمهوریت قیام کردند و خواهان حاکمیت شفاف، همچنین اعمال مشارکت و نظارت خود در تمامی امور بودند و چیزی غیر از این را نخواهند پذیرفت.
جمهوریت را کمرنگ نکنید
عضو شورای مرکزی نهضت آزادی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی در برگیرنده دو اصل آزادی و استقلال است تاکید کرد: اسلامیت به شرطی در قانون اساسی جایگاه خود را خواهد یافت که جمهوریت جایگاه خود را داشته باشد و نمیتوان یکی را به نام دیگری نادیده گرفت و کمرنگ کرد. غلامعباس توسلی در گفتوگو با ایسنا، درباره آرمانهای اصیل انقلاب «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» و در تبیین اصل استقلال اظهار داشت: جامعه ما یک جامعه متکی به خود است و در ادوار مختلف تاریخی مورد تهاجمات زیادی قرار گرفته، اما همیشه درصدد بوده که استقلال خود را حفظ کند. توسلی با اشاره به اینکه عدهای از ابتدا اعتقادی به جمهوری نداشتهاند و به آزادیهای مردم وقعی نمینهادند، تاکید کرد: اما در برابر انقلاب عظیم مردمی و شخص امام(ره) که از آن دوره تاکید میکرد که میزان رای ملت است، این عده توان خودنمایی نداشتند و جمهوریت نظام احراز شد و به صورت یک اصلی درآمده است.