اعتیاد اینترنتی شایعه نیست

* به عنوان اولین سؤال در حال حاضر چه نگرشی در جهان نسبت به اینترنت وجود دارد و نگاه جامعه و کاربران اینترنت به این پدیده چه می‌باشد؟
**ـ امیر سلیمی روانشناس و محقق در زمینه IT در پاسخ به این سؤال می‌گوید دیدگاه جهانی به اینترنت درحالت کلی (محتوای غیر سیاسی اینترنت) مثبت است و مخالفتی در خصوص استفاده از آن وجود ندارد، هر چند نحوه و میزان اجازه استفاده افراد از اینترنت در کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه در مناطق مختلف جهان متفاوت می‌باشد. برای مثال در کشوری مثل عربستان بنا به سیاست‌های خاص و الگوهایی که از سوی برنامه ریزان اجتماعی ارائه شده است دسترسی افراد به اینترنت محدود به بعضی از سایت‌های خاص می‌باشد و بنا به اطلاعات موجود مردم این کشور تنها به 2500 سایت دسترسی دارند و یا برای مثال در کشورهایی مثل کره شمالی و کوبا مردم اصلاً دسترسی به شبکه جهانی اینترنت ندارند و در کشورهایی مثل چین، ویتنام و کشورهای سابقاً کمونیست دسترسی به اینترنت تحت نظارت و کنترل شدید دولت میسر است.
از آنجائیکه اینترنت یک پدیده نو در سطح جهانی می‌باشد هنوز برخی دولتها در خصوص گسترش استفاده از آن تردید دارند و با توجه به سابقه استفاده از اینترنت در سایر کشورها سعی در کنترل نحوه استفاده از آن می‌کنند. برای مثال کشور عراق در زمان حکومت صدام حسین تنها کشور منطقه بود که اصلاً دسترسی به اینترنت نداشت و داشتن مودم در آن کشور جرم محسوب می‌شد.
کنترل اینترنت و محدودیت استفاده از آن یا دسترسی به بعضی از سایتهای خاص تنها مربوط به کشورهای آسیایی و آمریکای لاتین نیست، به عنوان مثال می‌توان به حساسیت دولت‌های اروپایی غربی به خصوص فرانسه و آلمان به سایت هایی با محتوای نئونازیسم و حساسیت دولت استرالیا به سایت‌های دارای محتوای مخصوص بزرگسالان اشاره کرد. طبق تحقیقی که در سال 2004 توسط مؤسسه آزادی رسانه ها مستقر در ایالات متحده، انجام شد نحوه برخورد دولت ها با چگونگی استفاده مردم از اینترنت ـ در کنار سایر رسانه ها ـ در193 کشور دنیا مورد مطالعه قرار گرفت. در این بررسی، کشورها از جنبه محدودیت استفاده از اینترنت به سه دسته بسیار محدود، نسبتاً محدود، کمتر محدود (آزاد) تقسیم شده اند. 73 کشور (38 درصد) در دسته کمتر محدود قرار دارند که در آنها یا هیچ محدودیتی در دسترسی به اینترنت وجود ندارد یا با محدودیت بسیار کمی مواجهند. در دسته نسبتاً محدود 49 کشور (25 درصد) قرار دارند که به نحوی محدودیت هایی برای استفاده از اینترنت به وجود آورده اند، این محدودیت ها می‌تواند شامل محدودیت‌های اقتصادی، حقوقی و قانونی و جرایم و تنبیهات مربوط به عدم رعایت آن شود که در دسته سوم کشورهایی قرار دارند که محدودیت زیادی برای استفاده از اینترنت ایجاد کرده اند 71 کشور(37 درصد). در این کشورها، فراهم کنندگان خدمات اینترنت (ISPها) یا دولتی هستند یا با نظارت و کنترل دقیق دولت اداره می‌شوند و کسانی که استفاده‌های غیرقانونی و خارج از سیاست‌های دولت از اینترنت میکنند، به جریمه، آزار و زندان محکوم می‌شوند، از این رو، دولت‌های مختلف جهان با توجه به فرهنگ، سنت ها و ارزش‌های اخلاقی حاکم بر جامعه به روش‌های گوناگونی مثل فیلتر گذاری و بستن سایت ها، شنود اتاق‌های گفت وگو، کنترل محتوای مطالب ارسالی، بستن کافی نت ها و تشویق و تبلیغ خودسانسوری در میان کاربران اقدام به کنترل اینترنت می‌کنند. درکشور ما نیز صرف نظر از نگاههای سیاسی موجود، اینترنت به عنوان وسیله ای که می‌تواند باعث پیشرفت علم در جامعه گردد مورد استقبال دولت و مردم ایران قرار گرفته است. در حال حاضر با توجه به آمارهای موجود چند ساله اخیر تعداد کاربران اینترنت در کشور 25 برابر شده وبیش از 64 درصد از کاربران ایرانی درمنزل هم از اینترنت استفاده می‌کنند که این مسأله نشان دهنده تمایل گسترده به استفاده از این ابزار اطلاع رسانی است.
