گروه بینالملل: مرگ تروریست افسانهاى ابومصعب زرقاوى، در میان کشورها و محافل عربى با واکنش هاى متفاوتى همراه بود. شبکه هاى خبرى عربى از جمله الجزیره و العربیه با اعلام خبر کشته شدن زرقاوى سنگ تمام گذاشتند و به خصوص شبکه الجزیره عمده برنامه هاى خود را طى روزهاى پنجشنبه و جمعه به ماجراى ترور زرقاوى و تاثیر این حادثه در اوضاع عراق اختصاص داد. شبکه العربیه نیز با تیتر «پایان زرقاوى» البته با توجهى کمتر همین رویه را در پیش گرفت. شبکه الجزیره با ترفندى منحصربه فرد به سراغ خانواده زرقاوى در اردن رفت و با شوهرخواهر او گفت وگویى طولانى ترتیب داد که با تعریف و تمجیدهاى متوالى و شرح مجاهدت هاى زرقاوى همراه بود. همین تلویزیون در ادامه کار خود قصد داشت از سایر اعضاى خانواده و بستگان زرقاوى در این شهر گزارش تهیه کند که ماموران امنیتى اردن مانع کار این شبکه شدند. اولین بار خبر کشته شدن زرقاوى را نورى المالکى نخست وزیر جدید عراق اعلام کرد.
وى طى کنفرانسى به همراه زلماى خلیل زاد سفیر افغانىتبار واشینگتن در عراق و ژنرال جورج کیسى گفت زرقاوى کشته شد. خبرنگاران حاضر در جلسه به محض شنیدن این خبر بىاختیار کف زدند. سپس المالکى گفت: هلاکت زرقاوى پیامى براى تمامى کسانى است که به خشونت و ترور و کشتار مردم عراق براى توقف روند دموکراسى در عراق روى آورده اند. وى ادامه داد: این موضوع همچنین پیام آشکارى است مبنى بر اینکه عملیات تروریستى و خشونت نمى تواند همت و اراده مردم را براى ادامه روند سیاسى متوقف کند. المالکى افزود: هرچند تروریسم همچنان بزرگترین چالش در برابر روند سیاسى عراق است اما طرح آشتى ملى و شروع بازسازى و سازندگى عراق عوامل مهمى براى ادامه روند سیاسى کنونى است. براى نورى المالکى که به تازگى کابینه خود را تکمیل کرده و با ارائه طرح آشتى ملى و آزادى زندانیان سعى مى کند روند سیاسى عراق را به پیش برده و در جهت آرامش سوق دهد، اعلام خبر کشته شدن زرقاوى مهم ترین برگ برنده او در این شرایط خواهد بود. وى که هم زمان طرحى امنیتى را هم در عراق پیش مى برد سعى مى کرد با اعلام این خبر به تروریست ها هشدار دهد که آنها نیز سرنوشتى چنین خواهند داشت و مىبایست از این راه برگشته و به روند سیاسى روى آورند.
در کنار او زلماى خلیل زاد به هلاکت رسیدن زرقاوى را به نخستوزیر، قواى مسلح و مردم عراق تبریک گفت و بر ادامه حمایت آمریکا از دولت نورى المالکى تاکید کرد. ژنرال جورج کیسى هم با تشریح عملیات کشتن زرقاوى گفت: پیش از حضور نیروهاى آمریکایى، نیروهاى پلیس ملى عراق محل را به محاصره درآورده و با حمله هوایى دقیق محل اختفاى زرقاوى هدف قرار گرفت. مردم عراق به خصوص آنهایى که اهمیت این خبر را مى دانستند به محض شنیدن خبر کشته شدن زرقاوى به شادى پرداختند و به نشانه این شادى تیر هوایى شلیک کردند. با این حال دولت عراق پس از انتشار این خبر و براى پیشگیرى از حوادث تروریستى در بغداد حکومت نظامى اعلام کرد. با وجود این انفجار دو اتومبیل در یک منطقه شیعه نشین بغداد 15 کشته بر جاى گذاشت. یک مقام وزارت دفاع عراق درباره برقرارى حکومت نظامى گفت: حکومت نظامى تدبیرى براى ماندن مردم در خانه ها است چرا که مى تواند بمبگذارىهاى بیشترى در پى کشته شدن زرقاوى در کار باشد. همچنین تردد خودروها در بغداد و بعقوبه ـ نزدیک محلى که زرقاوى کشته شد ـ از ساعت 11 صبح به وقت محلى تا 17 ممنوع است.
