برده‌دارى مدرن در خاورمیانه

نوشین غبرایى
مجموعه چند کشور آسیایى و آفریقایى، منطقه خاورمیانه را تشکیل داده است. کشورهاى فوق الذکر با پیشینه فرهنگى و تاریخى بسیار بالا و متعلق به تمدن هاى اولیه بشرى هستند. لیکن با پیشرفت دنیا و قدم گذاشتن به عصر تجدد و ترویج فرهنگ برهنگى، این منطقه نیز به رغم کثرت وجود مسلمانان با مقوله فحشا سخت دست به گریبان است. یکى از مهمترین معضلات اجتماعى در این منطقه قاچاق زنان و دختران چه از خاورمیانه به دیگر نقاط دنیا و چه از دیگر کشورها به مقصد خاورمیانه است. سازمان ملل اعلام کرد در دنیا 300میلیون زن در تجارت سکس کار مى کنند و سالانه یک میلیون زن و دختر به این تجارت وارد مى شوند که البته خاورمیانه نیز از این مقوله مستثنى نیست. آمار گزارش شده در سال 2005 نشان مى دهد که از میان 600 تا 800 هزار انسان که از مرزها به صورت قاچاقى عبور کرده اند، 80 درصد زنان و دختران بوده اند. که در این میان آمار زنانى که از کشورهاى خاورمیانه خارج و یا به آن وارد شده اند نیز کم نیست. در داخل حوزه خاورمیانه، کشورهاى ترکیه و امارات متحده عربى به دلیل کثرت توریست و آزادى بیشتر اتباع خارجى منبع اصلى جذب زنان از دیگر کشورهاى این منطقه و خارج از این منطقه هستند. البته لازم به تذکر است که این دولت ها با مقوله قاچاق زنان برخورد جدى مى کنند، لیکن کسانى که از این راه کسب درآمد مى کنند به نحوى ماهرانه به این کار مى پردازند که حتى با سخت گیرى هاى فراوان در مرزهاى هوایى و زمینى، باز هم هرروزه این کشورها با چهره هاى جدیدى مواجه مى شوند که در جامعه به کسب و کار و جلب مشترى مشغول مى شوند. در میان زنانى که غیرقانونى وارد دبى یا ترکیه مى شوند آمار زنان روسى بیش از دیگر ملیت ها است. سیل این زنان از مناطق ارمنستان، قرقیزستان، تاجیکستان، قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان به سوى اروپا، آمریکا، ترکیه، امارات، ایران، پاکستان، سوریه و یمن گسیل است. بر اساس آمار به دست آمده سالانه سه تا چهار هزار دختر قرقیزستانى، هزار تا دو هزار دختر تاجیک و پنج هزار دختر قزاقستانى از این کشورها به مقاصد دیگر قاچاق مى شوند. اغلب این دخترها بین سنین 13 تا 14 سال هستند و با پاسپورت جعلى کشور را ترک مى کنند. البته مواردى از قاچاق دختران 10ساله نیز گزارش داده شده است. در ضمن قرقیزستان خود پایگاه قاچاق دختران از منطقه خاورمیانه، جنوب آسیا و چین به اروپا و آمریکا محسوب مى شود.
از سال 2002 به دلیل وضعیت اسف بار زنان ارمنى در امارات، دولت ارمنستان همکارى تنگاتنگى را با سازمان ملل در باب مبارزه با قاچاق زنان ارمنى شروع کرده و تاکنون نیز ادامه دارد. در اغلب موارد تحقیقات نشانگر این موضوع است که این زنان اغفال شده و مورد سوء استفاده قرار گرفته اند. در سرنوشت اکثریت آنها یک نقطه مشترک وجود دارد. آنان با مشکلات مالى عدیده اى در موطن خود روبه رو بوده اند و علاوه بر خود مسئولیت والدین یا فرزندانشان را نیز به عهده داشته اند، اما پولى که به دست مى آورند حتى کفاف سیر کردن شکم افراد تحت تکفل آنها را نمى داده است. یا خانواده هایشان به قدرى فقیر بوده اند که تمایل داشته اند براى کمى پول جگرگوشه خود را بفروشند. در این موارد این افراد از طریق دلالان سودجوى باند قاچاق انسان مورد بررسى قرار مى گرفته اند. سپس با رویاى کسب و کار و درآمد بیشتر عازم امارات مى شده اند. یک مقام دولتى اعلام کرد اغلب این زنان و دختران به قصد پرستارى و یا مستخدمى و کار در رستوران ها تمایل به ترک وطن داشته اند. لیکن به محض ورود به امارات این افراد به دست باند سودجویان سپرده شده و یا به عبارت بهتر به این افراد فروخته مى شده اند و پاسپورت آنان نیز گرفته مى شده است.