* با توجه به مطالبی که شما به آن اشاره کردید مفهوم اعتیاد اینترنتی از چه تاریخی به صورت جدی مطرح شده است و میزان تعداد مبتلایان به این عارضه در کشور ما و سایر کشورها به چه صورت است؟
**ـ لازم بذکر است که قبل از اعتیاد اینترنتی نوعی دیگر از اعتیاد به نام «اعتیاد به رایانه» در سال 1989 توسط محققی به نام شوتان برای اولین بار مطرح شده بود. این محقق ضمن بررسی هایی که در زمینه انواع اعتیاد (اعتیاد به مواد مخدر، مشروبات الکلی، اعتیاد به قمار و. .. ) انجام داده بود به این نتیجه رسیده بود که گروهی از افراد از رایانه بیش از حد استفاده می‌کنند و یک رفتار بیمارگونه نسبت به این فناوری نوپا از خود نشان می‌دهند. در آن زمان این اعتیاد بیشتر در بین برنامه نویسان، طراحان نرم افزارها وسخت افزارها شایع بود و مفهوم اعتیاد به رایانه برای سایرافراد چندان قابل تأمل نبود ولی مفهوم «اعتیاد اینترنتی» برای اولین بار در سال 1995 میلادی توسط روانپزشکی به نام «گلدبرگ» مطرح شد. این روانپزشک متوجه شده بود که علاوه بر اشخاصی که به دلیل وابستگی شغلی شان به کامپیوتر به آن اعتیاد پیدا کرده اند افراد دیگری هم وجود دارند که ساعت‌های زیادی از وقت خود را به استفاده از اینترنت اختصاص می‌دهند و در بسیاری از مواقع ترجیح می‌دهند که وقت خود را با جست وجو در سایت‌های مختلف کامپیوتری سپری کنند وبعد از مدتی مطالعه بر روی رفتار این اشخاص این اعتیاد جدید را کشف کرد و به تدریج سایر محققین جنبه‌های دیگر این اعتیاد را شناسایی نمودند. اعتیاد به اینترنت درسالهای اولیه به عنوان یک اعتیاد کم خطر مورد بررسی قرار گرفته بود اما بعداز گذشت مدت زمان نه چندان زیادی به علت رشد چشمگیر مبتلایان به این نوع اعتیاد به شدت در بیشتر کشورهای جهان شایع شد تا جایی که حتی در بعضی از کشورها این اعتیاد به رسمیت شناخته شده و کلینیک‌های خاص برای مداوای معتادین به اینترنت دایر شد. از جمله این کشورها می‌توان به چین، آمریکا و آلمان اشاره کرد که به علت تعداد زیاد کاربران اینترنت دارای بیشترین معتادین به اینترنت می‌باشند. برای مثال در کشوری مثل آلمان بیش از 30 میلیون نفر از مردم به طور روزانه از اینترنت استفاده می‌کنند که البته یک میلیون نفر از آنها به اعتیاد اینترنتی و آن لاین مبتلا شده اند. بر طبق آمار کشور چین با 94 میلیون نفر کاربر اینترنتی بعد از آمریکا با 200 میلیون نفر کاربر دومین کشور بزرگ دنیا از لحاظ تعداد کاربر اینترنتی است و 5/2 میلیون نفر از این تعداد به اینترنت اعتیاد درجه یک دارند. اما در صورت کلی باید به این موضوع اشاره کرد که مشکل اعتیاد به اینترنت مختص به کشورهای خاصی نیست و می‌توان به قاطعیت گفت که در هر کشوری که درآن از اینترنت استفاده می‌شود به طور قطع عده ای هستند که به اینترنت معتاد شده باشند. من فکر می‌کنم که این اعتیاد حتی در طول یک دهه آینده، از آنجایی که تکنولوژی و انسانها روز به روز به کامپیوتر و اینترنت وابسته تر می‌شوند تبدیل به یکی از شایع ترین اعتیاد‌های شناخته شده جهان گردد و حتی ممکن است تعداد مبتلایان به آن از تعداد مبتلایان به مواد مخدر در سراسر جهان پیشی بگیرد،اما در مورد تعداد مبتلایان به این اعتیاد در کشور خودمان باید بگویم که هنوز هیچ آمار دقیقی از تعداد معتادین اینترنتی در کشور وجود ندارد چون این اشخاص به علت مشکلاتی که ممکن است از سوی خانواده، محل کار و. ... متوجه آنها گردد از بیان حقایق خودداری می‌کنند. ولی راههایی وجود دارد که محققان و والدین به کمک آن می‌توانند اعتیاد خود، کارمندان یا فرزندان خود را به اینترنت از طریق آن تشخیص بدهند.