جلال طالبانى رئیس جمهورى عراق با شنیدن خبر کشته شدن زرقاوى گفت: این پایان فرد جنایتکارى است که علیه همه مردم عراق اعلام جنگ کرده بود. طالبانى افزود: بارزترین درس عبرت از مرگ زرقاوى این است که خشونت در عراق مردود است و اینکه جریان هاى سیاسى از طریق صندوق هاى راى مى توانند رقابت کنند. وى همچنین از گروه هاى مسلح خواست به روند سیاسى روى آورند. هوشیار زیبارى وزیر خارجه عراق نیز گفت: امروز روز بسیار خوب و سعادتمندى براى مردم عراق است. وى مرگ زرقاوى را ضربه اى محکم بر گروه هاى تروریستى توصیف کرد. سیدعبدالعزیز حکیم رئیس ائتلاف یکپارچه عراق کشته شدن زرقاوى را به ملت عراق تبریک گفت و افزود: این خبر بر مردم صبور عراق، خانواده هاى شهدا و کسانى که در این سال ها قربانى فکر و اقدام جنایتکارانه این شرور شدند گوارا باد. حکیم که برادرش آیتالله محمدباقر حکیم را به خاطر اقدامات جنایتکاران زرقاوى از دست داده است، گفت: همه گروههاى عراقى نبرد خود را با تروریستها، تکفیرىها و صدامىها ادامه خواهند داد.
در همین رابطه حسین شهرستانى وزیر جدید نفت عراق هم گفت: مرگ زرقاوى موجب کاهش حملات تروریستى و خشونت در عراق شده و این مسئله موجب افزایش تولید و صادرات نفتى عراق به خصوص مناطق شمالى این کشور خواهد شد. در خبرها آمده بود قیمت نفت در سطح جهانى کاهش یافت و به هفتاد دلار رسید. در افغانستان حامد کرزى مرگ زرقاوى را گام مهمى در رهایى جهان از تهدید تروریسم توصیف کرد و او را به همراه القاعده مسئول کشتن هزاران نفر در عراق و افغانستان دانست. همچنین تسنیم اسلم سخنگوى وزارت امور خارجه پاکستان کشته شدن زرقاوى را پیشرفت براى مبارزه علیه تروریسم توصیف کرد. وى گفت: در نتیجه کشته شدن زرقاوى، اوضاع امنیتى در عراق مطلوب تر خواهد شد.
واکنش القاعده
دیروز ایمن الظواهرى طى سخنانى که الجزیره آن را پخش کرد از زرقاوى و عملیات او علیه نیروهاى آمریکایى تقدیر و تشکر کرد. خبرنگار الجزیره گفت که این نوار قبل از مرگ زرقاوى پر شده است. القاعده البته بر روى یک سایت اینترنتى مرگ زرقاوى را تایید کرد و او را شهید نامید. این شبکه در عین حال تاکید کرد که راه او ادامه خواهد داشت. یکى از دستیاران اسامه بن لادن نیز در پاکستان گفت: شهادت زرقاوى جهاد در عراق را تضعیف نمى کند بلکه به زودى خواهید دید حملات تلافى جویانه بیشترى از سوى هواداران وى انجام مى شود. شاخه القاعده در عراق هم با تایید خبر مرگ زرقاوى قول داد به «مبارزه مقدس» خود در این کشور ادامه دهد. این گروه افزود: «ما به شما خبر مسرت بخش شهادت شیخ مجاهد ابومصعب زرقاوى را مى دهیم. مرگ رهبر ما زندگى ما است و به عزم ما براى ادامه این جنگ مقدس مى افزاید.» همچنین در خبرى دیگر ملاعمر رئیس گروه طالبان نیز تاثیر مرگ زرقاوى در مقاومت عراق را رد کرد و طى بیانیه اى که از سوى صمد حنیف سخنگوى این گروه قرائت شد گفت: «من و همه مسلمانان مقاومت در افغانستان، از مرگ زرقاوى بسیار متاسف و اندوهگین هستیم.»
