گروه سیاسی
پس از ابراز تمایل ایران و اروپا برای از سرگیری مذاکرات هستهای و آرام شدن فضای حاکم بر مساله هستهای همچنان از سوی مقامات اروپایی علایمی دال بر اینکه توافقات برای ادامه مذاکرات اولیه منوط به موافقت یا مخالفت ایران با برخی پیشنهادها میباشد، مطرح است، در حالی که ایران از مسیر ادامه مذاکرات به دنبال حل مساله هستهای است، اما رفتار اروپا حاکی از آن است که چندان تمایلی به حل این موضوع در زمانبندی مشخصی ندارد. در همین حال تحلیل شرایط کنونی حکایت از آن داردکه اروپا از پیگیری مذاکرات به دنبال ایجاد تأخیر در رسیدن به نتیجه نهایی میباشد که بی تردید این مساله با تأکید ایران مبنی بر مذاکره برای حصول نتیجه، سیاست هستهای ما را در شرایط کنونی روشن میسازد.
در این میان تعدادی از کارشناسان معتقدند ایران با تأکید بر انجام مذاکره برای تصمیم به جای تأخیر میبایست به تعیین شرایط برای مذاکرات با تروئیکای اروپا بپردازد. آن چه در پی میآید بخشی از نظرات کارشناسان در این زمینه میباشد.
مجتهد زاده: در درجه اول باید شرایط مذاکراتمان را روشن کنیم
دکتر مجتهد زاده گفت: مزایا و منافع فضای جدید حاکم بر مذاکرات هستهای ایران و اروپا برای کشورمان باید به دقت مورد مطالعه قرار گیرد.
دکتر پیروز مجتهد زاده، رییس موسسه یوروسویک لندن و استاد دانشگاه در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ارسال علایمی از جانب دو طرف ایرانی و اروپایی برای از سرگیری مذاکرات هستهای اظهار داشت: کاملا مشخص است که در خصوص آخرین تحولات حول پرونده ایران علایم اولیه برای انجام مذاکرات را خود ایرانیها ارسال کرده اند. به هیچ وجه نباید این موضوع را فراموش کنیم که رییس جمهور ایران در شرایطی که مذاکرات کاملا به بن بست رسیده بود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد با طرح ابتکار هستهای نخستین علایم را مبنی بر علاقه طرف ایرانی برای حل و فصل مساله هستهایاش از راه های مسالمت آمیز به ویژه مذاکره به جهانیان ارسال نمود. این استاد دانشگاه هم چنین در ارتباط با چارچوبها و خطوطی که باید برای مذاکرات هستهای آتی با اروپا مدنظر داشته باشیم، گفت: در شرایط کنونی ما در درجه اول باید شرایط مذاکراتمان را روشن کنیم؛ کاری که در دوره اول مذاکرات صورت نگرفت یعنی باید بدانیم که با چه کسی طرف هستیم و بر اساس چه استدلالی و چه قانونی طرف ما آلمان یا یک کشور اروپایی و یا حتی اتحادیه اروپاست؟ این امر بسیار مهمی است که از ابتدا تکلیفمان را روشن کنیم؟ چرا که چنین وضعیتی به هیچ وجه قابل تحمل نبوده و اینگونه شرایط مذاکراتی در هیچ قانونی پیشبینی نشده است. رییس موسسه یوروسویک لندن در ادامه اظهار داشت: از سوی دیگر باید مشخص شود که طرف ایران برای مذاکرات چه کشورهایی هستند؟ وزیر خارجه مسئول این امر کیست؟ ما با سولانا طرف هستیم یا با سه وزیر اروپایی؟ اگر این مسایل را روشن نکنیم شرایط مذاکراتی ما مبتنی بر زور و کاملا استعماری خواهد بود. ما این بار دیگر نمیتوانیم مانند گذشته در شرایط تحمیلی و مخالف با دستورهای بینالمللی به مذاکراتی یکسویه وارد شویم. وی تاکید کرد: در این دور از مذاکرات باید فعالانه مشارکت نماییم و برای تعیین شرایط مذاکره تمام تلاشمان را به کار بندیم و شرایطی را ایجاد کنیم که در آن امکان استفاده اروپا از تمام اهرمهایش برای وارد آوردن فشار بر ایران محدود شود. ما نمیتوانیم با ابرقدرتی وارد مذاکرات شویم که در عرصههای مختلف از جمله مسایل تمامیت ارضی، تحریکات قومی، جنگهای تبلیغاتی و موارد بسیاری از این قبیل با تمام توان علیه ما کار کرده است. وی ضمن تاکید بر لزوم تعیین شرایط و مقررات مذاکرات دور دوم از سوی کشورمان برای اعمال نظر ایران در مذاکرات گفت: اروپا باید بفهمد که جمهوری اسلامی ایران در عین حال که هیچ گونه ابایی از انجام مذاکرات ندارد ولی نمیتواند مانند یک محکوم دست بسته برای مواخذه هم مقابل اروپا قرار گیرد. آنها باید بپذیرند که این مذاکرات صرفا جنبه حقوقی، فنی و تکنیکی داشته و به هیچ وجه نباید سیاسی شود؛ چرا که تنها راه انجام مذاکراتی معقول و منطقی و در نتیجه نیل به نتایج منطقی و معقول همین موضوع است.