*معیارهای تشخیص اعتیاد به اینترنت در افراد چیست؟
**قبل از هر چیزی باید به این نکته اشاره کنم که اعتیاد اینترنتی سه مرحله دارد. تداوم استفاده، زیاد شدن ساعت مصرف و مرحله اعتیاد واقعی. اعتیاد اینترنت هم مثل اعتیاد به تماشای تلویزیون، کشیدن سیگار، انجام دادن فعالیتی خاص در ابتدا کم خطر به نظر می‌رسد اما به هر حال در صورت بی توجهی به آن تبدیل به یک اعتیاد صد در صد واقعی می‌گردد. از معمول ترین معیارهای تشخیص اعتیاد به اینترنت می‌توان به مواردی نظیر افت تحصیلی شدید، بالا رفتن دامنه تنش‌های عصبی، کاهش فعالیت‌های اجتماعی، معاشرت با اشخاص یا گروهای بزرگتر، قانون گریزی، عدم مسئولیت پذیری در خانواده، خشونت بیش از حد، پرخاشگری، تغییر عادت‌های رفتاری، ابتلا به سردردهای عصبی و. .. نام برد که می‌توان به کمک آنها علائم اعتیاد به اینترنت را در دیگران شناسایی کرد. برای مثال هنگامی که شما نوجوانی را برای خوردن شام صدا می‌زنید و ساعت ها طول می‌کشد تا رایانه خود را خاموش کند باید احتمال داد که این فرد به اینترنت معتاد شده است. همچنین افرادی که زمانهای طولانی و متمادی را صرف انجام بازیهای رایانه ای کنند یا در گروههای بحث اینترنتی شرکت می‌کنند در شمار افراد آلوده قرار می‌گیرند. نکته ای که باید به آن توجه جدی شود این است که این افراد درست مثل معتادان به مواد مخدر، بعد از مدتی و در صورت عدم دسترسی به کامپیوتر و اینترنت دچار بیقراری، تحریک پذیری، عصبانیت و احساس نیاز می‌شوند. البته شدت این علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است. درمان اعتیاد به اینترنت از آنجایی حائز اهمیت است که وابستگی به کامپیوتر و بی تفاوتی نسبت به دیگران باعث عدم مسئولیت پذیری نسبت به خانواده، ازدواج، شغل و سایر مسائل می‌شود و به همین دلیل مشکلات کوچک و بزرگی برای خودشان به وجود می‌آورند که در صورت ادامه این روند، پیش بینی ها آینده ای نگران کننده را نشان می‌دهد.