خانواده زرقاوى
برخى از اعضاى خانواده زرقاوى در گفت وگو با شبکه هاى عربى با ستایش از مجاهدت هاى زرقاوى مرگ او را تاسف بار مى خواندند. در عین حال شبکه الجزیره طى گزارشى که از اردن تهیه کرده بودنشان داد در شهر الزرقاو خیمه اى برپا شده بود که روى آن نوشته شده بود: «عرس الشهید ابومصعب الزرقاوى». خبرنگار این شبکه یادآور شد که خانواده زرقاوى به مناسبت شهادت او مراسم جشن برپا کرده اند و از مردم مى خواهند به جاى تسلیت به آنها تبریک بگویند. دولت اردن که ابتدا دست داشتن خود در عملیات کشتن زرقاوى را تکذیب کرده بود، سپس طى اظهاراتى رسمى تایید کرد که در این کار دست داشته است. ظاهراً نیروهاى امنیتى اردن در طرفداران زرقاوى نفوذ کرده و از این طریق اطلاعاتى را در رابطه با محل اختفاى او به دست آورده بودند. این اطلاعات در اختیار نیروهاى آمریکایى و عراقى گذاشته شده بود. چندى پیش زرقاوى با انفجار دو هتل در اردن ده ها نفر را کشته و بیش از یک صد نفر را مجروح کرده بود. در همین حوادث تروریستى بود که مصطفى عقاد کارگردان مشهور سورى و سازنده فیلم «محمد رسولالله» به همراه دخترش کشته شد.
واکنش فلسطین و اسرائیل
واکنش فلسطینى ها به مرگ زرقاوى بسیار عجیب بود. شبکه الجزیره طى گزارشى تعدادى از جوانان فلسطینى را در غزه نشان داد که به مناسبت مرگ زرقاوى تظاهرات کرده و به نفع او شعار مى دادند. آنها با خود پوسترى حمل مى کردند که روى آن نوشته شده بود «فارس جدید» یعنى سلحشورى تازه. در همین رابطه اطلاعیه اى به نقل از جنبش حماس پخش شد که زرقاوى را «شهید» توصیف کرد و گفت: «با قلب هایى مومن، جنبش حماس شهادت برادر مجاهد قهرمان ابومصعب زرقاوى را به ملت فلسطین و همه ملل عربى و اسلامى تسلیت مى گوید.» اما چندى بعد سامى ابوزهرى سخنگوى این جنبش اطلاعیه مذکور را تکذیب کرد. الزهرى در عین حال زرقاوى را سمبل مبارزه با اشغالگرى توصیف کرد. با این حال دولت خودگردان فلسطین هنوز واکنش رسمى به این حادثه نشان نداده است. سایر کشورهاى عرب نیز ـ تا لحظه تنظیم این گزارش ـ هنوز در رابطه با مرگ زرقاوى بیانیه اى رسمى منتشر نکرده اند.
در همین رابطه دیروز ایهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل طى گفت وگویى تلفنى با عبدالله دوم پادشاه اردن و جورج بوش رئیس جمهور آمریکا کشته شدن زرقاوى را به آنان تبریک گفت. وى به بوش گفت: اقدامات سران واشینگتن نشان داد که مى توان تروریسم را شکست داد. بى تردید مرگ زرقاوى بر جوانان پرشور عربى که خواستار مبارزه اى صلیبى با نیروهاى آمریکایى در عراق بودند، تاثیر مهمى خواهد گذاشت. این حادثه مى تواند براى بخش عمده اى از آنان درس عبرتى باشد و در عین حال براساس برخى از جریان هاى تندرو نیز مى تواند شور و انگیزه تازه اى ایجاد کند. خبر کشته شدن زرقاوى براى سران عربى که به نوعى درگیر با تروریسم و القاعده بودند خبرى خوشحال کننده خواهد بود، اما براى توده هاى عربى که از رژیم هاى استبدادى رنج مى برند مى تواند نشان دهنده این باشد که با تفکرات قرون وسطایى امثال زرقاوى و گروه هاى مشابه آن نمى توان راه به جایى برد و براى رسیدن به رفاه و آزادى باید راه حل دیگرى را در پى گرفت.
