بروز جنگ اخیر در گرجستان که بر سر منطقه خودمختار اوستیای جنوبی درگرفته بود و در واقع منجر به بروز درگیری شدیدی میان روسیه و آمریکا در عرصه دیپلماتیک شد، تلاشهای روسیه برای یافتن متحدان جدید در آمریکای لاتین را شدن بخشید. روسیه اخیرا به ویژه پس از بروز مناقشه گرجستان که به تیرگی روابط این کشور با غرب منجر شد، اهمیت زیادی برای توسعه روابط با کشورهای آمریکای لاتی قائل شده است. طی ماههای گذشته، کریستینا فرناندز کرچنر و دانیل اورتگا، روسای جمهوری آرژانیتن و نیکارگوئه از روسیه دیدار کردهاند و انتظار میرود در ماه فوریه نیز اوو مورالس، رئیسجمهوری بولیوی و میچله باچلت، رئیسجمهوری شیلی از روسیه دیدار کنند.
نزدیکی روابط ونزوئلا و روسیه نیز به دلیل سفرهای هوگو چاوز به مسکو بر کسی پوشیده نیست. روسیه در روابط خود با ونزوئلا مسائل راهبردی و نظامی را مدنظر قرار داده و بر پایه همین امر، دو کشور در زمینه نظامی و انرژی، همکاریهای خود را گسترش دادهاند.
با تغییر سیاست روسیه در عرضه بینالملل، دیمیتری مدودف رئیسجمهوری این کشور به کوبا رفت تا نشان دهد تجدید روابط با کشورهای آمریکای لاتیم و به ویژه کوبا تا چه اندازه برای روسیه جدید اهمیت دارد. سفر مدودف همزمان با ورود ناو چاباننکو به کوبا انجام شد.
ولادیمیر بورودایف یکی از استادان تاریخ دانشگاه دولتی مسکو در زمان دیدار مدودف از کوبا نیز بر تقویت روابط نظامی با دولت هاوانا صحه گذاشته و گفته بود: «تصور میکنم، برای روسیه منصفانه خواهد بود که روابط نظامی خود با کوبا را احیا کند؛ البته نه د رهمان حد و اندازه زمان اتحاد شوروی. اما شاید ما بتوانیم از پایگاه لوردس که زمامی آنجا را ترک کردیم مجددا استفاده کنیم.»
در مسکو زمان زیادی طول نکشید تا دستاویز جدیدی برای احیای روابط با کویا پیدا شود. علاقه روسها به سیگار برگ کوبایی موسوم به هاوانا آنقدر زیاد است که دولت روسیه به راحتی توانست بهانهای برای برقراری روابط مسالمتآمیز میان دو ملت پیدا کند. از زمان برقراری تحریمهای ایالات متحده آمریکا علیه کوبا که شرایط بسیار سخت اقتصادی را بر این کشور تحمیل کرد، اتحاد شوروی بدل به بزرگترین واردکننده دخانیات از کوبا شد.
حضور رائول کاسترو و در مسکو توافقهای دوجانبه
اما طرف کوبایی نیز در این زمینه انتظارات مهمی دارد. بر همین مبنا رائول کاسترو انتظار دارد تا طرف روسی به این کشور اعتباری چند میلیونی اعطا کند تا این اعتبار صرف خرید کالاهای روسی شود. روزنامه راشیا تودی (روسیه امروز) در همین چارچوب با انتشار خبر ورود رائول کاسترو به مسکو در روز جمعه 30 ژانویه از اعطای اعتباری معادل 20 میلیون دلار به کوبا خبر داده است.
این روزنامه در همین ارتباط نوشته است که توافق برای اعطای این اعتبار در جریان سفر یک هفتهای رائول کاسترو به مسکو روز جمعه به امضا رسیده است.
علاوه بر این دولت روسیه متعهد به صدور 100 میلیون تن غلات در قالب کمک انساندوستانه به کوبا شده است. روسای جمهوری روسیه و کوبا همچنین موافقتنامه همکاریهای راهبردی میان دو کشور را به امضا رساندهاند.
براساس گزارشهای منتشره پس از دیدار سران روسیه و کوبا، دو طرف موافقتنامه همکاریهای بین وزارتخانهای را نیز امضا کردهاند. این موافقتنامهها شامل همکاری در بخش ساخت هواپیما، تولید خودرو، بخشهای ورزشی، جهانگردی و ماهیگیری میشود.
مدودف رئیسجمهوری روسیه در پایان مراسم امضای این موافقتنامهها با رائول کاسترو همتای کوبایی خود گفت: همکاریها در تمامی زمینهها ادامه مییابد. من تصور میکنم ما چشمانداز مساعدی در زمینه همکاری در بخشهای تجاری، اقتصادی و انسانی خواهیم داشت.