*اعتیاد به اینترنت نشانه چیست و چه عواملی در گرایش افراد به سوی این اعتیاد نقش دارند؟
**عباس محمدی اصل، دکترای جامعه شناسی و استاد دانشگاه در این خصوص معتقد است که مشکل اعتیاد اینترنتی از عوارض زندگی در دنیای متمدن است ولی با این حال این مشکل در جوامع غربی کمتر از جوامع شرقی به چشم می‌خورد و علت این امر این است که در جوامع غربی ارائه اینترنت به درون جامعه به همراه یک برنامه مدرن و پایدار و طبق برنامه ریزی‌های قبلی صورت گرفته است در حالی که ورود اینترنت به سایر کشورها طبق برنامه و کنترل شده نبوده است و به همین دلیل است که دچار مشکلاتی شده اند. مورد دیگر این است که بعد از ورود اینترنت به ایران نگاه جامعی در خصوص اینترنت در کشور ما وجود ندارد و بعضی اشخاص همواره سعی در زیر سؤال بردن اینترنت می‌کنند و علتی هم که برای مخالفت خود می‌آورند این است که در اینترنت مطالب غیر اخلاقی زیادی وجود دارد و این موضوع سبب انحراف جوانان می‌شود! در حالیکه در جهان غرب (گذشته از سایر استفاده‌های فرعی که هر شخصی می‌تواند از اینترنت داشته باشد) امروز به این نتیجه رسیده اند که آموزش یکدست می‌تواند استعدادها را از بین ببرد و سعی می‌کنند با در اختیار گذاشتن اینترنت در اختیار تمام اقشار جامعه به شکوفایی و پرورش استعدادهای جوانان و دانشجویان کشور خود کمک کنند. وی علت موفقیت بیشتر دنیای غرب را در خصوص نحوه استفاده از اینترنت وجود «برنامه ریزی منظم اجتماعی» می‌داند واین موضوع را یادآوری می‌کند که آنها می‌خواهند با این کار از الگوهای قدیمی آموزش خلاص شده و جامعه، محیط‌های علمی و فرهنگی را به سمت خلاقیت‌های جدید و دنیای مدرن هدایت کنند ولی به نظر می‌رسد یکی از علت‌های مهم روند رو به رشد مشکل اعتیاد اینترنتی در ایران این است که مدیریت کلان اجتماعی برنامه ریزی مناسبی برای رفع مشکلات جوانان نظیر رفع بیکاری، شرایط مناسب ادامه تحصیل و مشکلات معیشتی جوانان ننموده، برنامه ریزان اجتماعی برنامه مناسبی ارائه نکرده اند، در زمینه نحوه استفاده از اینترنت کار فرهنگی صورت نگرفته که در صورت ادامه این روند باید شاهد عوارض آسیب جدیدی باشیم که جامعه ما را تهدید می‌کند. این آسیب این است که نظم جهانی، انسان را به سوی فردیت هدایت می‌کند اما سنت می‌خواهد که جوانان را به سمت یک اجتماع یکدست متمایل نگه دارد. این موضوع باعث بوجود آمدن مشکلات آشکار و نهان زیادی برای جوانان می‌شود. برای مثال جوان به علت تضادی که بین سنت و مدرنیته وجود دارد نمی تواند ارتباطات خود را با دیگران سازمان دهی کند و بنا به گفته «اریک فروم» دو مشکل پیدا می‌کند. یا خودش را آزار می‌دهد یا دیگری را. در واقع وقتی این رفتارها تبدیل به یک فرایند اجتماعی می‌شوند جوان می‌خواهد تشخص پیدا کند، در ارتباطات اجتماعی خودش را نشان بدهد و از طرفی این راه وجود ندارد. در این فضای کشمکش بین دنیای مدرن و دنیای سنتی تنها وسیله ای که در اختیار جوانان قرار دارد یک کامپیوتر و یک مودم برای اتصال با دنیای اینترنت است. جوان وارد یک فضای مجازی می‌شود و در این فضا می‌خواهد شروع به مکالمه و تبادل افکار کند. در این صورت نکته ای که وجود دارد این است که این شخص از واقعیت دور می‌شود و فراموش می‌کند که ارتباطات مجازی و واقعی چقدر تفاوت دارند و دچار رفتار دوگانه می‌شود و دچار تخیلاتی می‌شودکه اگر به خودش آزار نرساند به دیگری آزار می‌رساند.