واکنش رهبران جهان
جورج بوش رئیس جمهور آمریکا کشته شدن زرقاوى را یک پیروزى مهم براى ملت عراق و آمریکا دانست و بر ضرورت ادامه مبارزات در برابر تهدیدهاى تروریستى تاکید کرد. رئیس جمهور آمریکا در سخنانى پس از اعلام خبر کشته شدن ابومصعب الزرقاوى ضمن تبریک به نیروهاى کشورش در عراق گفت: «کشته شدن زرقاوى ضربه اى کارى به تشکیلات القاعده و تحولى بزرگ براى دولت جدید عراق محسوب مى شود. این کار که با همکارى نیروهاى عراقى و عزم و اراده نورى المالکى نخست وزیر این کشوردر راستاى مبارزه با تروریسم محقق شد نشانه پیروزى بزرگ ما در جنگ علیه ترور در عراق است.»
با این حال بوش تاکید کرد که مرگ زرقاوى، خشونت ها در عراق را متوقف نخواهد کرد و تاثیرى در زمان عقب نشینى نیروهاى آمریکایى از عراق نخواهد داشت. بوش در کاخ سفید اعلام کرد که الزرقاوى کشته شده اما مشکلات و نیاز به حضور سربازان آمریکایى در خاک عراق همچنان وجود دارد. بوش گفت معتقد است خشونت هاى فرقه اى در عراق نیز همچنان ادامه خواهد داشت. رئیس جمهور آمریکا ضمن ابراز خرسندى از تکمیل کابینه دولت عراق و راى اعتماد پارلمان به وزراى پیشنهادى دولت مالکى بر ضرورت ادامه بازسازى عراق و برقرارى صلح و آشتى در میان اقشار مختلف مردم این کشور تاکید کرد و گفت: «مرگ زرقاوى به معناى پایان وظایف و مسئولیتهاى ما در عراق نیست و ما باید همچنان به مبارزات خود ادامه دهیم.»
بوش در شرایطى که مردم آمریکا همچنان مخالف حضور نظامى در عراق هستند گفت که آمریکا روزهاى سختى را در عراق در پیش رو دارد و مردم آمریکا را به صبر و بردبارى فراخواند. با این حال بوش گفت که با کشته شدن زرقاوى اعتماد به نفس بیشترى پیدا کرده است تا در مسیر هدف نهایى که همان «شکست تروریسم و جهانى صلح آمیز» است گام بردارد. طبق نظرسنجى هاى صورت گرفته توسط شبکه هاى خبرى پس از کشته شدن زرقاوى میزان محبوبیت بوش افزایش یافته است. این در حالى است که در نظرسنجى هاى قبلى حمایت از بوش به 33 تا 35 درصد رسیده بود و بدترین میانگین در تاریخ روساى جمهور آمریکایى به شمار مى رفت. قرار است روز دوشنبه مشاوران امنیت ملى و سایر اعضاى کلیدى هیات دولت آمریکا در کمپ دیوید در نشستى به بررسى مسئله عراق و اقداماتى که باید پس از کشته شدن زرقاوى در عراق صورت گیرد، بپردازند. در نشست روز سه شنبه کمپ دیوید سفیر عراق در واشینگتن حضور خواهد داشت و تماسى ویدئویى نیز با نخست وزیر عراق و هیات دولت او صورت خواهد گرفت. به گفته برخى کارشناسان، بعد از نشست هاى کمپ دیوید، بوش کاهش تدریجى نیروهاى آمریکایى در عراق را اعلام خواهد کرد و به این ترتیب بیشترین نیروها تا قبل از آغاز سال نو به کشورشان بازمى گردند.
