بسماللهالرحمنالرحیم
در آستانه ماه محرم , ماه نهضت حسینی , قرار گرفته ایم . نکته جالبی که این روزها توجه همگان را به خود جلب کرده , تاکیدی است که مراجع معظم و علمای حوزه های علمیه در سخنان پایانی دوره درسی قبل از محرم خود بر ضرورت پرهیز از بدعت ها و انحرافات در عزاداری ها و ضرورت عمق بخشیدن به محتوای مجالس مذهبی , مینمایند. همین تاکید را رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای در بیانات روز چهارشنبه گذشته خود در جمع روحانیون و مبلغانی که به مناسبت فرا رسیدن ماه محرم به دیدار ایشان رفته بودند , داشتند. ایشان , تاکید کردند در کنار مطالب عاطفی که از ملزومات عزاداری هاست , حتما باید دو عنصر « منطق و عقل » و « حماسه و عزت » نیز حضور داشته باشند.
در روز سه شنبه هفته گذشته نیز حضرت آیت الله فاضل لنکرانی , در پایان درس خارج فقه , طی سخنانی که به مناسبت عزیمت طلاب و فضلای حوزه های علمیه به مناطق مختلف کشور برای تبلیغ در ایام دهه عاشورا و سایر مناسبت های محرم و صفر ایراد نمودند گفتند : « در عزاداری ها واجب است با اموری که موجب تزلزل اعتقادی مردم می شود , مقابله گردد » , سایر مراجع معظم و علمای حوزه های علمیه نیز مطالبی در این زمینه بیان داشته و رعایت شئون دینی , واقعیت های مربوط به حماسه حسینی و حفظ ضوابط عزاداری سنتی را توصیه نمودند.
با ملاحظه اینهمه تاکید و توصیه , این سئوال به ذهن ها راه می یابد که چرا بزرگان دین نسبت به مسائل مربوط به محافل دینی و عزاداری ها چنین حساسیتی نشان میدهند؟
واقعیت اینست که این , سئوال مهمی است و جا دارد درباره آن قدری کنجکاوی شود. در گذشته , همواره بزرگان دین , به تلاش برای هرچه بیشتر و باشکوه تر برگزار نمودن عزاداری ها و مجالس و محافل مذهبی توصیه می کردند و اکنون تکیه بر پالایش این مجالس و عزاداری هاست. چرا؟
پاسخ اینست که آلوده شدن مجالس و محافل عزاداری به تحریفات , بدعت ها , مطالب دروغ , غلوآمیز و سطحی بشدت نگران کننده شده و صاحبنظران نسبت به خطرهای بزرگی که از رهگذر این آلودگیها در راه است هشدار میدهند. گزارش های این مطالب به بزرگان دین نیز رسیده و این بزرگواران را نسبت به آنچه درحال رخ دادن است نگران کرده است . آنچه این روزها از زبان بزرگان دین در این زمینه شنیده می شود , بیانگر همین نگرانی هاست.
اگر به این جملات حضرت آیت الله فاضل لنکرانی توجه شود , عمق این نگرانی ها مشخص میگردد. ایشان در بیانات روز سه شنبه گذشته ـ که به آن اشاره کرده ایم ـ گفته اند : « متاسفانه در برخی مجالس از اموری استفاده می شود که انسان را از حد انسانیت ساقط می کند و یا اینکه از اشعار شرک آمیز استفاده می شود. به نظر اینجانب واجب است شرعا با این امور که موجب تزلزل اعتقادی مردم و تضعیف دین و مکتب است مقابله شود. کسی که در هنگام خواندن , از جمله « لا اله الازینب » استفاده می کند باید بداند این جمله از مصادیق واضح شرک است و هیچگونه توجیهی ندارد. با هیچ بیان و توجیهی نمیتوان از چنین تعابیری دفاع نمود و قطعا ائمه معصومین علیهم السلام از چنین افرادی تبری دارند».