*گذشته از مشکلاتی نظیر نبود امنیت شغلی، بیکاری، برنامه ریزی مناسب اجتماعی و. . . که هر کدام می‌توانند باعث گرایش هر چه بیشتر افراد به اینترنت شود، علت‌های روانی اعتیاد به اینترنت چیست؟
**سلیمی، روانشناس در پاسخ به این سؤال می‌گوید: یکی از بزرگترین علت‌های روانی هر نوع اعتیادی فرار از مشکلات روزانه می‌باشد. اما موضوعی که در اینجا بایستی به آن توجه شود مشخص کردن مسئله سن، جنسیت و کاربری است که قصد استفاده از اینترنت را دارد. کاربر اینترنتی محدوده سنی و جنسیت مشخصی ندارد. این به این مفهوم است که منحصرا تمام استفاده کنندگان از اینترنت مرد یا زن نمی باشند و افراد متفاوتی از این دو جنسیت با سنین مختلف اقدام به استفاده از این تکنولوژی می‌کنند. برای مثال یک دانش آموز دبستانی یا دبیرستانی، یک ورزشکار، یک مادر خانهدار، یک استاد دانشگاه و. . . هر کدام می‌توانند از کاربران اینترنت باشند و هر کدام با توجه به نیازهای متفاوتی که دارند از آن استفاده کنند اما موضوعی که در حالت کلی عمومیت دارد این است که این افراد هر کدام برای خود مشکلاتی دارند که باعث آزار و اذیت آنها از درون می‌شود، مشکلاتی که گاه نمی توانند آنها را به راحتی با والدین، دوستان یا نزدیکان خود در میان گذاشته و بنابراین سعی می‌کنند اقدام به برقراری ارتباطات مجازی در محیط اینترنت نمایند. برای مثال دانش آموزی که در خانواده ای زندگی می‌کنندکه درون آن خانواده محبتی به او نمی شود، والدین او با یکدیگر اختلاف دارند و. . . با توجه به اطلاعاتی که درباره اینترنت از جامعه و اطرافیان خود دریافت می‌کند وارد این دنیای مجازی می‌شود، تحت تأثیر ارتباطات قرار می‌گیرد و بشدت مجذوب این محیط می‌شود.
از طرفی ارتباطاتی که بین این دانش آموز و افرادی که با آنها اقدام به برقراری ارتباط می‌نماید باعث بوجود آمدن این تفکر غلط در ذهن او می‌شود که از طریق اینترنت می‌تواند با تمام دنیا ارتباط سالمی برقرار کرده، از این لحظات به شادی برسد و. . . که همه این تفکرات در کنار هم باعث وابستگی شدید او به اینترنت می‌گردد. ادامه این روند در دراز مدت همانطور که قبلا به آن اشاره شد باعث بوجود آمدن نوعی آمادگی ذهنی و روحی برای ورود به اعتیاد 3 مرحله ای و در نهایت پناهندگی او به دنیای مجازی شود. اگر بخواهیم به این مسئله فقط از نگاه فردی نگاه کنیم به این نتیجه می‌رسیم که تمام عوارض ناشی از این اعتیاد متوجه خود شخص خواهد شد ولی مسئله مهمتر جدا از خطراتی که سلامت اخلاقی معتاد به اینترنت را تهدید می‌کند این است که این شخص بعد از مدتی شروع به تبلیغ استفاده از اینترنت در بین دوستان و هم سن و سالان خود می‌کند، که اینکار خود می‌تواند باعث گسترش اعتیاد به اینترنت گردد که صحت این ادعا خبر دستگیری دختری بود که چندی پیش با استفاده از اینترنت توانسته بود 200 دختر را ترغیب به فرار از خانه کند.
همچنین دکتر محمدرضا حسینی، جامعه شناس، با اشاره به عبارت «فرار از دنیای واقعیت» در پاسخ به این سؤال می‌گوید: معتادان اینترنت ترجیح می‌دهند با تشکیل گروه ها و برقرار کردن ارتباطات تنگاتنگ با یکدیگر نوعی خلأهای روحی خود را برطرف کنند. این جامعه شناس می‌افزاید: برای دسته ای از جوان ها که اسیر اینترنت شده اند دنیای مجازی چت روم ها و بازی‌های اینترنتی به راحتی جایگزین افراد فامیل، دوستان، تحصیل، اشتغال و خواب می‌شود، به طوری که بعضی از جوانان ایرانی از ساعت 10 شب تا 4 صبح وقت خود را صرف اینترنت می‌کنند و به طور هفتگی 40 تا 50 ساعت با اینترنت هستند و از دنیای واقعی که در آن زندگی می‌کنند فاصله می‌گیرند. وی در ادامه می‌افزاید: نوجوانان معتاد به اینترنت صرفنظر از جنسیت، سن و مقطع تحصیلی بدون هیچ منظور و هدفی تنها برای یافتن چیزهای جدید و مهیج در این شبکه پرسه می‌زنند که معضلات اقتصادی، بیکاری و نبود امنیت شغلی آن را تشدید می‌کند.