سپس این زنان مجبور بوده اند در خیابان ها به کسب و کار بپردازند. در صورت امتناع از این مسئله مورد اعمال خشونت قرار مى گرفته اند و حتى جرات مراجعه به پلیس را نیز نداشته اند زیرا بدون پاسپورت یک فرد خلافکار محسوب مى شده اند. پس باید به هر عملى تن داده و هیچ راه گریزى نیز وجود ندارد. سفر به ترکیه براى مردم ارمنستان از مرز زمینى بسیار راحت و مقرون به صرفه است. پس این زنان از طریق باندهاى قاچاق اغفال شده و به راحتى به ترکیه منتقل مى شوند و تازه در آنجا با سراب رویاى کار و تمکن مالى روبه رو مى شوند. لیکن اغلب این زنان مجبورند از ترس آبرو تا آخر عمر در آن کشور بمانند. اغلب آنها نیز در آخر خود به عنوان رئیس اینگونه باندها مشغول به فعالیت مى شوند. از تعداد زنان روسى و کشورهاى اطراف آن که قاچاقى به امارات و ترکیه وارد شده اند آمار دقیقى در دست نیست لیکن ظواهر امر نشان دهنده این موضوع است که این ملیت ها بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده باشند. در امارات و ترکیه دخترانى از کشورهاى آسیاى جنوب شرقى، نپال، سودان، نیجریه، افغانستان، لیبى، پاکستان و حتى اروپا و آمریکا نیز به چشم مى خورند که به دنبال آمال و آرزوهاى خود به این مکان ها کشیده شده و در گرداب حوادث غرق مى شوند و هیچ اثرى از آنان باقى نمى ماند. از نپال گزارش رسیده است که دختران کم سن و سال این کشور که توسط والدینشان به قاچاقچى هاى انسان فروخته مى شوند، به کشورهاى خاورمیانه و هند برده مى شوند و گاه این کشورها را نیز به مقصد آمریکا و اروپا ترک مى کنند، جایى که تجارت سکس بیداد مى کند و هیچ حریمى براى خانواده و هیچ ارزشى براى زن به عنوان یک موجود خدایى وجود ندارد و از او به عنوان یک وسیله بهره ورى براى ارضاى تمایلات حیوانى استفاده مى شود.
در میان دختران نپالى حتى مى توان به موارد بسیار کم سن و سال اشاره کرد. براى مثال برخى از آنان از سن شش و هفت سالگى به کشور هاى دیگر منتقل شده و مورد بهره ورى قرار گرفته اند و هم اکنون در سن 14 یا 15سالگى از شدت ضعف و تحلیل رفتن قواى جسمانى با بیمارى هاى مقاربتى چون ایدز دست و پنجه نرم مى کنند و اغلب در این سنین نیز مى میرند. گاه در میان دختران قاچاق شده کودکان کم سن و سال و معصومى نیز یافت مى شوند. این کودکان در مناطقى مخفیانه نگهدارى مى شوند تا به سن مطلوب برسند و در بازارهاى خاورمیانه و هند عرضه شوند. در این میان و با وجود مبارزه شدید دولت ایران با مقوله قاچاق دختران و سخت گیرى هاى زیاد در باب خروج غیرقانونى زنان از کشور على الخصوص به مقصد امارات، روزانه شاهد به دام افتادن تعدادى در دام این سودجویان هستیم. ولى در مواردى نیز دختران هشت تا ده ساله دیده شده است. برخى باندها نیز دختران را به ترکیه و از ترکیه به مقصد آمریکا و اروپا منتقل مى کنند. چندى پیش از کشور ترکیه گزارش شد که یک دختر 16ساله که به صورت غیرقانونى وارد آن کشور شده بود توسط باند قاچاق انسان به قیمت 20 هزار دلار به یک مرد اروپایى 58 ساله واگذار شد.