بزرگان دین , در کنار هشدارهائی که نسبت به انحرافات میدهند , توصیه هائی نیز در زمینه محتوای بیانات خطبا و اشعار مداحان در مجالس عزاداری و مجالس مذهبی دارند. رهبر معظم انقلاب در بیانات روز چهارشنبه , روحانیون و مبلغان را به مجهز شدن به استدلال های علمی قوی , بیان هنرمندانه در دفاع از دین , مراقبت در رفتار و عمل خود و تبیین صحیح ابعاد مختلف دین از جمله انذار و تبشیر زار به همراه یکدیگر توصیه کردند. کما اینکه حضرت آیت الله فاضل لنکرانی نیز خطاب به وعاظ و خطبا گفتند : « ضمن آنکه باید در محرم و صفر همان عزاداری های سنتی انجام شود اما باید از اموری که موجب وهن دین است خودداری شود , باید در این عزاداری ها حقایق و معارف اسلام برای مردم بیان شود , باید خطبا و وعاظ محترم از مطالب مستند و صحیح استفاده نمایند. ما اقتخار داریم که امام جواد علیه السلام در سنین کودکی در یک مجلس در حدود سی هزار مساله فقهی و غیرفقهی را پاسخ دادند , باید از طریق بیان حقایق اسلام , هرچه بیشتر مردم و جوانان را به اسلام عزیز جذب کنیم ... باید در این ایام , اهداف انقلاب اسلامی را هرچه بیشتر بیان نمائید , باید جوانان ما بدانند که امام خمینی قدس سره با چه هدف مقدس این قیام و انقلاب را رهبری و هدایت فرمود , باید افکار و شخصیت امام را هرچه بیشتر تبیین نمائیم».
(دیروز نیز ایشان هشدارهائی درباره انحرافات موجود در مداحی ها دادند که در روزنامه امروز ملاحظه می کنید).
تامل در این بیانات , دو نکته اساسی را روشن می کند. اول آنکه آقایان علما باید برای بیان معارف اسلامی احساس تکلیف کنند و با هدف انجام وظیفه دینی ـ نه برای برآوردن نیاز زندگی ـ به منبر و خطابه و تبلیغ روی آورند و با این اقدام خود , عرصه را بر افراد بیسواد و گزافه گو , که در پی بازار گرمی هستند و برای رسیدن به این هدف پست به هر چیزی از جمله دروغ و تحریف و غلو متوسل میشوند , تنگ نمایند. و دوم آنکه از فضای انقلابی و نظام جمهوری اسلامی ـ بویژه امسال که دهه عاشورا با دهه فجر انقلاب اسلامی همزمان است ـ استفاده کنند و انقلاب اسلامی و امام خمینی و اهداف و آرمانهای والای ایشان را به مردم , مخصوصا جوانان که سخت نیازمند آن هستند , بشناساند.
به نظر می رسد اگر در روز عاشورا امام حسین علیه السلام برای جمع آوری یارانی که در صحنه نبرد با دشمن آنحضرت را یاری نمایند ندای « هل من ناصر ینصرنی » را سردادند , امروز همان ندای « هل من ناصر ینصرنی » را امام حسین علیه السلام برای پالایش مجالس و محافل مذهبی و عزاداری از انحرافات و آلودگیها سرداده است . امروز مخاطب اصلی این ندا , علما و فضلای صاحب فکر و آشنا به معارف اسلام هستند. فقط آنها هستند که می توانند با حضور عالمانه و هوشیارانه خود در عرصه تبلیغ دین , عناصر تحریفگر , سطحی نگر , جاهل پرور و دشمن شادکن را از صحنه بیرون کنند و در این وانفسای غربت معارف اسلامی و میدان داری شیادان , به یاری سید الشهدا بشتابند و نگذارند اینبار فرهنگ عاشورا به شهادت برسد. آیا کسی به این دعوت حسینی لبیک خواهد گفت؟