دو سال گذشت. دو سال از آن روزی که سیدمحمد خاتمی رئیسجمهور سابق کلید نهاد ریاست جمهوری را به محمود احمدینژاد سپرد و خود را اسلاف را در پیش گرفت. دو سال گشت. دو سال از آن روزی که محمود احمدینژاد رئیسجمهوری حکم تنفیذش را از مقام معظم رهبری در حسینیه امام خمینی(ره) تحویل گرفت تا بر مسندی بنشیند که پیش از او 5 رئیسجمهور دیگر بر آن تکیه زده بودند.
امروز دو سال از شروع کار دولت نهم و تشکیل کابینه میگذرد. 730 روز پس از آنکه محمود احمدینژاد کابینه خود را به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد تا نمایندگان مجلس هفتم صلاحیت آنها را تایید یا رد کنند.
امروز دو سال از آن 12 مردادی که دولت اصولگرای احمدینژاد کار خود را آغاز کرد، میگذرد. از آن روزی که محمود احمدینژاد و سیدمحمد خاتمی شانه به شانه یکدیگر وارد حیاط ساختمان دولت شدند تا یکی کلید اتاقش را به دیگری تحویل دهد و شاید برای رئیسجمهور جدید آرزو کند تا 4 سال پیش روزیش هر 9 روز با یک بحران همراه نباشد.
و روز دیگر سالروز همان 15مردادی است که محمود احمدینژاد به مجلس رفت تا برای یک دوره 4 ساله به عنوان ششمین رئیسجمهوری پس از انقلاب اسلامی سوگند یاد کند.
همان مکانی که کابینه معرفی شده او را در معرض رای خویش قرار داد و از دل گلدانهای نقرهای 21 وزیر را راهی وزارتخانه دولت کرد. یکی راهی میدان فاطمی شد، آن دیگری راهی میدان توپخانه، دیگری راهی خیابان...
و دیگران هر یک در گوشه دیگری از شهر تهران فعالیت خود را به عنوان وزیر دولت نهم آغاز کردند.
مصطفی پورمحمدی وزیر کشور یکی از این وزرا بود که سال 84 قدم به ساختمان وزارت کشور واقع در میدان فاطمی تهران گذاشت. او متولد قم بود و در مدرسه حقانی تحصیل کرده بود و البته سابقه فعالیت در وزارت اطلاعات را به عنوان رئیس اطلاعات خارجی این وزارتخانه داشت. شاید از این رو بود که در آن روزهایی که محمود احمدینژاد سرگرم گزینش وزرایش بود، از پورمحمدی به عنوان گزینهای مناسب برای وزارت اطلاعات یاد میکردند.
اما دست تقدیر با انتخاب احمدینژاد همراه با 153 رای موافق نمایندگان مجلس هفتم او را راهی وزارت کشور کرد. به این ترتیب نام مصطفی پورمحمدی در جدول آرای نمایندگان مجلس هفتم به وزرای پیشنهادی احمدینژاد در ردیف شانزدهم جای گرفت و او در کسوت وزیر کشور چهار رکن «سیاسی، اجتماعی، خدمترسانی و امنیت فراگیر» را به عنوان ارکان اصلی فعالیتش در وزارت کشور برگزید. این جملهای بود که او در اولین مصاحبه مطبوعاتیاش با خبرنگاران که چهل روز پس از وزیر شدنش انجام داد، بیان کرد.
اما اولین نشست خبری وزیر کشور با حاشیههای بسیاری همراه بود. حاشیههایی که به دلیل انتصاب 5 استاندار جدید، معاون وزیر و مسئول در وزارت کشور ایجاد شده بود. هر چند که در همان نشست خبری با قاطعیت اعلام کرد که از انتصابهایش راضی است، با این حال بحث انتخاب استانداران جدید و افرادی که در مقام معاون برای خویش برگزیده بود تا مدتها محور داغ بحثهای محافل سیاسی را تشکیل میداد. تا آنجا که در همان ابتدای راه دو نماینده مجلس در واکنش به انتصاب یکی از استانداران استعفا دادند و حتی موضوع استیضاح زودرس وزیر کشور مطرح شد. با این حال وزیر کشور دولت نهم میدان را خالی نکرد و حتی برای استیضاح زودرس خود اعلام آمادگی کرد چرا که او در برنامه پیشنهادیاش برای تصدی وزارت کشور و طی دفاعیاتیش در روز اخذ رای اعتماد از مجلس هفتم بر استفاده از نیروهای صلاحیتدار نظامی تاکید کرده بود و به همین علت دلیلی برای خالی کردن عرصه به نفع منتقدانش نداشت.
