اما سوالی که هر از چند گاهی در این خصوص مطرح میشود درباره گرانی یا ارزانی قیمت نفت است. آیا افزایش قیمت نفت به نفع یا ضرر اقتصاد ایران است؟ یا نفت ارزان قیمت چه تبعاتی برای اقتصاد ایران در پی دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت، وقتی قیمت نفت افزایش مییابد، بدین معنی است که یک محصول خام صادر می شود، افزایش قیمت نفت در صورتی خوب است که از این درآمدهای اضافی درست استفاده کنیم. اگر چه در وهله نخست این رشد قیمت به نفع کشورهای صادر کننده ارزیابی میشود، اما به دلیل وابستگی شدید این کشورها به واردات و محصولات کشورهای صنعتی، دلارهای بدست آمده از فروش نفت خام به خاستگاه اولیه آنها برمیگردد. از طرفی چون کشوری وارد کننده هستیم، اگر قیمت کالاهای وارداتی افزایش کمتری نسبت به افزایش قیمت نفت داشته باشد، این گرانی نفت به نفع کشور است. اما طبق گزارش رییس جمهور محترم در طی 6 ماهه نخست سال، درآمد ارزی حاصل از صادرات نفت خام 60 میلیارد دلار برآورد گردیده، اما تورم وارداتی حاصل از همین نفت گران، بخش زیادی از درآمدها را صرف خودش می کند.
در خصوص کاهش قیمت نفت و آثار آن بر اقتصاد ایران نیز باید گفت این ارزانی قیمت در حالی قابل قبول است که کشور دارای ذخایر ارزی کلان باشد، یعنی برای مدتی بتواند واردات اساسی خود را انجام دهد، در غیر این صورت و بدون داشتن ذخایر کافی، توان واردات کشور کاهش می یابد که این به تورم در کشور دامن میزند. اما همزمان در این دوره در اثر بحران مالی جهانی و کاهش رشد اقتصادی و به تبع آن کاهش مصرف انرژی ، قیمت محصولات اساسی وارداتی هم کاهش یافته است، یعنی تقاضا برای برخی محصولات مثل آهن، برخی تجهیزات و ... نیز کم شده است که البته این کاهش قیمت محصولات وارداتی به نفع اقتصاد ماست.
اما از فرایند تحولات کنونی میتوان فهمید که کاهش قیمت نفت به احتمال قوی تداوم داشته باشد و حتی در کوتاه مدت پایینتر از مقدار فعلی بیاید. در صورت تداوم چنین وضعیت باید راهکارهای زیر مورد ملاحظه قرار گیرد:
1- تدوین بودجه سال آینده با قیمت نفت 40 تا 45 دلاری؛ این در حالی است که بودجه سال جاری با قیمت 57 دلاری نفت تدوین شده بود که با متممها و اصلاحیههای بعدی دولت عملا به بودجهای با نفت 80 دلاری ختم شده است.
2- کاهش وابستگی بودجه به نفت همانگونه که در برنامه چهارم و چشمانداز پیشبینی شده است که طبق آن هر سال باید حدود 10 الی 12درصد از وابستگی بودجه به نفت کاهش پیدا کند.
3- تلاش برای ایجاد انضباط مالی از طریق کاهش هزینههای دولت و ایجاد توازن در بودجه کشور
4 - حمایت از تولید و رفع مشکلات این بخش
5- وفاداری به اهداف حساب ذخیره ارزی
6- اجرای سیاستهای ابزارهای انقباضی مثل اوراق مشارکت
7-کاهش سقف تسهیلات دولت به بخش دولتی