* اساسا نقش دبیر کل در ساختار تعریف شده سازمان ملل متحد چیست؟ آیا وی به عنوان یک کارگزار تنظیم کننده روابط درون سازمانی است یا عنصر موثر در پایان بخشیدن به بحرانهای بینالمللی از طریق جلب توجه شورای امنیت عمل میکند؟
** دبیرکل عالیترین مقام سازمان ملل متحد است که ریاست دبیرخانه را نیز به عهده دارد. موارد 97 تا101 منشور نیز وظایف و اختیارات شخص دبیر کل را مشخص نموده است. نکته حائز اهمیت این است که دامنه نقوش دبیر کل علاوه بر اختیارات رسمی، متاثر از عوامل دیگری همچون شخصیت، اراده و نفوذ دبیر کل در فضای موجود بینالمللی جهت استفاده از اختیارات تعیین شده در منشور است شاید بتوان گفت، یکی از فاکتورهای بسیار مهم در این زمینه میزان پذیرش دیدگاه ههای دبیر کل توسط قدرتهای بزرگ بویژه امریکا در معادلات نظام بینالملل است.
در بخش وظایف اداری تعیین برگزاری نشستهای تحت حمایت سازمان ملل، ارائه مشاوره فنی و حقوقی در خصوص پیشنویس اسناد، تنظیم برنامه بودجه سازمان، از مسئولیتهای دبیر کل است. در قسمت وظایف اجرایی دبیر کل. جلب توجه شورای امنیت در مورد حفظ صلح و امنیت بینالمللی، ویژه ابتکار عمل در زمینه پر کردن خلاء موجود در موضوع صلح و امنیت بینالمللی است که این مورد به شخصیت و میزان اقبال عمومی دبیر کل از سوی قدرتهای بزرگ بستگی دارد. دبیر کل همچنین میتواند به نیابت از ارکان سازمان ملل. اقداماتی را صورت دهد که جزءوظایف اجرایی ایشان است.
* دبیر کل جدید سازمان ملل به موضوع توسعه به عنوان یک مساله کلیدی در این سازمان اشاره دارد. به نظر جنابعالی این توسعه در چه موضوعاتی تبلور مییابد و این دیدگاه متاثر از چه قالب فکری است؟
** دبیر کل سازمان ملل باید در زمینه مسائل مربوط به نظام بینالملل درک عمیقی داشته باشد باید توجه داشت که آقای بان کی مون از قاره آسیا به عنوان دبیر کل انتخاب شده است. بر این اساس دیدگاههای خاص آسیاییها را در درون تفکرات ایشان مشاهده میکنیم که قالبی مبتنی بر توسعه دارد که چین دیدگاهی بشدت در آسیا خصوصا در جهان سوم دنبال میشود. به همین جهت کشورهای گروه نهم نیز خواستار توجه بیشتر به اصلاحات در سازمان ملل هستند، برخلاف گروه کشورهای غربی که به تغییر در شورای اقتصادی اجتماعی سازمان ملل توجه دارند.
آقای بان کی مون علاوه بر داشتن دیدگاههای مبتنی بر توسعه. همفکری نزدیکی با ائتلاف اروپا و آمریکا دارد.
* با توجه به مناسبات عمیق سئول واشنگتن، انتخاب بان کی مون تا چه اندازه متاثر از حمایت آمریکا بوده آیا این موضوع در نوع نگاه دبیر کل جدید در جهت همراهی با سیاستهای بینالملل امریکا تاثیر گذار خواهد بود؟
** باید خاطرنشان کرد که امریکا تلاش داشت تا آقای ساتی راتای معاون نخستوزیر تایلند را در جایگاه دبیر کلی سازمان ملل قرار دهد که از حمایت آسه آن نیز برخوردار بود. اما به دلیل مناقشات داخلی تایلند این فرصت به آقای بان کی مون رسید که به نظر میرسد واشنگتن روی ایشان نیز دیدگاه نسبتا مثبتی دارد که معطوف به روابط سئول واشنگتن است. عامل دیگر در انتخاب آقای بان کی مون، همسویی وی با کشورهای اروپایی و امریکاست.
* در تغییر ساختار سازمان ملل خصوصا در چارچوب شورای امنیت، محورهای اصلاحات که منطبق بر خواست بسیاری از کشورها میباشد، چیست؟
** روند اصلاحات در سازمان ملل متحد به سال 2004 بر میگردد که نتیجه کار کارشناسی تیم ویژهای بود که آقای کوفی عنان آن را تشکیل داده بود که حول محورهای شورای امنیت، مجمع عمومی، شورای اقتصادی اجتماعی و حتی دبیرخانه قرار داشت.
نکته قابل توجه این که تناقض اصلی اصلاحات در درون شورای امنیت باشد که هم مورد توجه آمریکا، اروپا و کشورهای در حال توسعه است که البته هر کدام دیدگاههای خاص خود را دنبال میکنند که معطوف به مسائل جدید بینالمللی و شرایط نوین امنیتی است که ساز و کار جدیدی در مقابل تهدیدات تعریف شده از سوی آمریکا در پیش گیرد. کشورهایی همچون آلمان، ژاپن، برزیل و هند خواستار افزایش اعضای دائم با حق وتو در شورای امنیت هستند که به تبع خود نامزد این جایگاه میباشند. در همین حال برخی کشورها نیز به دنبال افزایش تعداد اعضای غیردائم شورای امنیت هستند که گروه نهم در این دایره تعریف میشود که همزمان مدت زمان عضویت آنها نیز افزایش یابد.