*چه خطراتی افراد مبتلا به اعتیاد اینترنتی را تهدید می‌کند؟
**سلیمی، در پاسخ به این سؤال می‌گوید: میزان خطراتی که شخص را تهدید می‌کند بسته به سن، جنسیت و موقعیت فردی و اجتماعی متفاوت است. از شایع ترین خطراتی که می‌توان به آنها اشاره کرد، خطر تشدید افسردگی، از بین رفتن خلاقیت، کاهش کیفیت روابط اجتماعی، کم خوابی، افت تحصیلی و کاری، فرار از مدرسه، طلاق(به تازگی می‌توان شاهد طلاق زنان و شوهران جوانی بودکه در اثر ارتباطات جانبی ناشی از سوء مصرف اینترنت، اعتماد به یکدیگر را از دست داده اند و نهایتا از همدیگر جدا شده اند)، بی اعتنایی و از بین رفتن حس مسئولیت پذیری، از دست دادن شغل، مقروض شدن و. . . نام برد. اصولا کسی که اعتیاد پیدا می‌کند از افسردگی پنهان رنج می‌برد که منجر به اعتیاد می‌شود، اما اعتیاد اینترنتی خود می‌تواند به تنهایی باعث تشدید افسردگی شده و در مراحل بعدی پلی برای رسیدن به سایر اعتیادها گردد. مشکلی که باعث پیچیدگی اوضاع می‌شود این است که بیشتر کاربران اینترنت مسئله اعتیاد به اینترنت را جدی نمی گیرند و معتقدندکه اعتیاد اینترنتی نوعی شایعه دولتی برای عدم استفاده جوانان از اینترنت می‌باشد اما مسئله این است که این اعتیاد اکنون در چندین کشور اروپایی و آسیایی به رسمیت شناخته شد. و حتی مراکز ترک اعتیاد آنلاین در آن کشورها ساخته شده است و بیشتر افراد فکر می‌کنند که اعتیاد باید نشانه‌های ظاهری داشته باشد ولی فرق اعتیاد اینترنتی با سایر اعتیادها این است که اعتیاد اینترنتی در مراحل اولیه آثار جسمی به همراه ندارد ولی مشکلات روحی اخلاقی و اجتماعی که این معضل در پی دارد به وضوح آن را به موازات دیگر موارد اعتیاد قرار می‌دهد. برای مثال کم خوابی‌های شبانه یک نوجوان دبیرستانی باعث خستگی روزانه می‌شود. نوجوان کم کم از مدرسه غیبت می‌کند و بیشتر و بیشتر به اینترنت معتاد می‌شود.
همان طور که گفته شد مقروض شدن نیز یکی دیگر از خطرات شایع در این نوع اعتیاد می‌باشد. شخصی که به اینترنت معتاد شده است ممکن است برای تهیه مخارج اشتراک کارت اینترنت، پرداخت قبض تلفن و برق از سایر نیازهای واجب خود صرف نظرکند. برای مثال چندی پیش خانمی در خصوص اعتیاد بیش از حد فرزندش به اینترنت این گونه می‌گفت که فرزندش برای تهیه مخارج اشتراک کارت و پرداخت هزینه تلفن بیش از نیمی از شهریه دانشگاه خود را صرف پرداخت هزینه اینترنت کرده و از آنجایی که برای پرداخت شهریه به دانشگاه با مشکل مواجه شده تصمیم گرفته که یک ترم مرخصی تحصیلی بگیرد! حتی در نمونه دیگری پسری در خاطرات خود در یک وبلاگ نوشته بود که در یک نیمه شب سرد زمستانی بعد از تمام شدن کارت اینترنتی خود، وی برای اتصال مجدد به شبکه 5 کیلومتر رانندگی کرده است تا نهایتا موفق به خرید یک کارت شده است!
