علی شاهصیدی
زبگنیو برژینسکی،مشاور امنیت ملی ایالات متحده آمریکا در زمان ریاست جمهوری جیمی کارتر در دوران مبارزات انتخاباتی باراک اوباما حکم مشاور ارشد وی را داشت و در این خصوص کمکهای شایانی به سناتور ایالت ایلنویز نمود.مسلما برژینسکی نیز مانند بایدن از حضور فردی مانند هیلاری کلینتون در مسند وزارت امور خارجه ایالات متحده ناراضی بوده و سعی دارد به هر نحو ممکن حضور دوباره خانواده کلینتونها در کاخ سفید را کمرنگ سازد.برژینسکی طی سالهای اخیر بارها صورت مسئله مذاکره مستقیم و بدون پیش شرط باتهران را در سیاست خارجی ایالات متحده مطرح ساخته است.
زبیگنیو برژینسکی معتقد است که حقوق بین الملل به ایران اجازه می دهد به غنی سازی اورانیوم بپردازد و البته در جای دیگر می گوید که جهت متوقف نمودن ایران در همین مسیر هسته ای مجاز باید تحریم های اقتصادی تحمیل شده علیه تهران را لغو کرد.برژینسکی هنوز نگاه خصمانه ای نسبت به روسیه دارد و معتقد است که راهبرد واشنگتن در برابر مسکو باید از قواعد مشخصی پیروی نماید.
برژینسکی بر این باور است که تسلیم شدن در برابر درخواست های روسیه که علیه توسعه ناتو است تنها تقویت حس سلطه گرانه مسکو است.
برژینسکی که اصالتا لهستانی است در سال 1958 شهروند آمریکا شد، ولی تابعیت لهستانی خود را حفظ کرد. با وجود آنکه خانواده او سالها در کانادا سکونت داشتند، او هرگز تبعه کانادا نشد.
او در سیاست آمریکا در حزب دمکرات به فعالیت پرداخت و در انتخابات ریاست جمهوری 1960 آمریکا حامی جان اف کندی بود. پیشنهادات برژینسکی به جان اف کندی در بحران موشکی کوبا باعث شد که فعالانه تر در عرصه سیاسی آمریکا وارد شود و در مسائل شوروی و اروپای شرقی به اظهار نظر بپردازد. وی در انتخابات ریاست جمهوری 1964 آمریکا حامی جانسون بود و در آن دولت بر اساس خصومت قبلی اش با شوروی سابق، در جریان جنگ ویتنام به لیندن جانسون رئیس جمهور وقت آمریکا پیشنهادهای گوناگونی داد. در دولت کارتر، از آنجا که کارتر آشنایی کامل به مسائل خارجی و بین المللی نداشت، برژینسکی را به مشاور ارشد امنیت ملی در کاخ سفید گماشت. از مهم ترین فعالیت های او در این دوران به دور ساختن مصر از شوروی با ترتیب دادن قرارداد کمپ دیوید و صلح مصر و اسرائیل می توان نام برد. در دوران او مناسبات آمریکا با چین به حالت عادی درآمد و کارتر به چین رفت.
اکنون نیز برژینسکی پس از 8 سال فرصت یافته است نقش آفرینی مستقیمی در معادلات سیاست خارجی آمریکا ایفا نماید.البته باید در انتظار ماند تا نقش برژینسکی توسط اوباما به طور کامل تعریف شود.آنچه مسلم است اینکه برخی اعضای افراطی حزب دموکرات نقش آفرینی برژینسکی در سیاست خارجی آمریکا را بر نمی تابند اما برخی دیگر موافق این نقش آفرینی هستند.نکته جالب توجه اینکه “زبیگنیو برژینسکی “ که هم اکنون مشاور سیاسی باراک اوباما اعلام کرده است اگر روسیه دست از اظهارات تهدیدآمیز خود بردارد، بعید نیست دولت جدید آمریکا در تحقق طرح استقرار سامانه سپر دفاع ضد موشکی در اروپا بازنگری کند!
این اظهار نظر برژینسکی با مواضع اخیر بایدن در کنفرانس مونیخ که تغییر در طرح دفاع موشکی آمربکا درچک و لهستان را اجتناب ناپذیر دانسته بود در مغایرتی کامل قرار دارد.
برژینسکی استقرار طرح دفاع موشکی ایالات متحده در خاک اروپا را متغیری از رفتار روسیه می داند و هشدار داده است که اگر روسیه دست از اظهارات تهدیدآمیز خود برندارد، دولت جدید آمریکا طرح استقرار سامانه سپر دفاع ضد موشکی در خاک لهستان و چک را عملی می کند.
برژینسکی در این خصوص میگوید:
“اگر آنان (روس ها) به اقداماتی که تاکنون انجام می دادند ادامه دهند یا شمشیر را از رو بسته و همچنان به بیان اظهارات تهدیدآمیز بپردازند، توافقات مربوط به استقرار سپر ضد موشکی با چک و لهستان عملی خواهند شد ولی اگر روسیه درک بیشتری نسبت به این مساله داشته باشد، بعید نیست که تصمیم دیگری نسبت به سرنوشت سامانه دفاع ضد موشکی اتخاذ شود.”
این سیاستمدار کهنه کار آمریکایی تاکید کرد، در شرایط بحران مالی، کنگره آمریکا ممکن است از اختصاص بودجه لازم برای تامین مالی این طرح خودداری کند.
آمریکا قصد دارد در خاک چک نیز رادار این سامانه را نصب کند. روسیه مخالف این طرح هاست و تهدید کرده که در صورت استقرار این سامانه در نزدیکی مرزهایش، اقدام به استقرار موشک های «اسکندر» در منطقه کالینیگراد خواهد نمود.
در نهایت اینکه برژینسکی سعی دارد از اکنون مواضع خود را در خصوص مسائل و بحرانهای سیاست خارجی ایالات متحده مشخص سازد.یا این تلاش وی ادامه می یابد یا در نقطه ای متوقف می گردد؟پاسخ این سوال را باید در آینده یا نزدیک جست و جو نمود.