روسیه گرجستان را نجات داد

* آیا شما از وقوع جنگ میان روسیه و گرجستان غافلگیر شدید؟
** این جنگ باعث غافلگیری همه شد و تنها مرا شگفت زده نکرد. چراکه هیچ کس انتظار وقوع جنگی غیر منتظره را نداشت که دامنگیر کشورهای دیگر علاوه بر گرجستان شود.
* نظرتان در رابطه با تصمیم ساکاشویلی رئیس‌جمهور گرجستان مبنی بر ورود به اوستیای جنوبی چیست؟
** زمانی که ساکاشویلی این تصمیم را اتخاذ کرد من هیچ اطلاعی در موردش نداشتم و کسی هم نظر مرا نپرسید. اگر این موضوع برعهده من بود هیچگاه چنین تصمیمی نمی‌گرفتم و حتی با انجام این عمل هم موافقت نمی‌کردم. اکنون نیز معتقدم رئیس‌جمهورمان مرتکب اشتباه بزرگی شد. اکنون با عواقب این ماجرا که چندین گورستان است مواجه شده‌ایم.هزاران نفر کشته و عده کثیری زخمی شده‌اند.هنوز هم بسیاری از کشته‌ها دفن نشده‌اند.
* به نظرتان این کشمکش چه تأثیری بر محبوبیت ساکاشویلی و دولتش در آینده دارد؟
** اقدامات ناموفقی از این دست هیچگاه موجب محبوبیت یک سیاستمدار نمی‌شود. هرچند اکنون روسیه هم با درخواست جایگزینی ساکاشویلی با شخصی دیگر در واقع باعث افزایش محبوبیت وی می‌شود.
* ادعاهایی مبنی بر قتل عام اهالی اوستیای جنوبی وجود دارد که روسیه از آنها حمایت می‌کند.آیا شما در این رابطه چیزی شنیده‌اید؟
** این فاجعه نه تنها اوستیا بلکه تمام گرجستان را متأثر کرد.اوستیای جنوبی و منطقه تسخینوالی یک دولت مستقل نیست و بخشی از خاک گرجستان به شمار می‌رود. آبخازیا نیز وضعیت مشابهی دارد. در نتیجه ساکاشویلی عملاً حق فرستادن نیروهای ارتش را به تسخینوالی داشته است. با این حال نتایج عملیات نشان داده که این جنگ به درستی بنیان گذاشته نشده و برای آن آمادگی کافی وجود نداشته است. به عقیده من ما اصلاً نباید این جنگ را آغاز می‌کردیم. نمی‌دانم در این جریان چه کسی را باید ملامت کرد. فکر می‌کنم رئیس‌جمهور پیش از تصمیم گیری در این مورد از مردم نظرخواهی نکرد.
* فکر می‌کنید پیوستن به ناتو به نفع گرجستان است و پس از این جنگ و کشمکش به عقیده شما احتمال وقوع این امر برای گرجستان وجود دارد؟
** بحث در این باره مدت‌هاست ادامه دارد و حتی به همه پرسی نیز گذاشته شده است. 70 درصد از رأی دهندگان معتقدند گرجستان باید به عضویت ناتو دربیاید. این تصمیمی نیست که ساکاشویلی یا شواردنادزه به تنهایی گرفته باشند. به هر حال به عقیده من گرجستان عضو ناتو خواهد شد چراکه کشوری اروپایی است و باید در میان اقوام خود باشد. کشورهای عضو ناتو اولین بار با مطرح کردن مسأله بررسی درخواست گرجستان برای پیوستن به ناتو اشتباه بزرگی مرتکب شدند و باید در همان ابتدا تصمیم صحیح را اتخاذ می‌کردند. با این حال اغلب کشورهای اروپایی رأی منفی به عضویت گرجستان در ناتو دادند. در صورتی که اگر در آن زمان عضویت گرجستان را پذیرفته بودند ممکن بود بتوان از وقوع این جنگ اجتناب کرد.
