خواب آشفته مخملی‌های تفلیس

سعید سبحانی
گرجستان و اوکراین در جریان نبرد در اوستیای جنوبی گویا ترین پیام را از غرب دریافت نمودند:اینکه حمایت واشنگتن و اتحادیه اروپا از دولتهای ساکاشویلی و یوشچنکو به صورت ذاتی پایان پذیر است.تفلیس و کی یف متعاقب وقوع انقلاب مخملین در اوکراین و گرجستان با شوکی سخت مواجه گردیدند .شوکی که هنوز هضم آن برای این دو متحد آمریکا سخت و دشوار است.اخیرا روسیه بازی با برگ برنده انرژی خود را بار دیگر آغاز نمود و کی یف را به طور مستقیم هدف قرار داد.هم اکنون،متعاقب حضور باراک اوباما در کاخ سفید شاهد اوج گیری نگاه سلبی روسها نسبت به حیاط خلوت مسکو هستیم. بر این اساس کاخ کرملین سعی دارد با توجه به حضور دموکراتها و کمتر شدن فشار مستقیم واشنگتن بر روی مسکو،از فرصت به وجود آمده جهت مهار اوکراین و گرجستان استفاده نماید.البته قسمتی از رفتار روسها مرهون نگاه خوش بینانه افراطی مسکو به دموکراتها است.گویا پوتین و مدودف متوجه حضور افرادی مانند برژینسکی در ماورای مناسبات سیاست خارجی دولت اوباما نیستند!
در هر صورت با توجه به تغییرات انجام شده در کاخ سفید و فضای حاکم بر حیاط خلوت مسکو پس از نبرد در اوستیای جنوبی ،و نیز مسائل مربوطه به قطع گاز روسیه به اوکراین شاهد ایجاد آشفتگی مزمن در کی یف و تفلیس هستیم.در این میان ساکاشویلی رئیس جمهور گرجستان به شدت موقعیت خود را در خطر می بیند.ساکاشویلی به خوبی می داند که در صورت وقوع نبردی دوباره میان روسیه و گرجستان،این بار روسها از 30 کیلومتری تفلیس نیروهای خود را باز نمی گردانند و جنگ را تا پایان ادامه می دهند.خصوصا آنکه آلمان و فرانسه و انگلستان نیز علی رغم مخالفتی که با قدرت گرفتن روسیه دارند،ترجیح می دهند وارد مناقشه نظامی با کاخ کرملین نشوند.
روسیه با توجه به پیروزی به دست آمده در نبرد اوستیای جنوبی در میدان مذاکره نیز به تفلیس امتیاز نمی دهد و همین مسئله ساکاشویلی و همراهانش را بیش از پیش سردرگم و ناتوان ساخته است.اخیرا شاهد بودیم که مذاکرات گرجستان و روسیه که با حضور شش طرف دیگر این مذاکرات در مقر سازمان ملل متحد در ژنو انجام شد، بدون نتیجه پایان یافت.
مذاکرات روسیه و گرجستان در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو بر مسائل امنیتی و انسانی متمرکز بود و هدف از آن تلاش برای طراحی مکانیسمی بود تا از تداوم درگیری های مسلحانه در مرزهای آبخازیا و اوستیای جنوبی جلوگیری کند.در این نشست که اتحادیه اروپا، سازمان ملل، سازمان همکاری ها و امنیت اروپا، آمریکا، روسیه، گرجستان، اوستیای جنوبی و آبخازیا حضور داشتند، طرفین درباره اصول همکاری ها موافقت کردند اما درباره جزئیات به نتیجه نرسیدند.
آبخازیا و اوستیای جنوبی دو منطقه ای هستند که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در دهه 1990 خواستار استقلال از گرجستان شدند. تفلیس به شدت با این مسئله مخالفت می کند، اما روسیه از استقلال این دو منطقه حمایت می کند.روسیه در 26 آگوست سال 2008 و دو هفته پس از حمله گرجستان به اوستیای جنوبی، استقلال آبخازیا و اوستیای جنوبی را به رسمیت شناخت.ابته ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا بارها اعلام نموده اند که استقلال این دو منطقه را به رسمیت نمی شناسند اما در این میان بازنده اصلی تفلیس است.گرجستان در زمان وقوع انقلاب مخملین تصور می کرد که واشنگتن و اتحادیه اروپا در مواقع ضروری و حساس حمایت همه جانبه ای را از تفلیس خواهند نمود اما هم اکنون گرجی ها شاهد فاصله گرفتن غرب از خود هستند.کمرنگ شدن حمایت اعضای اتحادیه اروپا از عضویت گرجستان و اوکراین در ناتو پس از نبرد اوستیا بدترین ضربه ای بود که می توانست بر پیکره مخملی های تفلیس وارد شود.از سوی دیگر،روسیه بارها هشدار داده است که هرگونه عضویت گرجستان و اوکراین در ناتو را با واکنشی قاطعانه پاسخ خواهد داد.این واکنش قاطعانه می تواند تکرار تجربه اوستیا به بهانه ای واهی یا قطع دوباره گاز مسکو به غرب باشد.