از طرف دیگر جدیدترین خطری که این افراد در معرض آن هستند خطر گرفتاری در مبحث جرائم اینترنتی می‌باشد. واقعیتی که باید به آن توجه شود این است که همه افراد از اینترنت استفاده درست و منطفی نمی کنند. اعتیاد به اینترنت از آنجایی که میزان حضور افراد در اجتماع را کاهش می‌دهد ممکن است آنها را به سمت انجام دادن کارهایی مثل سرقت فایلها و اطلاعات شرکتها، سرقت از شبکه‌های مالی و. . . سوق دهد که از آن به نام جرائم اینترنتی یاد می‌شود و همان طور که می‌دانید قوانین سختی از سوی جامعه جهانی برای مبارزه با جرائم اینترنتی در نظر گرفته شده است. برطبق تازه ترین تحقیقاتی که از سوی پلیس آمریکا در این زمینه صورت گرفته به این موضوع اشاره شده است که از سال 1995 به بعد جرائم مشهود به میزان 14/2 درصد کاهش داشته است ولی برعکس آمار جرائم اینترنتی روز به روز افزایش یافته و موجب دردسرهای جدیدی شده است.
همچنین «دکتر علی فرجام» روانشناس اجتماعی، در مورد خطر اعتیاد اینترنتی می‌گوید: آخرین تحقیقات انجام شده در کشور نشان می‌دهدکه بیشتر استفاده کنندگان از اینترنت جوانان هستند و 35 درصد از آنها به خاطر حضور در چت روم، 28 در صد بازی‌های اینترنتی، 30 درصد چک کردن پست الکترونیکی و 25 درصد نیز مشغول جست و جو در شبکه جهانی هستند.
اعتیاد به اینترنت می‌تواند مشکلات جدی تحصیلی و خانوادگی برای مخاطبان درست کند و اگر استفاده کنندگان از اینترنت نتوانند به مدت یک ماه دوری از اینترنت را تحمل کنند در معرض خطر اینترنتی قرار دارند و متأسفانه ما شاهد افزایش این پدیده در میان جوانان هستیم به طوری که بعضی از جوانان شبها را تا صبح با اینترنت می‌گذرانند و تمام مدت صبح را خواب هستند و این مسأله عواقب زیادی را به دنبال دارد. اعتیاد به اینترنت می‌تواند علایم افسردگی نوجوانان را مخفی کند و تشخیص این اختلال روانی را در این گروه سنی به تعویق بیاندازد. اگر جوانان به سمت این گونه اعتیادها روی بیاورند دیگر به سمت کار و خلاقیت نمی‌روند و به جای اینکه از اینترنت برای بالا بردن اطلاعات خود استفاده کنند دچار مسائل حاشیه ای می‌شوند.
*عوارض فیزیکی ناشی از اعتیاد به اینترنت چیست؟
**دکتر «ارسلان لطفی» در مورد عوارض طولانی مدت کار با رایانه می‌گوید: از عوارض کار طولانی مدت با رایانه می‌توان به مشکلات بینایی، عوارض مفصلی و عضلانی، مشکلات پوستی، استرس و مشکلات عصبی اشاره کرد. کار با رایانه بخصوص اینترنت که مستلزم صرف وقت بیشتری است مشکلات زیادی را برای بینایی انسان به وجود می‌آورد که از جمله آنها می‌توان به درد، سرخی و سوزش چشم، و سردرد اشاره کرد. چشم‌های انسان عادت دارند تا بسیار راحت بر روی اشیای دور و نزدیک متمرکز شوند به همین دلیل احتمال خستگی ماهیچه چشمی که بر روی صفحه مانیتور متمرکز شده اند زیاد است. لطفی در ادامه می‌افزاید: از دیگر عوارض کار با رایانه، دردهای عضلانی و درد مچ دست و بازوها است، درد گردن و کمر درد نیز در دراز مدت باعث خمیدگی پشت می‌شود و این عمل باعث وارد شدن فشار زیاد در طولانی مدت بر روی ماهیچه ها و تاندون‌های فرد می‌شود و در نهایت می‌تواند به مشکلات عضلانی و مفصلی نیز منجر شود. وی در مورد مشکلات پوستی نیز اظهار می‌دارد: ولتاژ زیاد لامپ تصویر باعث تولید میدان الکترواستاتیک و بارهای الکتریکی مثبت در سطح خارجی صفحه نمایش می‌شود، در میدان بین بارهای مثبت و صورت اپراتور گرد و خاک و ذرات در تمامی جهات حرکت می‌کنند و افراد مدام از حساسیت‌های پوستی شکایت دارند، وجود بارهای مثبت در این میدان در کسانی که حساسیت پوستی دارند باعث خشک شدن پوست دست و صورت و ترک خوردن آن می‌شود. این متخصص می‌گوید: بدنه رایانه ها و نمایشگرها بر اثر گرم شدن، بوی مخصوصی از خود متصاعد می‌کنند، از جمله این بوها گاز دیوکسن است که توسط بدنه رایانه ها تولید می‌شود و این مواد به عنوان مواد ضد حریق در بدنه این نمایشگرها به کار می‌روند و گاز ازن به هنگام کار چاپگر لیزری تولید می‌شود که به بافت مخاطی بینی، چشم و گلو آسیب می‌رساند.