تلاش برای جبران اشتباه
رسانههای روسیه سفر رائول کاسترو را زمینهساز جبران خطاهای گذشته دولت مسکو در روابط با کوبا دانستهاند. به تعبیر نژاویزیما گازتا آخرین اشتباه دولت روسیه خاتمه دادن به حضور خود در پایگاه لوردس بود. در پایگاه لوردس یک ایستگاه جاسوسی الکترونیک مستقر بود که روسیه میتوانست از طریق آن و با شنود مکالمات مقامات آمریکایی به بخشی از سیاستهای آمریکا در عرصه جهانی و به ویژه در آمریکای لاتین پی برد. با وجود آنکه اخیرا روابط دو کشور کوبا و روسیه بهبود یافته است، همچنان راه زیادی تا برآورده شدن تمامی خواستههای دو طرف از یکدیگر باقی است. برای تائید این مسئله کافی است به آمار موجود درباره تبادل تجاری میان دو طرف توجه شود. براساس آخرین آمار موجود، تبادل تجاری روسیه و کوبا تنها در حدود 200 میلیون یورو است.
با این وجود در عرصه سیاسی روابط دو کشور در سطح بسیار بالاتری پیگیری میشود. در زمان مناقشه گرجستان، دولت کوبا از روسیه حمایت کرد و آنگونه که دولتمردان روسی میگویند، هر دو کشور دیدگاه مشترک و یا نزدیکی در قبال اصلیترین مشکلات جهان دارند.
تحریک اقتصادی آمریکا
گفته میشود پس از روی کار آمدن باراک اوباما رئیسجمهوری آمریکا، دو کشور. ایالت متحده آمریکا از سالهای اولیه دهه 1960 و پس از شکست در نبرد خلیج خوکها تحریمهای اقتصادی علیه این کشور وضع کرده است.
آمریکا که در پی روی کار آمدن فیدل کاسترو، منافع خود را در کوبا در خطر میدید، تلاش کرد وی را با انجام توطئههای حمایت شده از سوی سازمان سیا (سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا)، به قتل برساند، دولتمردان واشنگتن حتی با حمایت از چریکهای ضدانقلاب کوبا، در سال 1961 به فرمان جان افکندی، رئیسجمهور وقت آمریکا حملهای به خلیج خوکها در کوبا انجام دادند که در این حمله نیروهای وفادار به فیدل کاسترو، چریکهای ضدانقلاب کوبایی را شکست دادند.
درزمان زمامداری کندی بر کاخ سفید همچنین بحران استقرار موشکهای شوروی در کوبا پیش آمد که آن بحران از طریق دیپلماتیک و با خروج موشکهای شوروی از کوبا به طور مسالمتآمیز به پایان رسید. در حالی که احتمال آن نیز میرفت که بر سر استقرار موشکهای شوروی در کوبیا جنگی عالمگیر میان دو قدرت بزرگ آن زمان درگیرد. از آن زمان به بعد روابط دو کشور آمریکا و کوبا تیره شد و دولت آمریکا که خود را در سرنگونی دولت کوبا به ریاست فیدل کاسترو و عاجز میدید تحریمهایی را علیه دولت کوبا و مردم ایران این کشور وضع کرده است.
آمریکا که در پی روی کار آمدن فیدل کاسترو، منافع خود را در کوبا در خطر میدید، تلاش کرد وی را با انجام توطئههایی حمایتشده از سوی سازمان سیا (سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا)، به قتل برساند، دولتمردان واشنگتن حتی با حمایت از چریکهای ضدانقلاب کوبا، در سال 1961 به فرمان جان افکندی، رئیسجمهوری وقت آمریکا حملهای به خلیج خوکها در کوبا انجام دادند که در این حمله نیروهای وفادار به فیدل کاسترو، چریکهای ضد انقلاب کوبایی را شکست دادند.
در زمان زمامداری کندی بر کاخ سفید همچنین بحران استقرار موشکهای شوروی در کوبا پیش آمد که آن بحران از طریق دیپلماتیک و با خروج موشکهای شوروی از کوبا به طور مسالمتآمیز به پایان رسید. درحالی که احتمال آن نیز میرفت که بر سر استقرار موشکهای شوروی در کوبا جنگی عالمگیر میان دو قدرت بزرگ زمان درگیرد. از آن زمان به بعد روابط دو کشور آمریکا و کوبا تیره شد و دولت آمریکا که خود را در سرنگونی دولت کوبا ریایت فیدل کاسترو عاجز میدید تحریمهایی را علیه دولت کوبا و مردم این کشور وضع کرد.
این تحریمها در زمان جورج بوش، رئیسجمهوری پیشین آمریکا تشدید شد، با این حال دولتمردان کوبایی انتظار دارند که پس از انتخاب باراک اوباما به ریاست جمهوری آمریکا، وی سیاست خصمانه واشنگتن علیه دولت هاوانا را با برداشتم تحریمها تغییر دهد.