گروه ادب و هنر، مینا اکبری: پنجمین فیلم بلند جعفر پناهی مجموعه موفقیت های بین المللی او را تکمیل کرد. پس از کسب دوربین طلایی جشنواره کن برای فیلم «بادکنک سفید»، یوزپلنگ طلایی جشنواره لوکارنو برای فیلم «آینه» و شیرطلایی جشنواره ونیز برای فیلم «دایره» حالا خرس نقره ای جشنواره برلین برای فیلم آفساید به او تعلق می گیرد. پناهی در فیلم آفساید به مسئله ممنوعیت حضور زنان در ورزشگاه ها و استادیوم های ورزشی می پردازد. او در این فیلم داستان دخترانی را به تصویر کشیده که برای تماشای مسابقه فوتبال ناگزیر می شوند خود را به شکل و شمایل پسران درآورند. جعفر پناهی پس از مرحوم سهراب شهیدثالث دومین کارگردان ایرانی است که این جایزه را به خود اختصاص می دهد. از تیر ماه ۱۳۵۳ که فیلم های «یک اتفاق ساده» و «طبیعت بیجان» پدیده های جشنواره برلین شده تا امسال که فیلم های آفساید (جعفر پناهی) و زمستان (رفیع پیتز) در بخش مسابقه فیلم های بلند و فیلم های صبحی دیگر (ناصر رفاهی) و کارگران مشغول کارند (مانی حقیقی) در بخش فروم و به آهستگی (مازیار میری) در بخش پانوراما و فیلم کمی بالاتر (مهدی جعفری) در بخش فیلم های کوتاه حضور داشتند، جشنواره برلین رویه سختگیرانه ای در قبال فیلم های ایرانی از خود نشان می داده است. این در حالی است که در طول این سال ها جشنواره های ایتالیایی و فرانسوی و دیگر کشور های اروپایی به نمایش فیلم های ایرانی در جشنواره هایشان افتخار می کردند. امسال اما مسئولان جدید این جشنواره رویه دیگری اتخاذ کرده اند. آنها سال گذشته به تهران آمدند و فیلم های ایرانی را یکی یکی دیدند و از میان آنها تعدادی فیلم برای بخش های مختلف پنجاه و ششمین دوره جشنواره برلین آلمان انتخاب کردند. این رکورد شکنی که درباره فیلم های آسیایی نیز عجیب به نظر می رسید برای فیلم های ایرانی اتفاق افتاد.جشنواره برلین در کنار جشنواره های کن و ونیز از معتبرترین جشنواره های درجه الف جهانی محسوب می شود. این جشنواره در سال های آغازین انقلاب اسلامی با نمایش فیلم «خط قرمز» ساخته مسعود کیمیایی به یک باره از سینمای ایران فاصله گرفت تا این که در زمستان ۸۴ در حالی که تنش های سیاسی بین کشورهای اسلامی و اروپایی به اوج خود رسیده بود مثل همیشه سینما، سیاست را دور زد و به نقل از رویترز جایزه ویژه هیات داوران به طور مشترک به یک فیلمساز مسلمان ایرانی (پناهی) و فیلمسازی از کشور دانمارک (پرنیله فیشر کریستنزن) اهدا شد.البته شادمهر راستین فیلمنامه نویس آفساید در گفت وگوی تلفنی با خبرنگار ما می گوید جایزه ویژه داوران به تنهایی به جعفر پناهی تعلق گرفته است. برخی فیلمسازان ایرانی حاضر در جشنواره اما در جلسات مطبوعاتی روی دو نکته پافشاری کردند و نشان دادند که روشنفکران ایرانی راه های بهتر و مسالمت جویانه تری برای نمایش اعتراض خود به جهانیان می دانند.