* آیا جنگ سرد دیگری در پیش داریم، بویژه اکنون که ایالات متحده سیستم‌های دفاعی ضدموشکی خود را در جمهوری چک و لهستان مستقر کرده است؟
** پذیرفته نشدن گرجستان در ناتو عادلانه نبود.اما اکنون همان کشورهایی که ما را به عضویت ناتو نپذیرفتند طی جریانات اخیر گرجستان را مورد حمایت مادی و معنوی خود قرار دادند. با این حال در آن زمان مرتکب اشتباه بزرگی شدند. البته به نظر من و بر خلاف بسیاری از تحلیل‌ها نمی‌توان اظهار کرد روسیه در حال حاضر قصد آغاز جنگ سرد دیگری را دارد. اما واقعیت این است که نصب رادارها در جمهوری چک و لهستان نشانه‌های یک جنگ سرد دیگر هستند. رادارها مشابه سلاح‌های اتمی‌اند. روسیه هم کاملاً قابلیت ساخت سلاح‌های مشابه را دارد. امروز ما شاهد علائم جنگ سرد جدید هستیم در حالی‌که من، گورباچف و سیاستمداران دیگر هم نسلمان تمام زندگی مان را صرف جلوگیری از وقوع مجدد جنگ سرد کردیم. هیچ دلیلی برای آغاز این جنگ وجود ندارد.سؤال شما بهتر است از دوستان آمریکایی‌مان پرسیده شود. آمریکایی‌ها دوستان ما هستند و کمک‌های مادی و معنوی زیادی به گرجستان کرده‌اند اما من متوجه نمی‌شوم به چه دلیل اقدام به کارگذاری این رادارها در اروپا کرده‌اند. علت این اقدام را نمی‌فهمم و نمی‌دانم انگیزه‌هایشان چه بوده است. من جوان نیستم و با اینکه سیاستمدار با تجربه‌ای هستم هرقدر این رفتار را تحلیل می‌کنم نمی‌توانم توجیهی منطقی پیدا کنم که در حال حاضر چه نیازی به این اقدام بوده است.
* به نظر می‌رسد غرب از بازگشت روسیه به وضعیت پیش از فروپاشی شوروی واهمه دارد.آیا شما با این تحلیل موافقید؟
** روسیه مجبور است به این وضعیت برگردد و ما یکی از عللی هستیم که روسیه را وادار به این کار می‌کند.زمانی که نیروهای خود را به تسخینوالی بردیم چه نیازی بود که این اقدام صورت بگیرد؟ من هیچ دلیلی برای اینکه مبادرت به این عمل می‌کردیم نمی‌دیدم. اما نمی‌توان آنچه را اتفاق افتاده عوض کرد و اشتباهی است که انجام شده.
* شما و گورباچف خیلی تلاش کردید تا جنگ سرد را به پایان برسانید.به نظرتان چرا دوباره در آستانه وقوع است؟
** نمی دانم.پاسخ به این پرسش در حال حاضر بسیار دشوار است.در زمانی که من و آقای گورباچف سعی می‌کردیم مشکلات دنیا را حل کنیم و از جمله به جنگ سرد پایان دهیم، تصمیم گرفتیم تمام موشک‌های میان برد را که می‌توانستند وسط نیویورک فرود بیایند نابود کنیم. ما موفق شدیم به صورت توافقی این سلاح‌ها را نابود کنیم و شروع به کاهش تعداد سلاح‌های متداول کردیم. پس از این ماجرا دنیا به صلح نزدیک شد، آلمان یکپارچه شد و تمام مشکلات اروپا را حل کردیم. نمی‌دانم این سیستم‌های رادار جدید را به چه منظور نصب می‌کنند.چه کسی به آنها احتیاج دارد؟ گفته می‌شود آنها را به خاطر ایران کارگذاشته‌اند اما بینید ایران کجاست و جمهوری چک کجا!
