اختلاف گازى اخیر بین روسیه و اوکراین ضربه اى به سیستم امنیت سوختى اروپا وارد ساخت که پایدارى آن از بسیارى لحاظ به واسطه عرضه بدون نقص سوخت از روسیه مى باشد.
در این راستا اتحادیه اروپا به تلاش براى تحقق پروژه نابوکو ادامه مى دهد که ممکن است در آن تصحیحاتى انجام شده و سعى شود که ایران جذب آن شود.
ایوان دانیلین کارشناس آکادمى علوم روسیه مى گوید: ایران اکنون در شرایط بسیار سودبخشى قرار دارد. این کشور در دو سال اخیر فعالانه سیاست ایجاد زیرساخت هاى عرضه گاز به اروپا از طریق ترکیه را اجرا کرد که عملاً ایجاد کننده ائتلاف سوختى بین ترکیه و ایران مى باشد. قابل درک است که اکنون مسئله عرضه گاز ایران به اتحادیه اروپا بنا به دلایل سیاسى بررسى نمى شود، اما طى ۴-5 سال آینده وضعیت مى تواند به طور کلى تغییر پیدا کرده و ایران از پیامدهاى جنگ گازى بسیار به نفع خود استفاده کند.
مقامات ایرانى مدت بسیارى است که سعى در احداث مسیر انتقال گاز به اروپا هستند، اما اوضاع متشنج پیرامون برنامه هسته اى ایران مانع حضور این کشور در پروژه نابوکو مى شود.
طرح اولیه براى پروژه نابوکو که در سال ۲۰۰۴ ارائه شده بود، عرضه گاز از معادن ایران در خلیج فارس را در نظر داشت. در سال ۲۰۰۶ با توجه به مناقشه پیرامون برنامه هسته اى ایران، تصمیم گرفته شد که در پروژه تغییر ایجاد شود تا بتوان گاز ترکمنستان، ازبکستان و آذربایجان را صادر کرد.
فاز اول ساحت خط لوله در سال ۲۰۱۰ آغاز مى شود که احداث خطوط انتقال گاز بین ترکیه و اتریش را به طول ۲ هزار کیلومتر در نظر دارد. پس از آن طى دو سال از لوله هاى موجود در مرزهاى ترکیه- گرجستان و نیز ترکیه- ایران استفاده مى شود. این اجازه مى دهد که در سال ۲۰۱۳ خط لوله را با توان خروجى اولیه برابر با ۸ میلیارد متر مکعب در سال به بهره بردارى رساند.
دومین فاز ساخت نابوکو نیز در سال ۲۰۱۴ میلادى آغاز مى شود که ساخت خط لوله ها در بخش ترکیه-گرجستان و ترکیه-ایران را در نظر دارد. در چارچوب مرحله دوم به منظور بالا بردن توان خروجى تا ۳۱ میلیارد متر مکعب در سال، ایستگاه هاى فشار نصب خواهند شد.
در پروژه نابوکو هم اکنون ترکیه، بلغارستان، رومانى، مجارستان و اتریش شرکت دارند. هزینه تحقق پروژه حدود ۱۴/۶ میلیارد دلار ارزیابى مى شود.
اتحادیه اروپا امیدوار است که با ساخت خط لوله نابوکو وابستگى به صادرات گاز روسیه کمتر شود. اما کارشناسان اروپایى خاطر نشان مى کنند که شرکت کنندگان در کنسرسیوم نابوکو نتوانسته اند ضمانت عرضه گاز را از کشورهاى حاشیه خزر دریافت کنند و بدون این نیز نمى توانند سرمایه لازم براى ساخت خط لوله را جذب کنند. عرضه کنندگان بالقوه براى نابوکو کشورهاى آذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان، مصر، ایران و حتى عراق محسوب مى شوند.
در عین حال ترکیه که شدیداً خواستار تقویت نقش خود به عنوان کشور ترانزیتور سوخت است، مى تواند به لغو انزواى بین المللى ایران کمک کند. خطوط "جریان آبى" از روسیه، لوله هاى انتقال نفت باکو - تفلیس - جیحان و همچنین خطوط انتقال گاز از آذربایجان از ترکیه گذر مى کنند.
در ماه دسامبر اولین انشعاب از خطوط انتقال گاز که ایران را با ارمنستان متصل مى کند، مورد بهره بردارى قرار گرفت که در دشوارترین بلندى هاى کوهستانى احداث شده است. این خط لوله فعلاً به عنوان پروژه اى منطقه اى بررسى مى شود اما این شانس را دارد که بخشى از نمودار جدید عرضه سوخت به کشورهاى اتحادیه اروپا باشد.
با توجه به این که در مرز ترکیه - ایران، بسیارى از کردها زندگى مى کنند و اقدامات تخریبى جدایى خواهان محتمل است، معقول تر این است که انتقال گاز ایران به اروپا با گذر از ارمنستان سازماندهى شود.
اتحاد گازى آنکارا - ایروان - تهران کاملاً تحقق یافتنى است و مى تواند شکل دیگرى از فضاى سوختى اروپایى را ایجاد کند.
تا کنون بین ایران و ترکیه درباره بهره بردارى مشترک از چند بخش از معدن "پارس جنوبى" توافق حاصل شده است.
در ماه دسامبر ۲۰۰۸ وزیر نفت ایران اعلام داشت که آنکارا و تهران قصد دارند با هدف ساخت خط لوله براى انتقال گاز ایران به مرز ترکیه و ساخت خط لوله از مرز ایران - ترکیه تا مرز با یونان کمپانى هاى مشترکى ایجاد کنند.