فرشاد محمودى: امیر قطر که کشورش عضو غیردائم شوراى امنیت است سفرى چندساعته به تهران داشته و دوباره به کشورش بازگشته است. شیخ حمدبن خلیفه آل ثانى در حالى حضورى چندساعته پیدا کرد که کشورش اخیراً به طور پى درپى میزبان مقام هاى ایرانى و دیپلمات هاى جمهورى اسلامى بوده است.
محمد خاتمى رئیس جمهور سابق ایران، مهدى مصطفوى فرستاده ویژه رئیس جمهور فعلى، على لاریجانى دبیر شوراى عالى امنیت ملى و هفته پیش منوچهر متکى وزیر امور خارجه ایران.
در میان اعضاى غیردائم شوراى امنیت، قطر نزدیکترین قرابت جغرافیایى را با ایران دارد. این نزدیکى البته محدود به جغرافیاى طبیعى نیست. در میان کشورهاى سواحل جنوبى خلیج فارس هم امیرنشین قطر همواره کمتر از همسایگان خود با ایران اختلاف نظر داشته است. از همین رو در حالى که این کشور به جمع 15عضوى راه یافته که مسئول «حفظ صلح و امنیت جهانى» هستند، بیش از گذشته توجه دیپلمات هاى ایرانى را براى رایزنى به خود جلب کرده است.
رئیس جمهور ایران ابراز امیدوارى کرده که با سفر امیر قطر به تهران گام هاى بلندى در توسعه روابط دو کشور برداشته شود. در جریان سفر امیر قطر به تهران شش سند همکارى مشترک امضا شده است.
اما آیا دیپلمات هاى تهران با هدف تاثیر عمیق قطر بر مذاکرات شوراى امنیت، فصل تازه اى از روابط ایران و قطر را شاهد هستند؟
بیش از یک سال است که شوراى همکارى خلیج فارس که قطر نیز یکى از شش عضو آن است نسبت به فعالیت هاى اتمى ایران ابراز نگرانى کرده است. واکنش ها به برنامه هاى اتمى ایران تا به آنجا پیش رفت که در جریان اجلاس سران شوراى همکارى در بحرین، قرار این شد که موضع نگرانى در بیانیه پایانى درج شود. با این تصمیم، میانجیگرى عمرو موسى عملى نشد. از آن پس ایران که در جریان تغییر دولت یک چندى از دیپلماسى عمومى غافل شده بود، توجه خود را دوباره به رایزنى با کشورهاى خلیج فارس معطوف کرد.
سفر محمد خاتمى، مهدى مصطفوى، على لاریجانى و منوچهر متکى به قطر و دیگر کشورهاى شوراى همکارى باعث کاهش نگرانى هاى کشورهاى خلیج فارس شد. تا آنجا که شیخ حمد در تهران برنامه هاى اتمى را نه فقط براى ایران که براى تمام کشورهاى جهان آزاد «مباح» دانسته است. اما ارائه این روند باعث اثرگذارى قطر در شوراى امنیت درخصوص پرونده ایران نیز مى شود؟
کشورهاى غیرعضو دائم در شوراى امنیت حق وتو مصوبات این شور را ندارند اما صدور قطعنامه آراى چهار کشور غیردائم را نیاز دارد. همین موضوع وزن قطر را در شوراى امنیت نشان مى دهد البته کشورهاى غیردائم شورا همانند ژاپن که مواضع نزدیک به ایالات متحده دارند وزنى بیش از کشورى همچون قطر دارند. در این میان قطر مى تواند از حق راى خود براى کمک به ایران استفاده کند که این خود کمک هاى دیگر ایران به قطر را جلب مى کند که به نظر نمى رسد توافقى در این باره در تهران انجام شده باشد یا دست کم سفر امیر قطر به این علت صورت گرفته باشد. اما کمک قطر به اینجا محدود نمى شود. عضو غیردائم شوراى امنیت همانند اعضاى دائم از تصمیم هاى داخلى دیگر اعضا اطلاع دارد و مى تواند مختصات تصمیم گیرى درباره آینده را براى ایران روشن کند یا دیدگاه ایران را به اعضاى موثر برساند. به خصوص اینکه قطر روابط بسیار گرمى با ایالات متحده دارد. با این همه معلوم نیست که امیر حمدبن خلیفه آل ثانى پیامى به ایران هم آورده یا کلامى به آن سوى آب ها برده یا خیر؟