پیروزی شگفتی ساز جنبش حماس در انتخابات مجلس ملی فلسطین همچنان به عنوان بحث روز محافل سیاسی و مطبوعات جهان قرار دارد و این محافل و منابع در تلاش هستند تا ریشه های این رخداد را دریافته و به تحلیل بکشند. واقعیت این است که پیروزی حماس در انتخابات اخیر بدان حد حائز اهمیت و درعین حال غیرمنتظره بود که برخی مسئولان حماس اذعان کرده اند که خود آنها نیز انتظار چنین نتیجه ای را نداشته اند. در این راستا , نظرسنجی ها عمدتا از پیروزی نسبی جنبش فتح و در موارد اندکی از رقابت فشرده میان حماس و فتح حکایت داشت . درباره عللی که موجب اقبال گسترده فلسطینی ها به جنبش مقاومت اسلامی فلسطین حماس گردید باید به مولفه های زیر اشاره کرد.
نخست اینکه ملت فلسطین نسبت به مشی مذاکره با صهیونیستها که توسط حکومت خودگردان در طی 14 سال گذشته در جریان بوده کاملا ناامید و مایوس است و آنرا یک سیاست شکست خورده تلقی می کند و معتقد است صهیونیستها در پای میز مذاکره هرگز به استرداد حقوق غصب شده فلسطینی ها تن نخواهند داد.
14 سال گفتگو و سازش حاصلی جز وقت کشی و امضای چند پیمان نیم بند که صهیونیستها حتی به آن ها نیز پایبند نبوده اند , در پی نداشته است.
فلسطینی ها اکنون می بینند که صهیونیستها به راحتی مفاد پیمان « اسلو » را که برطبق آن برخی مناطق فلسطین به حکومت خودگردان تحویل شده بود در عرض چند روز در تهاجم نظامیان صهیونیست و به دستور شارون مجددا اشغال کردند.
همچنین این پیمانها هیچگونه صلح و آشتی را برای فلسطینی ها فراهم نکرد و و رژیم صهیونیستی هر زمان که اراده کرده است با لشکرکشی به مناطق فلسطینی شماری از فلسطینی ها رابه خاک و خون می کشد بدون اینکه حکومت خودگردان توان جلوگیری از آن را داشته باشد.
از دید فلسطینی ها , حتی عقب نشینی ارتش رژیم صهیونیستی از غزه حاصل انتفاضه و قیام مردمی چهار سال اخیر بوده است . درحالیکه حکومت خودگردان در پای میز مذاکره نتوانسته بود به چنین امتیازی دست پیدا کند. از اینرو , از دیدگاه مردم فلسطین , تنها , زبان مقاومت و مبارزه است که صهیونیستها را وادار به استرداد حق فلسطینی ها می کند و به همین دلیل بود که گروههای مبارز به ویژه جنبش حماس , ملجا و عامل تحقق خواسته های فلسطینی ها تبدیل شد.
از سوی دیگر , عملکرد حکومت خودگردان نیز که عوامل تشکیل دهنده آن از سران فتح می باشد در زمینه تحقق عدالت اجتماعی و ایجاد رفاه نسبی مورد رضایت مردم فلسطین به شکست منجر شده است . رواج فساد مالی و سیاسی تجمل گرایی و اشرافیت در میان مسئولان فتح موجب خشم توده های فلسطینی از این حکومت بوده است . این وضعیت همچنین عامل اصلی شکاف در درون فتح شد و موجب گردید تا این جنبش با وجودیکه به مدت چند دهه حاکم بلامنازع عرصه سیاسی فلسطین بوده است حتی نتواند یک لیست جامع در انتخابات اخیر ارائه دهد.
بر اثر این تشتت و اختلاف بود که « احمد قریع » نخست وزیر حکومت خودگردان در آستانه برگزاری انتخابات از فهرست فتح خارج گردید. اکنون فتح به طور کامل دچار دودستگی شده است . بخشی از فتح را شخصیتهای سیاسی کهنسال تشکیل می دهند که بطور سنتی در طول چند دهه اخیر سکان سیاست فلسطین را در اخیتار داشته اند که نماد آن ابومازن و احمد قریع هستند و در مقابل گروه جوان در این جنبش به سیاست های سنتی این جنبش معترض است و زمامداران قدیمی را ناتوان از اداره صحیح امور می داند که موجب بروز نابسامانی و فسادهای گوناگون در این تشکیلات شده است . نماد این گروه نیز « مروان البرعوثی » است که هم اکنون در زندان رژیم صهیونیستی به سر می برد. به هر صورت , در کنار عوامل فرعی دیگر , دو عامل فوق الذکر را باید انگیزه اصلی گرایش مردم فلسطین به حماس دانست.