* فکر نمی‌کنید اقدامات شما و گورباچف شما را در نظر غرب ضعیف جلوه داده و اقدامات کنونی آنها به این دلیل است؟
** نه، ما در تصمیمات خود غرب را هم شریک کردیم. در آغاز وضعیت اینگونه بود که اتحاد جماهیر شوروی بشدت مسلح بود، ارتش بسیار بزرگی داشت و دارای امکانات علمی و نظامی بالایی بود. در سوی دیگر ایالات متحده آمریکا نیز همین امکانات را داشت. اما در آن زمان من و گورباچف تصمیم گرفتیم به هر قیمتی که شده وضعیت حاکم بر دنیا را آرام کنیم و ارتباط خوبی را با ایالات متحده آغاز کنیم چرا که اقدامات ما در آن زمان آینده اروپا و جهان را شکل می‌داد. و من مفتخرم که به نوعی در این جریان نقش داشته‌ام. اما اکنون دوباره همان آشوب را به پا کرده‌اند.
* روابط روسیه و گرجستان را در آینده چگونه می‌بینید؟
** باید به هر قیمتی که شده روابط روسیه و گرجستان را بهبود بخشیم، به هر قیمتی. ما دو قرن با یکدیگر زندگی کرده‌ایم. درست است مدتی از اقمار روسیه به شمار می‌آمدیم اما به هر حال روسیه اقدامات مفید بسیاری برای گرجستان انجام داده است. بسیاری از شخصیت‌های مشهور گرجستان به امپراتوری روسیه خدمت کرده‌اند. یکی از آنها باگراتیون است و ژنرال‌های گرجی متعددی تحت فرمان سووروف و کوتوزوف خدمت کرده‌اند. گرجی‌ها همواره دستیاران وفاداری برای تزارها و ژنرال‌های روسی بوده‌اند. برای نخستین بار باید اظهار کنم که گرجستان کشور متمدنی است اما در تاریخ خود بارها وادار به فروش کودکان در بازارهای استانبول شده که پس از آن به مصر برده می‌شدند. این موضوع هم فقط مختص پسران نبوده و شامل دختران هم می‌شده است. مادرانشان تلاش می‌کردند آنها را قانع کنند که زندگی شیرینی در محل جدید خواهند داشت. با روی کار آمدن روس‌ها اینگونه برده‌داری و برده فروشی ممنوع شد و نمی‌توانم از اظهار این موضوع خودداری کنم که روسیه در واقع گرجستان را نجات داد. چرا اکنون ایالات متحده تنها کشوری است که در سیاست‌های گرجستان تأثیر دارد؟ آیا آنها واقعاً به وقوع جنگی میان ما و اوستیا نیاز دارند؟ از نظر منطقی صحیح به نظر نمی‌رسد. تمام این خشونت‌ها نتیجه تصمیم‌گیری ساکاشویلی بود. این تصمیم منحصراً توسط دولت گرجستان اتخاذ شد و من معتقدم که ما اشتباه کردیم، اشتباهی بسیار بزرگ.
* پس چرا ارتباطی که تا مدت‌ها قطع بود اکنون این وضعیت ناخوشایند را دارد؟
** آیا می‌دانید رهبران روسیه با اظهار اینکه نمی‌خواهند با ساکاشویلی روبه رو باشند و شخص دیگری باید به جای وی به ریاست جمهوری برسد و با انتخاب رئیس‌جمهور جدید مذاکرات خود را با گرجستان آغاز می‌کنند چه اشتباه بزرگی را مرتکب می‌شوند؟ قبلاً وقتی که عملیات نظامی در تسخینوالی شکست خورد گرجی‌ها شدیداً ساکاشویلی را مورد انتقاد قرار دادند و اغلب مردم مخالف با رئیس‌جمهور بودند. اما وقتی روسیه جویای جایگزینی برای وی شد، مردم به حمایت از او برخاستند. باید متوجه باشند که این در طبیعت گرجی هاست.