مجتهدزاده درباره اینکه در حال حاضر باید به پیشنهاد روسیه چه نگاهی داشته باشیم افزود: در وهله نخست نباید فراموش کنیم که پیشنهاد روسیه که فعلا هم در حد رسانهها مطرح است و هنوز اخباری مبنی بر دریافت آن از سوی ایران وجود ندارد، بازتاب و نتیجه همان طرح ابتکاری رییسجمهور ایران در سازمان ملل متحد بوده است. به نظر میرسد ما در برخوردی کلی و در مرحله اول باید از این پیشنهاد استقبال نماییم اما اینکه در سطح عملیاتی چه مسائلی در خصوص آن وجود خواهد داشت باید با برنامه ریزی دقیق مورد مطالعه قرار گیرد.
اسماعیلی: فضای دور جدید مذاکرات مزایا و منافع بسیاری را عاید کشورمان کرده است
مدیرعامل خبرگزاری مهر معتقد است که فضای دور جدید مذاکرات هستهای مزایا و منافع بسیاری را عاید کشورمان نموده است. پرویز اسماعیلی، مدیر عامل خبرگزاری مهر در گفت و گو با ایسنا در ارزیابی ارسال علائمی مبتنی بر آغاز مذاکرات هستهای از سوی ایران و اروپا اظهار داشت: نباید فراموش کنیم که پاسخی که اروپایی های به صورت رسمی به نامه آقای لاریجانی داده اند باید ملاک باشد و در این نامه هم به هیچ وجه پیش شرطی که در اظهارات وزیر امور خارجه آلمان مورد اشاره قرار گرفته ذکر نشده است. وی افزود: طبعا آن چه که در دور جدید مذاکرات روی میز قرار خواهد گرفت، مشخص است که بحث چگونگی تکمیل چرخه سوخت در کشور میباشد و نه نادیده گرفتن آن. اسماعیلی در ارتباط با مزایا و منافعی که فضای کنونی حاکم بر جریان مذاکرات هستهای ایران و اروپا برای کشورمان ایجاد کرده است گفت: از جمله مهمترین مزایای شرایط کنونی، تثبیت قطعی فعالیت های تاسیسات فرآوری اورانیوم در اصفهان است. اگر نگاهی به بیانیه های کشور های مختلف در اجلاس اخیر شورای حکام و همچنین بیانیه رییس این شورا داشته باشیم متوجه میشویم که ما در وضعیت فعلی مذاکرات از مرحله بعد از UCF با طرف های مقابل گفت و گو خواهیم کرد. وی با تاکید بر این که امروز شرایط کاملا متحول شده است افزود: توجه داشته باشید که ما امروز در داخل کشورهای اروپایی، آمریکا و کمی هم فرانسه طی هفته های اخیر تحولات بسیاری را در رابطه با ترکیب سیاسی مدیریتها شاهد بوده ایم به ویژه آلمان که ترکیب کاملا عوض شد و فرانسه هم که در انتظار برگزاری انتخابات به سر میبرد. تغییراتی که در این دولتها صورت میگیرد میتواند به نوعی در مذاکرات ما موثر باشد.
