سقوط آزاد نفت

گروه اقتصاد: بی سابقه ترین تصمیم اوپک برای کاهش یکباره دو میلیون و 200 هزار بشکه از تولید نفت این سازمان نیز نتوانست مانعی برای جلوگیری از کاهش بهای نفت در بازار جهانی باشد و به رغم پیش بینی اوپکی ها حتی با این میزان کاهش سطح تولید باز هم میزان عرضه نفت بیش از تقاضای موجود در بازار بود و به این ترتیب بهای نفت بار دیگر و پس از نشست 151 روند سقوط را در پیش گرفت.
این در حالی است که اعضای اوپک قبل از برگزاری نشست پیش بینی کرده بودند که با کاهش تولید نفت در نشست الجزایر بهای نفت در بازار بار دیگر روند صعودی در پیش بگیرد اما برخلاف پیش بینی آنها مشاهده شد که بهای نفت حتی پس از تصمیم اوپک در نشست الجزایر بیش از گذشته کاهش یافت تا آنجا که رقم بی سابقه 35 دلار در هر بشکه برای آن به ثبت رسید.
روند کاهشی بهای نفت در بازار جهانی در حالی ادامه دارد که طی سه ماهه گذشته و از دو نشست قبلی تاکنون اعضای اوپک بیش از 2/4 میلیون بشکه از تولیدات خود را کاهش داده اند. اما با این وجود و در حالی که پس از نشست الجزایر اعضای این سازمان از تصمیم خود برای کاهش بیشتر سطح تولیدات سازمان تا 2/2 میلیون بشکه در روز خبر دادند، باز هم خبرگزاری ها افت بیشتر بهای نفت را گزارش کردند به طوری که بلومبرگ در گزارشی از کاهش بهای نفت خام سبک آمریکا (وست تگزاس اینترمدییت) تا 36 دلار در هر بشکه خبر داد و این در حالی بود که بهای نفت برنت 35 دلار در هر بشکه معامله شد که این ارقام پایین ترین رقم برای بهای نفت طی چهار سال گذشته تاکنون محسوب می شود. بر این اساس وزیر نفت ایران در حاشیه اجلاس الجزایر با بیان اینکه کاهش 2 میلیون و200 هزار بشکه ای سقف تولید اعضای اوپک بزرگ ترین کاهش تولید این سازمان از زمان تاسیس بوده است، گفت: این کاهش تولید از روز اول ژانویه 122 دی ماه) سال 2009 میلادی انجام خواهد شد و سقف تولید روزانه نفت اوپک را به 29 میلیون و 45 هزار بشکه در روز کاهش خواهد داد. وی یکی از اهداف کاهش سقف تولید اعضای اوپک را بهبود قیمت های نفت خام در بازار عنوان کرد و افزود: با تصمیم اخیر وزیران نفت اوپک مجموع کاهش تولیدات این سازمان از ماه سپتامبر 2008 تاکنون به چهار میلیون و 200 هزار بشکه در روز می رسد. بر اساس تصمیم اخیر اوپک از سال 2009 میزان تولید نفت ایران 326 هزار بشکه در روز کاهش می یابد.
غیراوپکی ها با اوپک همراه نمی‌شوند
هرچند طی ماه های اخیر و با تداوم کاهش بهای نفت در بازار جهانی اوپکی ها تمام تلاش خود را برای همراه ساختن غیراوپکی هایی همچون روسیه، نروژ و مکزیک به خرج دادند اما کاهش دوباره بهای نفت با وجود تصمیم اخیر اوپک نشان داد که در این مدت غیراوپکی ها به هیچ وجه همراه اعضای کشورهای صادرکننده نفت در جهان نبودند و میزان عرضه نفت در بازار جهانی آنچنان بالااست که حتی حذف 2/4 میلیون بشکه نفت از بازار نیز نتوانست چاره ساز باشد.
چنانکه به گفته نوذری در شرایط کنونی از 85 میلیون بشکه نفت موجود در بازار حدود 51 تا 52 میلیون بشکه نفت توسط کشورهای غیرعضو اوپک تولید می شود. بر این اساس تداوم روند کاهشی بهای نفت در بازار از یک سو نشان داد که غیراوپکی ها با وجود وعده هایی که طی ماه های اخیر به همراهی با اوپک داده اند تاکنون اقدام جدی در این زمینه ترتیب نداده اند. اما از سوی دیگر این امر را نیز نباید فراموش کرد که اوپکی ها در این مدت به تعهدات خود در زمینه کاهش سطح تولید هر کشور پایبند نبوده اند. بر این اساس کارشناسان انرژی با اشاره به تصمیم اوپک برای کاهش تولید خود تاکید کردند تنها راه برقراری ثبات در بازار پایبندی اعضای این سازمان به تعهدات خود است. سیمون واردل از موسسه گلوبال اینسایت در این باره گفت: اگر اعضای اوپک به تعهدات خود عمل کنند، قیمت نفت بی شک افزایش خواهد یافت ولی در غیر این صورت سناریوی جدیدی پیش خواهد آمد. به اعتقاد کارشناسان اقدامات اوپک برای جلوگیری از کاهش قیمت نفت به هیچ وجه کافی نبوده است. آنها معتقدند که اگر روسیه نیز اوپک را در کاهش تولید نفت همراهی کند، قیمت نفت بی شک افزایش خواهد یافت.
