على قاسمی
دیپلماسى جمهورى اسلامى ایران در دولت نهم از حالت انفعال خارج شده است. تحرک، ابتکار عمل و رنگ قوى این دیپلماسى را ما در پرونده اتمی، عراق و نیز در نفوذ روزافزون جمهورى اسلامى در بین ملتهاى منطقه شاهد هستیم.
دکترین تعامل سازنده امروز جاى خود را در سیاست خارجى کشورمان بیش از پیش پیدا کرده است. تهران با اتخاذ این دکترین و سیاستى فعال، تاثیرگذار، جهتدار و هدفمند و با شناخت دقیق از معادلات سیاسى به عنوان بازیگرى قدرتمند در عرصه روابط و مناسبات بینالمللى و منطقه مرحلهاى پیشرفتهتر از دیپلماسى تنشزدایى را به نمایش گذاشته است. اتخاذ و پیگیرى این دکترین در دیپلماسى موجب شده است تا خاویر سولانا از جمهورى اسلامى ایران به عنوان قدرت اول در خاورمیانه یاد کند.
تهران در طول سالهاى گذشته علىرغم برخوردارى و درگیرى در سیاست خارجى و با وجود کسب پیروزىهایى در عرصه روابط بینالملل، به علل زیاد نتوانسته دکترین متناسب، کارآمد، پرتحرک، نفوذ کننده، تاثیرگذار و قدرتمندانه به پیکره ساختار اجرایى و دیپلماتیک کشور تزریق کند ودر جهت تحقق اهداف سیاست خارجى گام پرشتابى بردارد.
در تئورى سیاست خارجى کشورها را به پنج گروه انفعالی، عکسالعملی، تنشزدا، تعاملى و تهاجمى مىتوان تقسیم نمود. دیپلماسى کارآمد در این تقسیمبندى دیپلماسى تعاملى و مرحله پیشرفتهتر از دیپلماسى تنشزدایى است. انتخاب هریک از این دیپلماسى در تاثیرگذارى یا نفوذ پذیرى واحدهاى سیاسى از ساختار توزیع قدرت در نظام بینالملل تاثیر زیادى دارد. تعامل سازنده در دیپلماسى کشورمان مانع از این شده است تا همگرایى و سازش بین برخى از کشورهاى قدرتمند نقش منطقهاى و جهانى ایران را در نظام بینالملل کمرنگ یا محدود سازد. علاوه بر آن پیگیرى این دکترین در سیاست خارجى به ویژه در پرونده هستهاى و تاکید بر حق غنىسازى اورانیوم بیش از پیش جایگاه ایران را به قدرت اول، در خور توجه و اثرگذار در خاورمیانه ارتقا داده است. جمهورى اسلامى ایران با اتخاذ تعامل سازنده در سطح جهان اسلام به اتحاد، همدلى و همکارى مىاندیشد. مقام معظم رهبرى در دیدار سعود الفیصل وزیر خارجه عربستان با اشاره به پایهگذارى یک همکارى راهبردى بین کشورهاى اسلامى و عربى از جمله بین ایران و عربستان فرمودند این همکارى براى حل مسائل مختلف جهان اسلام و تلاش براى اتحاد مسلمانان ضرورى است و علاوه بر آن تنها راه برطرف کردن مشکلات کنونى جهان اسلام اتحاد، همدلى وهمکارى است. سرانجام اینکه دکترین تعامل سازنده و پیگیرى رویکرد تعامل و قدرتمندانه با مناطق پیرامونى و قدرتهاى جهان اثرات مثبت زیادى در کسب دستاوردهاى نوین و حفظ منافع و امنیت ملى دارد. شکاف در گروه 1+5 به رغم تظاهر و نمایش اتحاد در این گروه، حمایت غیر متعهدها در کوالالامپور از حقوق هستهاى ایران و تلاش براى شناسایى حق غنىسازى اورانیوم و ... حاصل و نتیجه این دیپلماسى در دولت نهم است.