اسماعیلی ادامه داد: از سوی دیگر میتوان به فشارهایی که در داخل دولت انگلیس به واسطه اتهامات در خصوص کتمان اطلاعات بسیار در مواردی به آقای بلر وارد میشود اشاره داشت که مجموعه این موارد اروپا را در موقعیتی قرار داده که احساس نیاز بیشتری برای اعاده حیثیت در عرصه روابط بین الملل و ترسیم یک چهره قابل تعامل و گفتوگو از خود نشان دهد.
وی همچنین گفت: از سوی دیگر میتوان به موضوع روسیه اشاره نمود که کشورهای غربی طرف مذاکره ما در دور اول بسیار سعی کردند که کشور دیگری برای مذاکره به آنها افزوده نگردد ولی الان تمایل بسیاری دارند تا روسیه را هم در آن سوی میز مذاکره و در کنار خودشان بنشانند و این موضوعی است که ایران هم اعلام کرده که با هر کسی در جای خود مذاکراتش را ادامه خواهد داد. مدیر عامل خبرگزاری مهر تصریح کرد: یک مزیت دیگر این دور از مذاکرات این است که سه کشور اروپایی پیش از این در گفت و گوها و مواضع شان به صورت دایم اعلام میکردند که شرطشان برای بازگشت به مذاکرات برگشت شرایط به نوامبر2004 است که به معنای حاکم بودن توافق پاریس و تعلیق مجدد تاسیسات اصفهان بود. نامه آقای دکتر لاریجانی به آنها و پاسخ مثبت آنها نشان میدهد که ما باید چارچوب جدیدی را برای مذاکرات پایه گذاری کنیم که در آن چارچوب قطعا از نظر جمهوری اسلامی ایران چیزی جز نحوه و چگونگی چرخه سوخت کشور وجود نخواهد داشت. اسماعیلی درباره چارچوبها و خطوطی که کشورمان برای مذاکره با اروپا باید ترسیم نماید اظهار داشت: از ابتدا جمهوری اسلامی بر محوریت مسایل فنی و حقوقی در خصوص مسایل هستهای اش تاکید کرده بود و این موضوعی است که اگر به نتایج بازرسی های آژانس بازگردیم با موفقیت این رویکرد مواجه میشویم و این یک برگ مثبت است، البته از سوی دیگر با توجه به گسترش علاقه مندی کشورهای دنیا برای استفاده از انرژی هستهای دورنمایی از این موضوع در دیدگاه کلان تمام کشورها قرار دارد. مدیر عامل خبرگزاری مهر خاطر نشان کرد: در حقیقت در چنین شرایطی ایران در حال پیشنهاد یک لیزینگ سوخت منطقهای است تا به این ترتیب بتواند به نیازهای منطقه با یک تضمین عینی بالا از صلح آمیز بودن چرخه سوخت پاسخ گوید و اتفاقا این موضوع در راستای پیشنهاد دبیرکل آژانس در خصوص ایجاد لیزینگ های مختلف سوخت و هماهنگ با آن است. اسماعیلی در خصوص این که پیشنهاد روسیه تا چه حد میتواند متضمن حقوق کشورمان باشد افزود: آقای ایوانوف در ایران اعلام کردند که آن گونه که در رسانهها مطرح شده چیزی تحت عنوان طرح مکتوب و مشروح روسیه مد نظر نیست اما طبعا مباحث مختلفی در سطح رسانهها و برخی محافل غیررسمی دیپلماتیک منتشر شده که غربیها نیز ضمن موافقت با این مسایل به آن دامن میزنند که نیمه تکمیلی چرخه سوخت ایران بعد از اصفهان در روسیه انجام شود. وی تاکید کرد: رویکرد مذکور که در دیدار آقای بوش با پوتین نیز مورد تأکید قرار گرفت رویکردی کاملا متناقض با استراتژی جمهوری اسلامی در مذاکرات است که ما تسلط و تکمیل چرخه سوخت در داخل کشورمان را با همراهی کشورهای دیگر مد نظر داریم ولی را هبرد جدید آنها پس از عدم توفیق در مهار کلیت جریان هستهای ما، انتقال بخش استراتژیک آن به خارج از کشور است که به صورت غیر رسمی طرح شده ولی طبعا مورد تایید جمهوری اسلامی ایران نخواهد بود.