سه استاد ایرانی که کارشناس در رشته حقوق بینالملل میباشند از تیم مذاکرهکننده ایران خواستند از مزیتهای پس از ورود ایران به «باشگاه هستهای» در مذاکرات استفاده کنند و مانع ادامه مذاکرات به سبک گذشته شوند.
استاد امیرمحمد عسکرخانی که در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، عضو هیأت علمی است و یکی از چند استاد برجسته و صاحبنظر این دانشکده محسوب میشود، در نشست «دستیابی ایران به فنآوری هستهای، وضعیت حال و استراتژیهای آینده» که توسط این دانشکده برگزار شده است، در ارزیابی روند هستهای ایران گفت: «دیپلماسی ما در گذشته غفلتهایی داشته و باید اقدامات بیشتری صورت میگرفت. اکنون در بعد سیاسی خوب عمل میکند ولی در بعد حقوقی باید تقویت شود.
در سخنرانی او که توسط «ایسنا» منعکس شده آمده است: توسعه حق ماست و ما در مقابل نسلهای آینده مسئول هستیم اکنون که کشور در شرایط حساسی قرار گرفته است ما باید با مسئولیتمان آشناتر شویم.
وی گزینه حمله نظامی علیه ایران را منتفی دانست و گفت: آمریکاییها در طول سالها با برنامهریزی یک رویه قضایی علیه ایران شکل دادهاند و سعی کردند با اجماع جهانی علیه ایران جلو بیایند، هدف آنها حمله به ایران یا خلع سلاح کردن آن نیست؛ بلکه میخواهند با ایجاد رعب و وحشت و تحت فشار قرار دادن، موقعیت ایران را در جامعه بینالمللی خراب کنند.
وی درباره تأثیر گسترش همکاریها و مذاکرات با کشورهای مختلف در پیشبرد برنامه هستهای کشورمان گفت: باید توجه داشت که چین و روسیه که دارای حق وتو در شورای امنیت میباشند از همکاری با ایران در وهله اول به دنبال منافع خود هستند و هر کدام از آنها در راستای منافع سیاسی و منافع اقتصادی و همچنین برای مطرح کردن خود به عنوان یک قدرت در کنار آمریکا و کشورهای اروپایی با ایران همکاری میکنند ولی نباید انتظار داشت این حمایت همیشگی باشد. وی افزود: آنچه به نظر میرسد لابیهای پشت پرده توسط آمریکا با چین و روسیه صورت گرفته است و در شورای امنیت همه به اجماع رسیدهاند که با ایران برخورد شود.
دکتر پیروز مجتهدزاده استاد ایرانی یک دانشگاه در لندن نیز در این همایش بر حق ایران از منظر حقوق بینالملل تأکید کرد و گفت: اکنون در شرایطی هستیم که مسأله انرژی هستهای حیثیت ملی ما را شکل میدهد و لازم است با حفظ وحدت و اقتدار ملی به دنیا بفهمانیم که ایران یک کشور آزاده و سربلند است؛ نه تروریسم و خطری برای امنیت و صلح جهان، گزارش پرونده ایران به شورای امنیت غیرقانونی بوده است.
این کارشناس مسایل بینالملل گفت: گزارش پرونده ایران به شورای امنیت هیچ دلیل حقوقی نداشته است و هیچ دولتی حتی در عقبافتادهترین جای دنیا نمیتواند پای ورقهای را امضا کند و تعهد بدهد که براساس آن حق نسلهای متولد نشده خود را طی چندین هزار سال آینده نادیده بگیرد و آنها را از این حق محروم کند.
مجتهدزاده تیم فعلی مذاکرهکننده را بهتر از گذشته دانست و گفت: این تیم باید مشورت با متخصصین را نیز در برنامه خود لحاظ کند تا موفقیتهای بیشتری هم از لحاظ سیاسی و هم از لحاظ حقوقی در دیپلماسی حاصل شود.
وی ادامه داد: آمریکا هدفش این است که با فشار و ایجاد تنش علیه ایران بدعتسازی کند تا نه تنها ما بلکه به دنیا بفهماند که آقا کیست.
اما دکتر «محمدرضا ضیایی بیگدلی» استاد حقوق دانشگاه علامه طباطبایی در گفتگو با ایسنا به نکته مهمی اشاره کرد. بیگدلی معتقد است پیشرفت هستهای ایران باید توسط تیم ایرانی در مذاکرات مورد استفاده قرار گیرد و باید توجه داشت که اگر ما در استناد به آن پیشدستی نکنیم، طرف مقابل آن را برای به چالش کشیدن ما مورد استفاده قرار میدهد. این استاد صاحب نام دانشگاه علامه با اشاره به رفع 8 ماهه تعلیق از مراکز هستهای ایران گفت: ما از مرحله رفع تعلیق گذشتهایم و در مرحله رفع تعلیق به دستاوردهای بزرگی دست یافتهایم از این رو نمیتوانیم با تعلیق مجدد دستاوردهای بزرگ خود را نابود کنیم.
دکتر بیگدلی گشادهدستی مذاکرهکنندگان ایرانی در مواجهه با طرف اروپایی را مورد اشاره قرار داد و گفت: از گامهای اعتمادساز خود طی 5/2 سال که شامل تعلیق غنیسازی، اجرای عملی پروتکل ـ به تصویب نرسیده ـ الحاقی، اجرای تمام قطعنامههای شورای حکام، تن دادن به بازرسیهای سرزده بازرسان آژانس چه بدست آوردهایم؟
این استاد دانشگاه به ابعاد سیاسی پرونده هستهای ایران اشاره کرد و بطور ضمنی گفت موفقیت ایران در عبور از مخالفتهای کنونی بعضی از کشورهای غربی را در گرو عملکرد سازنده دیپلماسی ایران دانست و گفت: موفقیت حقوقی وابسته به موفقیت در مذاکرات دیپلماتیک است و البته زیاد نمیشود روی موضعگیری مقامات رسمی تکیه کرد. بیگدلی افزود: «اگر وضع به همین منوال باشد یعنی موفقیتی در مذاکرات دیپلماتیک نداشته باشیم، از نظر حقوقی نیز نخواهیم توانست موفقیتی کسب کنیم، باید دید از لابیهای پشت پرده چه چیزی خارج میشود.»
وی با بیان این که در اساسنامه آژانس هیچگاه صحبت از ارجاع پرونده نبوده است و ارجاع یک اصطلاح کلی است، اظهار داشت: آنچه درباره پرونده هستهای کشورمان اتفاق افتاد، در واقع گزارش دادن یا مطلع ساختن بوده است، گزارش مبنای حقوقی دارد و با ارجاع متفاوت است.
این استاد حقوق بینالملل در رابطه با روند صدور بیانیه شورای امنیت در خصوص پرونده هستهای کشورمان گفت: صدور بیانیه با اجماع صورت میگیرد، در حالی که قطعنامه باید براساس رأیگیری صورت گیرد و حتماً 9 عضو از 15 عضو شورای امنیت که 5 عضو آن از اعضای دایم هستند، به این قطعنامه رأی مثبت دهند و از سوی ریاست شورا بیانیه صادر شود. در مورد پرونده هستهای کشورمان یکی از دلایلی که شورای امنیت اقدام به صدور بیانیه کرد، تهدید دو کشور روسیه و چین بود مبنی بر اینکه از حق وتوی خود برای بینتیجه ماندن رأیگیریها استفاده خواهند کرد.