نکته اول اعلام اعتراض به هتک حرمت مطبوعات اروپایی از پیامبر اسلام و پافشاری بر آن و نکته دوم اشاره به مسائل هسته ای و حقوق علمی مردم ایران در دستیابی به فناوری هسته ای صلح آمیز است. چنین فضایی در حالی شکل گرفت که برخلاف همیشه بنیاد سینمایی فارابی اعلام کرد که از کاروان ایرانی عازم به برلین حمایت های لازم را خواهد کرد. حضور چند تن از مسئولان سینمایی ازجمله رضا رضا داد رئیس بنیاد سینمایی فارابی، محمود گبرلو رئیس انجمن منتقدان سینمای ایران، محسن هاشمی و امیر اسفندیاری مدیر امور جشنواره ها و مدیر امور بین الملل بخش فارابی در کنار گروه هنرمندان ایرانی همگی نشان می داد که نحوه حضور هیات ایرانی هنرمندان در برلین برای مسئولان سینمایی کشور اهمیت پیدا کرده است. از سوی دیگر اعلام خبر نمایش عمومی «آفساید» در فروردین ماه سال آینده در مطبوعات ایران و صحبت های جعفر پناهی در نشست مطبوعاتی فیلم مبنی بر اینکه دوست داشته قبل از این که به برلین بیاید فیلم پروانه نمایش می گرفت و او این خبر را با افتخار اعلام می کرد که فیلم یک ماه ونیم قبل از جام جهانی در ایران به نمایش عمومی درخواهد آمد به شدت فشاری را که نمایندگان مطبوعات اروپایی در قبال سانسور در ایران همیشه در جشنواره ها وارد می کردند کاهش داد. همه این مسائل نشان می دهد که عقلانیت و تدبیر قابل توجهی از سوی مسئولان سینمایی کشور در این زمینه به کار رفته است. تدبیری که اغلب در موارد قبلی براثر پافشاری های بی موقع و بی دلیل به فراموشی سپرده می شد.بدون شک صدا و سیما نیز باید در نحوه پوشش این اخبار و مسائل، ملاحظات تازه ای را در نظر بگیرد.
برلین ۲۰۰۶ با حضور آثار فیلمسازان ایرانی و موفقیت قابل توجه فیلم آفساید فصل نوینی در رابطه سینما و سیاست خواهد گشود. سینمای ایران می تواند از حجم قابل توجهی از نگاه منفی جهانی به ایران را که حاصل یکسونگری مطبوعات و رسانه های خارجی است بکاهد و این دقیقاً همان چیزی است که دیپلماسی ایران به آن احتیاج دارد.
فراز و نشیبهای جشنواره برلین
اولین دوره جشنواره برلین در سال ۱۹۵۱ به مدیریت «آلفرد بائر» در سینما «تیتانیا» برگزار شد. بعد از آن با ساخته شدن سینمایی به نام زوپالاست در میدان اصلی شهر این محل از ۱۹۵۷ تا ۱۹۹۹ در اختیار بخش مسابقه قرار گرفت و بخش های دیگر در سینماهای اطراف برگزار می شد. جشنواره برلین به دلیل بازی های سیاسی دوران جنگ سرد، دچار محدودیت هایی شد. در آغاز پنجاه هزار تماشاگر علاقه مند در برلین شرقی از دیدن جشنواره محروم شدند و تا چندین سال فیلم های بلوک شرق اجازه شرکت در جشنواره را نداشتند. در سال ۲۰۰۰ جشنواره به محل تازه ساز پوتسدام نقل مکان کرد؛ محله ای که به نوعی شهرک سینمایی محسوب می شود. در دل این شهرک در خیابانی به نام مارلند دیتریش ساختمانی عظیم با معماری پست مدرن ساخته شده که مرکز اصلی جشنواره است و نمایش فیلم های بخش مسابقه و کنفرانس های مطبوعاتی در آن برگزار می شود. در چند سال گذشته اکثر فیلم های بخش اصلی جشنواره برلین را آثار هالیوودی تشکیل می دادند که با حضور بازیگران و کارگردانان سرشناس با تبلیغات فراوان برگزار می شد اما مدیران جدید جشنواره برلین در یک حرکت جدید تصمیم گرفتند از حجم آثار هالیوودی کم کرده و به فیلم های ارزشمند و روشنفکری بهای بیشتری بدهند. امسال ایران پس از سه دهه حضوری فعال در پنجاه و ششمین دوره جشنواره فیلم برلین داشت.