دلیل این ادعا انتصاب پر سر و صدای محمدباقر ذوالقدر جانشین فرمانده سپاه پاسداران به عنوان معاون امنیتی ـ انتظامی وزیر کشور بود. چرا که تنها چند ماه پیش از تشکیل دولت نهم حادثه بمبگذاریهای اهواز روی داد و وزارت کشور دولت احمدینژاد فرصتی برای اثبات توجهش به مناطق مرزی و البته موضوع «امنیت فراگیر» به عنوان یکی از ارکان اساسی موردنظر مصطفی پورمحمدی در وزارت کشور یافته بود و ایجاد آرامش در جنوب مهر تاییدی بر اقتدار وزارت کشور پورمحمدی بود.
در این میان وزارت کشور آبان سال 85 فرصت دیگری را نیز به دست آورد که آن برگزاری اولین انتخابات در دولت نهم بود. انتخابات شوراهای شهر و روستا و انتخابات مجلس خبرگان رهبری که البته برای اولین بار نیز به صورت نیمه مکانیزه برگزار شد و زمینه را برای برگزاری دومین انتخابات مکانیزه پیش روی دولت نهم پدید آورد.
اما مسائل امنیتی و سیاسی تنها موضوعات مورد علاقه وزیر کشوری که یکی از گزینههای مطرح برای تصدی وزارت اطلاعات نیز بود، نیست. او به بحثهای اجتماعی نیز علاقه بسیار دارد. موضوع ازدواج موقت که چندی پیش از سوی پورمحمدی عنوان شد، یکی بار دیگر تمام نگاهها را به سوی خود جلب کرد. البته او پس از مدتی اعلام کرد که منظور او ترویج ازدواج موقت به آن شکلی که در رسانهها مطرح شده نبوده است.
مصطفی پورمحمدی برخلاف موسویلاری وزیر سابق کشور علاقه کمتری به حضور در نشستهای خبری دارد، اگرچه او هر باری که در حلقه خبرنگاران گرفتار میشود به پرسشهای آنها پاسخ میدهد اما میزان برگزاری نشستهای خبری پورمحمدی در وزارت کشور قابل مقایسه با وزیر کشور دولت اصلاحات نیست.
حال از حضور مصطفی پورمحمدی در کسوت وزیر کشور دو سال میگذرد. او شاید تنها وزیر کشور جمهوری اسلامی ایران با تفکرات امنیتی باشد که خود هیچگاه آن را کتمان نکرده است.
سکاندار کشتی دیپلماسی
نرسیده به توپخانه، خیابان سعدی تهران دو ساختمان با نماهای مرکب از طراحی جدید و قدیم نگاه را به خود جلب میکند. ساختمانهایی که بیش از آنکه معماری نوین را در خود جای داده باشند، از زمانهای دور ایران حکایت میکنند. اینجا وزارت امور خارجه است. همان جایی که دو سال پیش میزبان منوچهر متکی وزیر امور خارجه شد تا کشتی دیپلماسی ایران را در درای خروشان سیاستهای جهانی هدایت کند.
زمانی که اسامی کابینه محمود احمدیتژاد رئیسجمهوری در مجلس هفتم شورای اسلامی اعلام وصول شد، نام منوچهر متکی رئیس کمیته روابط خارجی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در میان دو گزینه دیگر یعنی علی لاریجانی که تقدیر دولت نهم او را مهمان 4 ساله شورای عالی امنیت ملی کرد و علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس جای گرفت. اما شانس با متکی یار بود، چرا که یکی از رقبایش برای پست دبیری شورای عالی امنیت ملی برگزیده شد و آن دیگری بر کرسی ریاست در کمیسیون حیاتی امنیت ملی باقی ماند. به این ترتیب منوچهر متکی متولد 1332 بند گز جامه وزارت پوشید. او البته سوابقی را در عرصه پر پیچ و خم دیپلماسی برعهده داشت. سفیر ایران در ترکیه و سفیر ایران در ژاپن از سوابق اجرایی وزیر امور خارجه دولت نهم بود.
«سیاست خارجی دوره جدید، تهاجمی اما نرمافزارانه و از جنس مناسبات بینالمللی است.» این جملهای بود که او در تشریح برنامههایش در وزارت خارجه به نمایندگان مجلس هفتم ارائه کرد.