*با وجود تمامی مطالبی که تاکنون بیان شده چگونه می‌توان با اعتیاد اینترنتی مقابله کرد؟
**دکتر محمدی اصل، استاد دانشگاه در پاسخ به این سؤال می‌گوید: اعتیاد اینترنتی به عنوان یک آسیب اجتماعی، ممکن است هیچ گاه به طور کامل ریشه کن نشود، اما با تدبیر، اندیشه و برنامه ریزی مناسب توسط افراد آگاه حداقل می‌توان آن را به کنترل در آورد. در این راستا تلاش ما بر این است تا با ارتفاء سطح آگاهی اقشار مختلف جامعه پیشگیری از اعتیاد اینترنتی را ترویج دهیم. از زمان شیوع بیماری «اعتیاد اینترنتی» روشهای غلطی برای مقابله با این پدیده مورد استفاده قرار گرفته است. برای مثال خانواده ها و سیاستمداران سعی کرده اند با فروختن کامپیوترها و بستن کافی نت‌ها (در برخی از کشورهای آسیایی) از گسترش و شیوع این پدیده در میان جوانان جلوگیری کنند ولی مطالعات نشان داده است که این تاکتیک‌ها نمی‌تواند مانع از گسترش این نوع اعتیاد شده و خانواده ها و سیاستمداران باید اعتیاد اینترنتی را به رسمیت بشناسند. از سوی دیگر حتی شاهد هستیم که در بعضی از برنامه‌ها و سریال‌هایی که از تلویزیون پخش می‌شود تصویر و تعریف غلطی از اینترنت ارائه می‌شود. در حالی که اینترنت اصلاً چیز مخربی نیست. ایراد از نحوه استفاده ما و عدم برنامه‌ریزی مسئولان برای آن است. ما به خاطر اینکه ضعف‌های خودمان را نادیده بگیریم نباید بگوییم اینترنت بد است.
در واقع اکثر جوانان در عصر حاضر دچار یک اضطراب هستند و به دنبال نقش خود در محیط پیرامون خود هستند. آنچه که مسلم است این است که سیستم مدیریت اجتماعی باید به حمایت بیشتری از جوانان بپردازد و با آنها مقابله به مثل نکند و سعی کند در صورت بروز خطایی در استفاده از اینترنت از طریق مبادی قانونی با جوانان برخورد کند. چرا که آنها قربانی فقدان برنامه ریزی مناسب بوده اند در غیر این صورت برخورد قانون و. . . باعث به وجود آمدن واکنش‌های سنگین تری از سوی جوانان می‌شود. آنچه که مسلم است این است که داشتن برنامه فرهنگی، اجتماعی وآموزشی مناسب، ساخت برنامه‌های آموزنده جهت دار(به سوی افزایش آگاهی نه نفی اصل موضوع) و تبلیغات آموزشی در اماکن عمومی از مطمئن ترین و کم هزینه‌ترین راه‌های مناسب و شناخته شده می‌باشد. برای مثال بهتر است به جای اینکه تمام بیلبوردهای نصب شده در داخل شهر، میادین شهر و حتی متروها را با تبلیغات لوازم خانگی و. . . اشغال کنیم از تعدادی از آنها برای تبلیغات آموزشی استفاده کنیم.