دکتر عباس خامهیار / کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه
ترور رفیق حریری در لبنان را میتوان یکی از مسائلی دانست که در منطقه خاورمیانه بسیار تاثیرگذار بوده و صحنه سیاسی این منطقه را بارها دستخوش تغییراتی شگرف کرده است. اکنون و با گذشت چند سال از ترور رفیق حریری دادگاهی به منظور جمعبندی نتایج تحقیقات در لاهه هلند برگزار شده است. این دادگاه به علت کشمکشهای سیاسی و قانونی بارها به تعویق افتاده بود و برگزاری آن در آستانه انتخابات پارلمانی لبنان از چند منظر قابل بررسی است. جنگ 33 روزه و کشمکش میان نیروهای مقاومت و نیروهای هوادار دولت را میتوان از عوامل اصلی تعویق دادگاه لاهه درباره ترور حریری دانست. تشکیل دادگاه در شرایط کنونی معانی خاص خود را دارد. با توجه به قابل پیشبینی بودن نتایج انتخابات به سود گروههای مقاومت و حزبالله و احتمال جابهجایی در پارلمان لبنان به نظر میرسد سعدالحریری به همراه گروههای هوادارانش در تلاشند، فضا را پیش از انتخابات متشنج کنند.
درباره دادگاه بینالمللی نیز باید گفت که این دادگاه اهداف مختلفی را پیش روی خود دارد که محکومیت عدهای از فرماندهان ارتش و گروههای طرفدار مقاومت میتواند از عوامل اصلی تشکیل آن قلمداد شود. در صورتی که حزبالله لبنان درباره دستگیری فرماندهان ارتش بارها به دولت هشدار داده بود و قطعا این محکومیتها نهتنها به داخل لبنان محدود نمیشود بلکه برخی از شخصیتهای سوری نیز شامل رای دادگاه خواهند بود که خود بشار اسد هم ممکن است در این جمع حضور داشته باشد.
این در حالی است که اکنون باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا نیز اقدامات چندگانهای را در رابطه با مساله سوریه و خاورمیانه در دستور کار خود قرار داده است. اما سفر هیلاری کلینتون به منطقه برای نشست شرمالشیخ که در مصر برگزار خواهد شد، نشان میدهد رویکردی همانند دوران جورج بوش در هیات حاکمه جدید آمریکاست. خانم کلینتون روز گذشته در موضعگیری عجیبی حماس را بهعنوان یک گروه شورشی محکوم کرد و خواستار جلوگیری از ارسال کمک به این گروه مردمی شد که این مساله تأییدی است بر ادامه سیاستهای خصمانه و هواداری از رژیم غیرقانونی صهیونیستی همانند آنچه که ما در سخنرانیهای خانم رایس، وزیر خارجه سابق ایالات متحده شاهد بودیم. ایالات متحده اکنون با جانبداری از دولت خودگردان نشان داد که شعار تغییر از سوی باراک اوباما در حوزه خاورمیانه در سطح یک شعار باقی مانده و عملا هیچ دگرگونی در سیاستهای این کشور نسبت به گروههای مقاومت و مساله فلسطین صورت نگرفته است. به هر حال آمریکاییها سیاستهای چندگانهای را در رابطه با خاورمیانه اتخاذ خواهند کرد و این مساله را میتوان از انتخابهای رئیسجمهور این کشور مانند آقای جورج میشل مشاهده کرد.
افزون بر این تشکیل دادگاه لاهه بهعنوان یک حرکت نمادین در صورتی که بتواند فضای سیاسی موجود در منطقه را به نفع آمریکا و غربگرایان لبنانی تغییر دهد به هدف نهایی خود دست یافته است.
اکنون حدود 4 تن از مقامات سیاسی لبنان دستگیر شدهاند و هیچ محاکمهای برای این افراد در نظر گرفته نشده است. این افراد حتی اعتراضی به این موضوع نکردهاند. اگر حقیقتا این افراد دستی در ترور حریری داشتهاند باید در این مدت حداقل یک محاکمهای صورت میگرفت و چنین کاری انجام نشده است.
در صورتی که هیات قضات و گروههای اجرایی از قدرت کافی برخوردار باشند باید حکمی مبنی بر دستگیری و پیگیری عوامل دخیل در ترور رفیق حریری اعلام کنند که در شرایط سیاسی کنونی لبنان و منطقه و با توجه به گامهای آهسته ایالات متحده به سوی سوریه به نظر نمیرسد این دادگاه حکمی صادر کند که فضای سیاسی منطقه را دستخوش تغییرات اساسی کند.