به اعتقاد کارشناسان مستقل انرژی میزان پایبندی اعضای اوپک به تعهدات ماه نوامبر حدود 50 درصد بوده است که این میزان برخلاف اظهارنظرهای مثبت اعضا با توجه به بحرانی بودن شرایط بازار نفت به هیچ وجه کافی نبوده است.
هشدار صندوق بین‌المللی پول به اوپک
در حالی که اعضای اوپک برای نجات بهای نفت در بازار جهانی سعی دارند با کاهش بیشتر سطح تولید و عرضه نفت بازار را به حالت تعادلی برسانند، صندوق بین المللی پول ضمن انتقاد از عملکرد این سازمان درخصوص کاهش بیشتر عرضه نفت به بازار این عملکرد را عاملی برای تشدید رکود اقتصادی جهان عنوان می کند.
در این زمینه معاون صندوق بین المللی پول با انتقاد از تصمیم اوپک برای کاهش تولید نفت مدعی شد این اقدام موجب تشدید رکود اقتصادی در جهان می شود. جان لیپسکی افزود: کاهش سقف تولید اوپک در شرایط کنونی پیام منفی را به بازارهای مالی و بورس های جهان ارسال کرده است و این مساله می تواند موجب تشدید بحران اقتصادی جهان شود. با این وجود اما اوپکی ها در پیش بینی جدید خود و در اثبات عملکرد این سازمان کاهش بیشتر میزان تقاضای جهانی برای نفت را پیش بینی می کنند زیرا آنها بر این اعتقادند که رکود اقتصادی در جهان میزان مصرف انرژی را خواه ناخواه کاهش خواهد داد. بر این اساس سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک اعلام کرد تقاضای جهانی نفت طی سال 2009 و با ادامه رکود اقتصادی در جهان با 150 هزار بشکه کاهش به 68/85 میلیون بشکه در روز خواهد رسید.
توقف پروژه‌های نفتی و کاهش 4 میلیون بشکه‌ای تولید نفت
کاهش بهای نفت برای مصرف کنندگان و تولید کنندگان نفت در جهان در یک نقطه مشترک مربوط به کاهش سرمایه گذاری ها و نبود نفت برای مصرف کنندگان در دهه های آینده نگرانی های بسیاری را ایجاد کرده است.
نشریه اقتصادی میس طی گزارشی از روند توقف پروژه های انرژی در جهان هشدار داد این مساله موجب کاهش 4 میلیون بشکه ای تولید جهانی نفت خواهد شد.
بر اساس این گزارش، اگرچه کاهش قیمت نفت در کوتاه مدت به نفع کشورهای مصرف کننده به خصوص آمریکا خواهد بود ولی ادامه این روند در بلندمدت همین کشورها را به سختی متضرر خواهد کرد.
تاخیر و توقف در اجرای پروژه های نفت و گاز، جهان را با بحران کمبود انرژی روبه رو خواهد کرد و نخستین تاثیر این بحران بر قیمت جهانی انرژی خواهد بود. در حال حاضر بسیاری از پروژه های نفتی در آمریکا متوقف و احداث پالایشگاه های جدید در عربستان، کویت و هند نیز با تاخیر روبه رو شده است.
علاوه بر این سرمایه گذاری در انرژی های جایگزین نیز که طی سال های اخیر رشد خوبی داشت، اکنون با کاهش چشمگیری مواجه شده است. کارشناسان بر این باورند که در صورت ادامه روند نزولی قیمت نفت، سرمایه گذاری در انرژی های جدید و جایگزین نیز به شدت کاهش خواهد یافت. پیتر جکسون کارشناس ارشد موسسه تحقیقاتی کمبریج در این باره گفت: تاخیر در اجرای پروژه های نفتی، موجب کاهش 4 میلیون بشکه ای تولید جهانی نفت تا 5 سال آینده خواهد شد که این رقم معادل 5 درصد عرضه جهانی نفت است.