گروه سیاسی ـ اجلاس اخیر شرمالشیخ با نام اختصاری (6+3+1) یکشنبه هفته جاری با حضور وزرای خارجه مصر، اردن، مغرب، بحرین و امارات با همتایان آمریکایی و فرانسوی و سولانا برگزار شد.
پس از اجلاس آن چه که مورد توجه بسیاری از محافل خبری قرار گرفت؛ اعلام نگرانی عمیق کشورهای عربی حاضر در اجلاس به خاطر بیاطلاعی از نتیجه مذاکرات گروه 1+5 با ایران بود که این کشورها نگرانیشان را با سولانا در میان گذاشتند.
بعضی از منتقدان معتقدند که کشورهای عربی از توافق ایران و گروه 1+5 واهمه دارند و همین مسئله باعث نگرانی آنها شده است؛ منتقدان تصریح میکنند که کشورهای عربی نگران این موضوع هستند که ایران تبدیل به قدرت برتر منطقه خاورمیانه شود موقعیت این کشورها را کمی با چالش روبهرو میکند.
دکتر احمد بخشایشی تحلیلگر مسائل سیاسی و بینالمللی و استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که آیا کشورهای عربی از توافق ایران و گروه 1+5 بیم دارند یا خیر؟ گفت: کشورهای عربی از برقراری رابطه اوباما با ایران بیم دارند، چون اوباما در جریان تبلیغات انتخاباتی خود اعلام کرده بود که بدون پیش شرط با ایران مذاکره میکند.
دکتر بخشایشی افزود: اعلام مذاکره بدون پیششرط اوباما با ایران میتواند این مفهوم را در بر داشته باشد که او فعالیتهای هستهای ایران را تا مرحله کنونی قبول دارد و آن را خطرناک نمیداند. بخشایشی تاکید کرد: نگرانی کشورهای عربی و به خصوص اسرائیل از این بایت است که ایران تبدیل به قدرت برتر منطقه شود که این در صورت بحث عراق، لبنان و افغانستان زیر سیطره ایران قرار میگیرد. وی تصریح کرد: در همین رابطه اکنون رسانههای کشورهای عربی در حال بررسی نامه احمدینژاد به اوباما و پاسخ احتمالی آن از سوی اوباما هستند و به همین دلایل است که خواستار در جریان قرار گرفتن نتیجه مذاکرات شدهاند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی و بینالمللی خاطرنشان کرد: کشورهای عربی از طرفی خواهان این مسئله هستند که ایران در منطقه قدرت برتر نباشد و از طرف دیگر نگران حمله آمریکا و اسرائیل به ایران هستند؛ چون در این صورت شرایط برای آنها هم براساس روابط مطلوب نخواهد بود. بخشایشی افزود: کشورهای عربی از اوباما هراس دارند، آنها نگران انجام این مذاکره از پیش اعلام شده هستند و از آنجایی که به احتمال فراوان دفتر حافظ منافع آمریکا پیش از شروع دوره ریاست جمهوری اوباما تاسی شود و به این شکل قدرت منطقهای ایران به رسمیت شناخته شود؛ کشورهای عربی به خصوص عربستان سعودی نگرانی عمیق بابت این مسئله دارند. وی گفت: آمریکا و غرب در پی آن هستند که ایران را به عنوان یک برگ برنده در مقابل کشورهای عربی در قبال اسرائیل به کار ببرند و به همین منظور تاکنون قصد آن را داشتهاند که ایران را یک تهدید جلوه دهند.
بخشایشی تاکید کرد: به همین منظور آنها تاکنون تلاش کردهاند که کشورهای عربی را در مقابل ایران بگذارند و اسرائیل را با آنها همسان کنند تا کشورهای عرب آرامآرام با اسرائیل ارتباط برقرار کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مردم کشورهای عرب ایران را دشمن نمیپندارند اما رهبران آنها گاهی چنین تصوری از ایران دارند آن هم به دلیل تصویرسازیهای آمریکا و غرب از ایران است.