«فعالیتهای هستهای ایران» و مناسبات ایران و اروپا در این راستا نیز در برنامههای او گنجانده شده بود، چرا که متکی بر این باور بود که «اروپا کارنامه قابل بولی در موضوع فعالیتهای هستهای صلحآمیز کشورمان ارائه نداده است.» و با این باور بخش بزرگی از کارنامه فعالیت های او در وزارت خارجه را سفر به اروپا برای گفتوگو درباره پرونده هستهای ایرانو خروج از بحران پیش رو تشکیل میدهد. وزیر خارجه البته اولویتهای دیگری را در برنامه سیاست خارجیاش به مجلس ارائه کرد. رژیم حقوقی دریای خزر، عضویت جمهوری اسلامی در سازمان تجارت جهانی و گسترش روابط با همسایگان از جمله اولویتهای برنامه متکی در وزارت خارجه بود که البته هنوز به سرانجام نرسیده است.
شاید تنها موضوعی که در «دیپلماسی اصولگرایی واقعبینانه» وزیر خارجه به ظهور رسید «روابط با آمریکای لاتین و آفریقا» باشد. از همین منظر برقراری ارتباط با کشورهای آمریکای لاتین و دوستی با سران این کشورها بخش بزرگی از اوقات وزارت خارجه را به خود اختصاص داده است تا آنجا که در راستای این دوستیها پرواز مستقیم به ونزوئلا برقرار شده و به دلیل تعدد سفرهای مقامات ایرانی به این کشورها از آمریکای لاتین به عنوان یکی از استانهای ایران یاد میکنند.
منوچهر متکی هم همانند وزیر کشور یک ماه پس از پوشیدن جامه وزارت اولین مصاحبه مطبوعاتیاش را در تالار آینه وزارت خارجه البته با همراهی حمیدرضا آسفی سخنگوی سابق وزارت خارجه برگزار کرد.
او در همان نشست خبری از تلاشها برای از سرگیری مذاکرات ایران و اروپا خبر داد و آخرین تحولات هستهای را برشمرد که اکنون پس از گذشت دو سال هنوز هم این دو موضوع مهمترین سخنان وزیر خارجه را در بر میگیرد.
گویا ارتباط با اروپا و فعالیت های هستهای ایران جزیی جداییناپذیر از وزیر خارجه دولت نهم هستند و با این تفاسیر متکی دیگر مجالی برای جامه عمل پوشاندن به دیگر برنامهها و اولویتهایش در 730 روز دیگر نخواهد یافت.
کمحرفترین وزیر دولت
اما وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران شاید کمحرفترین وزیر دولت محمود احمدینژاد باشد. با این وجود وزارتخانه متبوعش طی دو سال گذشته روزهای پر سر و صدایی را پشت سر گذاشته است.
غلامحسین محسنیاژیه (اژهای) روحانی 51 ساله اصفهانی از شناختهشدهترین چهرههای کابین دولت محمود احمدینژاد است. تو در سال 76 هم یکی از گزینههای مطرح برای تصدی مسند وزارت اطلاعات بود اما ابتدا قربانعلی درینجفآبادی و پس از آن علی یونسی به عنوان وزیر اطلاعات دوران دولت اصلاحات برگزیده شدند او در بهار سال 77 به دلیل پخش دادگاه غلامحسین کرباسچی شهردار اسبق تهران از رسانه ملی به چهرهای شناخته شده مبدل شده بود و اکنون پس از گذشت سالها از آن دوران دو سال از حضورش به عنوان وزیر اطلاعات دولت نهم میگذرد.
هر چند وی کمتر در میان خبرنگاران حضور مییابد و تنها یک مصاحبه مطبوعاتی را آن هم در جمع تعداد اندکی از خبرنگاران خبرگزاریها در کارنامه دو ساله فعالیتش در وزارت اطلاعات دارد اما در سخنانی که گهگاهی در خبرگزاریها از او نقل میشود، بیشتر درباره مقوله جاسوسی سخن میگوید.
این روزها وزارت تحت امر غلامحسین محسناژهای با ماجرای دستگیری شهروندان آمریکایی ایرانیتبار به اتهام جاسوسی و انقلابهای مخملین مشغول است. دیروز 12 مرداد بود. دیروز دو سال از تحویل دولت هشتم به دولتمردان نهم گذشت و عمر دولت به نیمه رسید. وزارت کشور، وزارت خارجه و وزارت اطلاعات تنها دو سال دیگر میزبان پورمحمدی، متکی و محسنیاژهای هستند و کارنامه اعمالشان در خط پایان این راه دو ساله گویای راهی که طی کردهاند، تنها دو سال دیگر باقی است.