* تفاوت دیدگاه بین طیف اروپا و آمریکا و چین و روسیه حاکی از شکاف بین مواضع 1+5 است یا اینکه این کشورها در نهایت درباره پرونده ایران به اتفاق نظر میرسند؟
** اصولاً بحث پرونده هستهای ایران را به عنوان یکی از موضوعات روابط بینالملل باید به شکل سیال بررسی کرد. به همین دلیل هم میبینیم که در مرحلهای از پرونده هستهای موضع آمریکا در قوت است و در مقطعی موضع اتحادیه اروپا. در مقطعی مواضع همه کشورها یکسان میشود و در مقاطعی مانند امروز هم بین دیدگاههای مختلف شکاف وجود دارد. بنابراین پرونده هستهای ایران را باید تابعی از مسائل بینالمللی ارزیابی کرد. امروز ایالات متحده آمریکا با اتحادیه اروپا رقابتهایی دارد و از سوی دیگر در افغانستان، عراق و مسائلی مانند لبنان تا حدی در موضع صرف توان یا نیرو قرار گرفته است و بنابراین اتحادیه اروپا فرصت بیشتری برای گرفتن امتیاز از آمریکا را دارد و در همین جهت هم عمل میکند.
روسیه و چین هم فرصت دارند تا بتوانند امتیازات خود را بگیرند و شکافی که ایجاد شده در این جهت قابل ارزیابی است و همه کشورها، هم ایران و هم طرف مقابل به دنبال گرفتن امتیاز هستند و هر کشوری که بیشتر امتیاز دهد برای آنان قابل اتکاتر است. به همین دلیل هم ایران باید توجه داشته باشد که شرایط امروز دائمی نیست و باید از این شرایط و شکاف موجود در 1+5 حداکثر استفاده را داشته باشد.
* تهدید آمریکا به تحریم علیه ایران خارج از چارچوب شورای امنیت و گروه 1+5 تا چه حد عملی است؟ آیا امکان دارد ژاپن، کانادا و استرالیا به آمریکا برای تحریم علیه ایران بپیوندند؟
** آمریکا به دنبال این است که نوعی هژمونی جدی و فراگیر را در عرصه بینالمللی برای خود ایجاد کند. حمله آمریکا به افغانستان و متعاقب آن به عراق در راستای دستیابی به همین هدف بوده است. آمریکاییها در مقاطعی به بخشی از این هدف دسترسی پیدا کردند اما گذشت زمان به ضرر آنان تمام شد و مقداری از قدرت و اقتدار خود را از دست دادند و دست بالای آنان در حال تغییر است. اگر آمریکا به این جمع بندی برسد که با حمله علیه ایران میتواند موقعیت خود را در عرصه بینالملل تقویت کند این کار را انجام خواهد داد خصوصاً با توجه به تیمی که بر ایالات متحده آمریکا حاکم است.
اما آمریکا به این جمع بندی نرسیده است که بتواند به این سادگی به ایران حمله کند و تبعات منفی برایش نداشته باشد چرا که این حمله قطعاً تبعات سخت و منفی برای آمریکا خواهد داشت. پس از قضایای لبنان نیز دولتمردان آمریکا با احتیاط بیشتری صحبت میکنند. لذا اگر معادلات بینالمللی را بررسی کنیم و فرض را بر این بگذاریم که تصمیمگیرندگان ایالات متحده حدی از عقلانیت را در محاسبات خود پیشه میکنند بعید است که آمریکا کاری که درباره عراق انجام داد را درباره ایران انجام دهد.
* امروز خبری منتشر شد مبنی بر اینکه خاویر سولانا با اختیارات بیشتری به مذاکره با ایران ادامه میدهد. تحلیل شما از این اتفاق چیست؟ آیا این امر به معنای تقویت موضع اروپا در 1+5 است؟
** اتحادیه اروپا همان مواضع قبلی را دارد و در قدرتش تغییری حاصل نشده است اما اتحادیه اروپا به خوبی میداند که در این بازی موجود تحولات اخیر تأثیر زیادی در قدرت ایران داشته است. یکی از ثمرات حوادث لبنان برجسته شدن این نکته بود که قدرت دوستان جمهوری اسلامی مطرح شد. بنابراین این تحولات باعث شده که اتحادیه اروپا از باب تهدید با جمهوری اسلامی وارد نشود.
* در شرایط کنونی بهترین استراتژی و مؤثرترین دیپلماسی برای ایران را چه میدانید؟ استفاده از شکافهای موجود در 1+5 افزایش رایزنی با اروپا، چین و روسیه و یا مقاومت در برابر خواستههای آنان به منظور کسب امتیازات بیشتر؟
** جمهوری اسلامی ایران باید از یک سبد دیپلماسی استفاده کند. یعنی سبدی که در آن هم مذاکره است، هم معامله است و هم استفاده از زبان تهدید و یا به عبارت دیگر هم نرمش و انعطاف است هم سرسختی و مقاومت.
* بهترین سناریوی مذاکره هستهای در همراهی با اروپا جهت حل و فصل مسأله هستهای است یا گفتوگو با 1+5 به عبارت دیگر با اروپا بهتر به توافق میرسیم یا با 1+5؟
** همه این موارد بهانهای است تا ایران بتواند قدرت خود را افزایش دهد چون اگر امروز بحث انرژی هستهای هم حل شود موضوع جدیدی در دستور کار قرار خواهد گرفت و باید سر آن موضوع وارد معامله شویم چون عرصه روابط بینالملل یک عرصه دائمی است و جدال، مذاکرات و تعاملات در این عرصه دائمی است بنابراین ما باید از این فرصت برای افزایش توان و اعتبار خود استفاده کنیم و به هر میزان که به اهداف خود برسیم کار ما دستیابی به قلههای بعدی آسانتر خواهد شد.
* آیا نشست مشترک فرانسه، آلمان و روسیه و اظهارات اخیر ژاک شیراک رئیسجمهور فرانسه میتواند نشانه نزدیکی اروپا به مواضع چین و روسیه قلمداد شود؟
** اروپا به دنبال این است که در عرصه بینالملل دست بالاتر را داشته باشد، روسیه و چین هم خواهان نقش بیشتر در عرصه بینالملل هستند این تلاشها و رقابتها باعث شده که قدرتهای موجود با یکدیگر تعامل کنند و در عین حال به دنبال تعارض و رقابت باشند و با توجه به ویژگی سیال بودن عرصه روابط بینالملل این قدرتها در موضوعات مختلف به یکدیگر نزدیک یا دور میشوند.