سعید سبحانی
جمهوری چک هم اکنون ریاست دوره ای اتحادیه اروپا را بر عهده دارد.طی این مدت پراگ با بحران ناشی ازاستقرار سیستم دفاع موشکی ایالات متحده در خاک خود نیز دست و پنجه نرم می کند.همچنین موضوع پیوستن جمهوری چک به پیمان لیسبون نیز هنوز از جنجالهای خاص خود برخوردار است.در این میان ایالات متحده آمریکا سعی می کند با تطمیع جمهوری چک و ایجاد پیوند دوجانبه با پراگ ،معادلات سیاسی این کشور را به سمت و سوی دلخواه خود هدایت نماید.پراگ به شدت از بازی میان اروپا،روسیه و ایالات متحده آمریکا تاثیر پذیر است و این تاثیرپذیری به سود این کشور نخواهد بود.البته باید اذعان نمود که جمهوری چک در این خصوص نسبت به کشورهایی مانند لهستان چهره ای مستقل تر دارد اما این استقلال به اندازه ای نیست که بتواند موجبات استحکام پایه های قدرت در پراگ را فراهم آورد.
تزلزل جمهوری چک در مسائلی مانند امضای پیمان لیسبون و استقرار سیستم دفاع موشکی ایالات متحده آمریکا در خاک خود امری کاملابدیهی است.پس از عدم تصویب پیمان لیسبون در ایرلند،برخی کشورهای اروپایی دیگر نیز مخالفت خود بااین پیمان را علنی ساختند.در آن زمان رئیس جمهور جمهوری چک ابراز امیدواری کرد که دادگاه عالی و یا سنای این کشور از تصویب شدن معاهده لیسبون در کشور جلوگیری کنند.
در آن هنگام “واسلاو کلاوس” ضمن انتقاد از تلاشهای فرانسه برای به تصویب رساندن معاهده لیسبون در کشورهای اروپایی معتقد بود که اتحادیه اروپا نباید در مسیری گام بردارد که فرانسه خواهان آن است. حتی رئیس جمهور چک از اقدام همتای لهستانی خود در امضا نکردن معاهده لیسبون تمجید کرد. رئیس جمهور چک در حالی این سخنان را بیان نموده بود که ریاست جمهوری چک بر اتحادیه اروپا تازه آغاز گردیده بود.اما با گذشت مدت زمانی بسیار کوتاه،جمهوری چک نیز در صدد تصویب پیمان لیسبون برآمده است!
چنانچه مجلس نمایندگان جمهوری چک پیمان لیسبون یا همان قانون اساسی اتحادیه اروپا را تصویب کرده است. در مجموع صد و بیست و پنج نماینده پارلمان به این پیمان رای مثبت و شصت و یک تن نیز به آن رای مخالف داده اند که تعداد رای های موافق پنج رای بیش از حد مورد نیاز برای تصویب این پیمان بود. پیمان لیسبون در حال حاضر باید به تائید سنای جمهوری چک برسد و در نهایت نیز توسط رئیس جمهور این کشور امضا شود. جمهوری چکآخرین کشور عضو اتحادیه اروپاست که رای گیری پارلمانی یا همه پرسی در خصوص این سند که هدف از تهیهآن بهبود کارآمدی تصمیم گیریهای اتحادیه اروپاست، انجام می دهد.
در هر صورت اقدام پارلمان جمهوری چک در راستای تصویب پیمان لیسبون حاکی از عدم وجود ثبات تصمیم گیری در پراگ است.جالب توجه اینکه واسلاو کلاوس و میرک توپولانک هنوز با نیکلاسارکوزی،رئیس جمهورو افراطی فرانسه که کشورش قبل از جمهوری چک ریاست اتحادیه اروپا را عهده دار بود در چالش به سر میبرند.
رئیس جمهوری چک اخیرا سارکوزی را به تمسخر گرفته و اظهار نموده است که رئیس جمهوری فرانسه می خواهد رئیس دائم اتحادیه اروپا باشد!این در حالی است که جمهوری چک ژانویه ریاست دورهای اتحادیه اروپا را از فرانسه تحویل گرفت.