جالب توجه اینکه ارتش ناتوان گرجستان که در جریان جنگ اخیر با روسیه در آستانه متلاشی شدن قرار گرفته بود،همچنان در خدمت اهداف ایالات متحده آمریکا و ناتو است.در این راستا گرجستان بزودی نیروی نظامی به افغانستان اعزام خواهد کرد!
روسای ارتش گرجستان مدعی هستند که تفلیس آماده است در عملیات بین المللی صلحبانی تحت نظارت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی “ ناتو “ شرکت کند.
اعضای پارلمان گرجستان معتقدند مشارکت کشورشان در عملیات بین المللی به اصطلاح صلحبانی گامی در جهت ائتلاف و همگرایی با ناتو است و گرجستان باید در عملیاتی از این نوع شرکت کند مشروط برآنکه به امنیت ملی آن لطمه وارد نشود.!وزارت دفاع گرجستان قبلااعلام کرده بود تا پایان امسال ، چهارصد نیروی پاسدار صلح به افغانستان اعزام خواهد کرد.
در حال حاضر ساکاشویلی قصد دارد به هر نحو ممکن حضور خود در راس معادلات سیاسی تفلیس را تضمین نماید.در این راستا ساکاشویلی چشم به حمایت آمریکا و اتحادیه اروپا دوخته است.این در حالی است که مخالفان ساکاشویی وی را فردی تضعیف شده و ناتوان می دانند که پس از نبرد اوستیا به مظهر شکست در تفلیس تبدیل شده است.در جریان نبرد در اوستیای جنوبی ساکاشویلی چهره ای کاملاشکست خورده و ناتوان داشت.در هر حال رهبر حزب جمهوریخواه گرجستان اظهار داشت ساکاشویلی که توسط دولت های غربی حمایت می شود قصد دارد برای سومین بار در انتخابات شرکت کند.
به نظر می رسد که حزب مخالف دولت گرجستان در این انتخابات پیش از موعد به پیروزی دست یابد. بر اساس قانون اساسی این کشور، یک شخص تنها برای دو بار متوالی می تواند برای پست ریاست جمهوری انتخاب شود.ساکاشویلی قصد دارد به هر نحو ممکن مانع از برگزاری انتخابات زودهنگام و یا شرکت در این انتخابات در صورت برگزاری آن شود.
مخالفان ساکاشویلی از جمله نینو بورجانیدزه معتقدند که در حال حاضر برگزاری انتخابات ریاست جمهوری زودهنگام در این کشور بسیار مهم است. چرا که بدون جایگزینی این مقام عالی رتبه در کشور، ایجاد فضای دموکراتیک واقعی برای برگزاری انتخابات پارلمانی زودهنگام غیرممکن است.بورژانادزه و همراهانش بارها عنوان نموده اند که اکثر مردم کشور اعتمادی به ساکاشویلی ندارند.
نکته دیگر آنکه مخالفان سیاسی ساکاشویلی به هیچ عنوان قدرت یافتن دوباره وی در تفلیس را بر نتافته و از این رو فعالیتهای متعددی را در راستای پیشگیری از حضور مجدد وی در مسند ریاست جمهوری انجام داده اند.در این خصوص دبیرکل حزب مخالف کارگر گرجستان رئیس جمهوری این کشور و اعضای خانواده او را متهم کرده است که بدون توجه به مشکلات مردم، طی چند سال اخیر میلیون ها دلار را صرف خوشگذرانی و سفر به کشورهای مختلف جهان کرده اند.
بر اساس این ادعا “میخائیل ساکاشویلی “، رئیس جمهور گرجستان و اعضای خانواده او، از جمله مادر، مادربزرگ، پدر و مادر زن وی، طی چند سال اخیر برای سفرهای خود به کشورهای مختلف جهان بیش از 300 میلیون دلار خرج کرده اند.
“یوسف شاتبرآشویلی “در این خصوص می گوید:
“ساکاشویلی دو روز در هفته به پاریس سفر می کند تا در اتاق مخصوص خود در هتل گران قیمت «جرج پنجم» که هزینه اقامت یک شبانه روز در آن 30 هزار یورو است، به استراحت و تفریح بپردازد.»
علاوه بر این، “ایراکلی آکراوشویلی “، وزیر دفاع سابق گرجستان نیز “میخائیل ساکاشویلی “ را متهم کرده بود که در زمان وزارت او دستور داده بود تا 35 میلیون دلار به منظور خرید هواپیمای شخصی برای خود هزینه کنند. پیش از این نیز در خصوص ساخت غیر قانونی ویلای شخصی در منطقه ای ممنوعه در 30 کیلومتری تفلیس برای اقامت والدین همسر رئیس جمهور گرجستان جنجال خبری بر پا شده بود.