در این حال تونى بلر نخست وزیر انگلیس در نخستین واکنش لندن به کشته شدن زرقاوى، آن را خبرى بسیار خوش توصیف کرد. وى در نشست مطبوعاتى خود در لندن اعلام کرد ضربه به القاعده در عراق به معناى ضربه به القاعده در هر جاى دیگر است. او هشدار داد که هواداران تشکیلات القاعده همچنان به حملات خود ادامه خواهند داد. بلر گفت: نباید دچار توهم شویم. کشتارها ادامه خواهد داشت و هنوز موانع زیادى براى پیروزى نهایى وجود دارد. نخست وزیر انگلیس مرگ الزرقاوى را براى ادامه فعالیت هاى نورى المالکى نخست وزیر عراق در جهت برپایى دموکراسى بسیار ارزشمند دانست. مارگارت بکت وزیر خارجه انگلیس نیز گفت: «هر تحولى که نگرانى هاى مردم عراق براى تثبیت اوضاع را رفع کند مفید است.» کوفى عنان دبیرکل سازمان ملل مرگ شورشى اردنى در عراق را موجب خرسندى دانست و گفت یک فرد خطرناک و جانى از بین رفت و دیگر نمى تواند به عراقى ها صدمه بزند هر چند که خشونت در این کشور جنگ زده پایان نمى پذیرد.
عنان افزود: «زرقاوى مسئول جنایات سبعانه بوده و فردى است که مشکلات فراوان براى دولت و مردم عراق ایجاد کرده بود. مردم عراق که تنها صلح و ثبات مى خواهند از ترس نمى توانستند به خیابان ها بروند. فکر مى کنم همه آنها خشنود هستند. البته ما نمى توانیم به ظاهر نشان دهیم که خشونت تمام شده است ولى به هر حال خیال مردم از این مرد خطرناک و جانى که به بسیارى از مردم صدمه زده راحت شد.» عنان خاطرنشان کرد که نمى توان مرگ زرقاوى را طبق کنوانسیون ژنو محکوم کرد چون عراق منطقه جنگى است. او گفت: «گروه هاى مختلفى با هم مى جنگند. شبه نظامیان، ارتش و دیگران در منطقه هستند. در مورد زرقاوى هم باید گفت که او در حال جنگ بود. فکر نمى کنم بتوانیم مرگ او را در گروه قتل هاى هدفدار قرار دهیم.»جان هاوارد نخست وزیر استرالیا خبر کشته شدن زرقاوى در عراق را خبر بسیار خوبى براى مردم این کشور و ضربه اى به تروریسم خواند. هاوارد با انتشار بیانیه اى گفت زرقاوى اصلىترین معمار تروریسم بود و مرگ او تسلى خاطرى براى مردم عراق ـ نخستین قربانیان جنایات او ـ خواهد بود.
هاوارد ضمن تقدیر از تلاش هاى نخست وزیر عراق گفت نه تنها یک جنایتکار از بین رفت بلکه تمامى تروریست هاى عراق تضعیف شدند. دولت فرانسه نیز که مخالف سرسخت آمریکا در حمله به عراق بود ابراز امیدوارى کرد کشته شدن زرقاوى موجب کاهش خشونت در این کشور جنگ زده شود. رامسفلد وزیر دفاع آمریکا نیز ضمن با اهمیت خواندن مرگ زرقاوى گفت: «این مسئله به معناى پایان خشونت ها در عراق نیست و اگر فکر کنیم مرگ او به خشونت ها در عراق پایان مى دهد حرف کاملاً بى معنایى زده ایم.» او حتى گفت که ممکن است خشونت ها افزایش پیدا کند.جونیچیرو کویزومى نخست وزیر ژاپن در گفت وگویى با خبرنگاران این حادثه را گامى در جهت بهتر شدن شرایط امنیتى در عراق دانست و ضمن استقبال از راى اعتماد مجلس نمایندگان عراق به کابینه مالکى، این حرکت را گامى براى مستحکم شدن بنیاد دولت عراق توسط مردم این کشور دانست. او گفت توکیو همچنان به تلاش هاى خود براى کمک به عراق ادامه مىدهد. او قول داد درباره زمان خروج نیروهاى ژاپنى از عراق با رعایت همه جوانب تصمیم بگیرد. پیش از این وزیر خارجه ژاپن گفته بود که با تکمیل کابینه عراق، نیروهاى این کشور از عراق خارج خواهند شد.