فضای بین دو کشور جمهوری چک و فرانسه پس از مخالفت سارکوزی با تغییر محل شرکت های خودروساز فرانسوی به کشورهایی مانند جمهوری چک و انتقادهای فرانسه از نحوه مدیریت ریاست دوره ای اتحادیه اروپا درباره بحران اقتصادی به تیرگی گراییده است. پراگ در واکنش به این انتقادها، تلاش های حمایتگرایانه فرانسه را محکوم کرد و میرک توپولانک نخست وزیر جمهوری چک که بخش اصلی قدرت را براساس قانون اساسی این کشور در اختیار دارد اعلام کرد سخنان سارکوزی تصویب پیمان اروپایی لیسبون را تهدید می کند!
مسئله دیگری که گریبانگیر دولت جمهوری چک می باشد به استقرار سیستم دفاع ضدموشکی ایالات متحده آمریکا در خاک این کشور باز میگردد.پراگ در قالب تصوری اشتباه و نوعی خطای فاحش استراتژیک سعی دارد از استقرار این موشکها با عنوان فرصتی امنیتی یاد نماید اما ایجاد این سیستم می تواند در آینده ای نه چندان دور به پاشنه آشیل پراگ در نظام بین الملل تبدیل گردد.نباید فراموش کرد که واشنگتن نسبت به پراگ نگاهی ابزارگرایانه دارد و حضور دموکراتها در کاخ سفید این نوع نگاه را از سوی ایالات متحده تقویت خواهد نمود.از این رو لازم است جمهوری چک نسبت به تحولاتی که پیرامون این کشور رخ می دهد نگاهی واقع بینانه داشته باشد.این واقع بینی هنوز در میان مقامات چک مشاهده نشده است.پراگ در صورت استقرار سیستم دفاع ضدموشکی ایالات متحده به زمین بازی کاخ سفید و کاخ کرملین تبدیل خواهد شد.این درحالی است کعه مخالفتهای مردمی با استقرار سیستم دفاع موشکی ایالات متحده در چک روز به روز اقزایش می یابد.اخیرا تعداد مردم چک که توماری را در مخالفت با ایجاد پایگاه موشکی آمریکا در این کشور امضا کرده اند، به حدود 300 هزار تن رسید. این در حالی است که بسیار از مخالفان دیگر استقرار سیستم دفاع ضدموشکی آمریکا هنوز این تومار را امضا ننموده اند . در توماری که حاوی 15800 امضا در زمینه مخالفت با ایجاد پایگاه موشکی آمریکا بود و اکنون به 300 هزار امضا رسیده است برگزاری همه پرسی در خصوص ایجاد این پایگاه موشکی آمریکا در جمهوری چک خواسته شده است.جالب توجه اینکه ایالات متحده آمریکا از جمهوری چک خواسته است تا در خصوص جابه جایی زندانیان گوانتانامو نقش مستقیم تری ایفا نماید.
به تازگی نیز بیش از یکصد و سی شهردار در جمهوری چک به جمع مخالفان استقرار سامانه موشکیآمریکا در اروپا ملحق شدند.مخالفان استقرار سامانه موشکی آمریکا در اروپا مقابل ساختمان پارلمان اروپا در بروکسل تجمع کردند.بیش از یکصد و سی شهردار از جمهوری چک نیز در جمع مخالفان حضور داشتند.
مردم جمهوری چک از آن هراس دارند که این سامانه امنیت کشورشان و بقیه اروپا را به مخاطره اندازد.مخالفان معتقدند این مسئله فقط مختص کشور چک نیست بلکه یک مشکل اروپایی است که پارلمان اروپا باید به آن رسیدگی کند. روسیه نیز از مخالفان عمده این طرح است و آن را خطر جدی برای امنیت ملی خود می داند.در صورت استقرار سیستم دفاع ضدموشکی ایالات متحده آمریکا در خاک جمهوری چک،شاهد تقابل علنی مسکو و پراگ خواهیم بود و ماحصل این تقابل به ضرر جمهوری چک تمام خواهد شد.از این رو بهتر است کلاوس و توپولانک با دوراندیشی و تدبیر جلوی خسارتی سخت علیه کشور خود را بگیرند.