محمد کرمیراد نماینده مردم کرمانشاه و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هشتم در اینباره گفت: اصل موضوع اجلاس شرمالشیخ از دو زاویه قابل تحلیل است؛ اول آنکه این کشورها خواستهاند به نوعی به سولانا بیاطلاعی خودشان را از نشست ایران و 1+5 اعلام کرده و بگویند از توافقات خبری نداریم و به این ترتیب خواستار دریافت اطلاعات در اینباره شدهاند. کرمیراد در ادامه توضیح داد: در زاویه دوم آنها اظهار نگرانی خود را از توافق 1+5 با ایران و بر سر مسائل هستهای عنوان کردهاند؛ زیرا آنها شرایط را به گونهای میبینند که ایران به انرژی هستهای دست یافته و نیروگاههای هستهای در حال فعال شدن هستند.
وی افزود: با توجه به اینکه در آینده نه چندان دور ذخایر فسیلی به انتها خواهد رسید و کشورها برای دستیابی ایران به انرژی هستهای در همین رابطه برای آنها نگران کننده است. این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس هشتم خاطر نشان کرد: به زعم تبلیغات مسموم دشمنان علیه فعالیتهای هستهای ایران، و علیرغم تاکید تمام مسئولان که ما به دنبال دسترسی به تسلیحات هستهای نیستیم همچنان جریان جنگ روانی علیه ایران ادامه دارد.
نماینده مردم کرمانشاه تاکید کرد: به لحاظ عرف دیپلماتیک طبیعی است که کشورهای عربی یک گله هر چند کوچک برای قرار نگرفتن در جریان مذاکرات ایران و 1+5 داشته باشند. وی در پاسخ به این سوال که آیا آمریکا و غرب در پی آن هستند که ایران را به عنوانی یک برگ برنده در مقابل کشورهای عربی در قبال اسرائیل استفاده کنند یا خیر؟ گفت: هیچوقت آمریکا و قدرتهای غربی از ایران در قبال اسرائیل به عنوان برگ برنده استفاده نمیکنند چون تنها ایران است که تاکنون موفق بوده در مقابل سیاستهای غلط اسرائیل ایستادگی کند و با آن مبارزه کند.
کرمی راد افزود: این کشورها به راحتی در شرمالشیخ مذاکره و مصوبه تصویب میکنند نیازی ندارند که از ما در مقابل کشورهای عربی به عنوان یک کارت برنده برای پیشبرد اهدافشان استفاده کنند.
وی در پایان گفت: تاثیرگذاری ایران در جهان برای منطقه و اسرائیل امری ناشناخته نیست، این کشورها هم به راحتی راهبردهای خود را اعلام کردهاند.
مصطفی کرمی تحلیلگر مسائل سیاسی و بینالمللی نیز درباره نگرانی اعراب از توافق ایران و 1+5 گفت: بین ایران و اعراب همیشه یک رابطه مبتنی بر رقابت وجود داشته و جهتگیری تمایلات قومیتی و ناسیونالیستی اعراب همیشه در تقابل با ایران بوده است. کرمی گفت: از سوی دیگر نگاهی به تاریخ روابط منطقهای نشان میدهد که در صورت وجود رابطه مطلوب بین ایران و قدرتهای بزرگ و حداقل کاهش تنش بین آنها، وزن ایران در منطقه بالا میرود.
وی تاکید کرد: این امر باعث نگرانی اعراب میشود و حقیقت این است که در صورت ایجاد تعامل و رابطه مثبت بین ایران و غرب، مجموعه کشورهای عربی به هراس میافتند. این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: این در حالیست که غرب از وضعیت فوق بهرهبرداری میکند و به هر حال هر بازیگری در صحنه بینالمللی در از تمام مقدورات و محذورات استفاده میکند و هیچ کشوری از این قاعده مستثنی نیست.
کرمی در پایان خاطر نشان کرد: اینکه غرب برای تحت فشار قراردادن اعراب از کارت ایران استفاده کند نباید دور از انتظار باشد و به نظر من اتفاقا کشور ما هم باید بتواند از چنین امکاناتی در نظام بینالمللی بهرهبرداری کند.