دختران سنین 12 تا 20 سال به پاکستان قاچاق مى شوند و به عقد مردان مسن پاکستانى درمى آیند و پس از مدتى به مکان هایى به نام خرابات (kharabat) سپرده مى شوند. بسیارى از خانواده هاى فقیر نیز دختران خود را به افغان ها مى فروشند که سرنوشت این دختران بینوا نامعلوم است. از میان کودکان خیابانى که در شهرها پرسه مى زنند، اکثریت را دختران تشکیل مى دهند و متاسفانه عاقبت 90 درصد از دخترانى که از منزل فرار مى کنند به فحشا کشیده مى شود. حتى گزارش شده که یک زن قاچاقچى که بسیارى از دختران معصوم را به دام انداخته بود، دختر خود را نیز به قیمت 11 هزار دلار واگذار کرد.
ولى در تمام دنیا و در میان زنانى که در این تجارت کار مى کنند یا به عبارت دیگر در منجلاب برده دارى مدرن فرورفته اند 89درصد تمایلى به این وضعیت زندگى ندارند و قربانى شرایط اجتماعى و اقتصادى شده اند. این زنان اغلب با فشارهاى اقتصادى و اعتیاد والدین مواجه بوده اند و اغلب از اعمال خشونت افراد خانواده یا صاحب کار خود رنج مى برده اند و به قصد یافتن کار به دام افراد سودجو مى افتاده اند. در مواردى که دخترها توسط والدین فروخته مى شوند، بلااستثنا خانواده ها در فقر، قرض، طلاق و اعتیاد غوطه ور هستند. در مواردى نیز که دختران و زنان به میل خود به این مسئله تن درمى دهند علاوه بر موارد فوق الذکر زنان به دلیل شدت فشارهاى خانوادگى و تعصبات خشک و اعمال قدرت هاى پى درپى، موجب فرار دختران شده و آنان را به تباهى مى کشند. از یک دیدگاه کلى فقر و عدم آگاهى در میان قبایل و مناطق روستایى و تحت فشار بودن زنان، این قشر آسیب پذیر را شکار مناسب سودجویان کرده است که خود مقدمه ورود به تجارت سکس است. در تمام دنیا و على الخصوص در آسیا زن به عنوان شخص دوم و زیر دست مرد وسیله بهره جویى او بوده است. پس حتى مرد به خود این اجازه را مى دهد تا این موجود بى ارزش را خرید و فروش کند. قاچاق زنان نه تنها منبع درآمد باندهاى قاچاق است بلکه باعث افزایش درآمد هتل داران، شرکت هاى حمل ونقل و به گونه اى توسعه صنعت توریسم مى شود. همانگونه که در منطقه خاورمیانه دو کشور ترکیه و امارات به صورت عشرتکده اى درآمده و هرروزه از سراسر جهان توریست ها را به این کشورها سرازیر مى کند. ولى آیا کسى به سرنوشت این قشر آسیب دیده اهمیت مى دهد. اغلب این افراد در سال هاى اولیه شروع کار خود به دلیل ابتلا به امراض مقاربتى و بالاخص ایدز جان مى سپارند. دیگرانى که از این مخاطرات جان به در مى برند پس از چندى قادر به ادامه کار نیستند و براى امرار معاش مجبور به حمل و جابه جایى مواد مخدر مى شوند تا زمانى که در گمنامى و فقر جان سپارند. سازمان ملل براى مقابله با این عمل غیرانسانى و براى احقاق حق این زنان و دختران تلاش بسیارى انجام داده است. با تبلیغات و اطلاع رسانى بیش از پیش سازمان ملل، تمامى کشورهاى دنیا این عمل را تقبیح کرده و مبادرت به انجام آن را جرم محسوب کرده و متخلفین را مجازات مى کنند. همچنین از برنامه هاى دیگر این سازمان ارتباط تنگاتنگ سفارتخانه ها با کشورهاى متبوع براى مبارزه و مقابله با قاچاق زنان و دختران است. لیکن مهمترین بخش پروژه اطلاع رسانى است. ابتدا اینکه باید به زنان و دختران گوشزد کرد که فرار شروع آزادى نیست، بلکه شروع یک اسارت ابدى و راهى غیرقابل بازگشت است. از سوى دیگر برگزارى میزگردها، کنفرانس ها و سخنرانى هایى با شرکت روانشناسان، حقوقدانان و تامین مکان هاى امن براى حمایت از دختران فرارى و زنانى که اغفال شده اند و ایجاد تلفن اضطرارى براى مبارزه با قاچاق زنان، همچنین افزایش آگاهى هاى عمومى از طریق رسانه ها و آموزش بیشتر به کودکان در سنین مدرسه از دیگر برنامه هاى سازمان ملل براى مبارزه با قاچاق زنان و دختران در سراسر دنیا است.