علی مومندوست
طرح تجمیع انتخابات شوراهاى شهر و روستا و مجلس خبرگان رهبرى از تصویب نمایندگان مجلس شوراى اسلامى گذشت که بر اساس این طرح قرار است انتخابات سومین دوره شوراى شهر و چهارمین دوره مجلس خبرگان همزمان برگزار شود. این طرح مانند بسیارى از طرحهاى دیگر، حرف و حدیثهاى بسیارى داشت و مخالفتها و موافقتهاى نمایندگان و شخصیتهاى سیاسى کشور را برانگیخت. از جمله مخالفان این طرح معاون پارلمانى وزیر کشور بود. دولت اگرچه نظر مجلس را پذیرفت اما موسىپور از تعویق زمان انتخابات در صورت عدم فراهم شدن شرایط مناسب براى برگزارى انتخابات خبر داد. اما آنچه بیش از همه در میان سخنان موافقان طرح وجود داشت، کم شدن هزینهها براى برگزارى انتخابات بود. سید احمد آواى عضو کمیسیون امنیت ملى و سیاست خارجى در این رابطه گفت: برگزارى هر انتخابات هزینههاى گزافى براى بیتالمال در پى دارد که با تجمیع انتخابات مىتوان جلوى این هزینهها را گرفت. ایشان درباره مخالفت دولت با این طرح و از سوى دیگر اصرار مجلس بر این مسئله مىگوید: کمیسیون امنیت ملى کار کارشناسى انجام داده است و قسمت عمدهاى از تجمیع انتخابات به علت صرفهجویى آن است.
آوایى معتقد است که مسئولان کشور باید در پى کاهش هزینههایى باشند که بر بیت المال تحمیل مىشود. به نظر این عضو کمیسیون امنیت برگزارى یک انتخابات به خاطر کارها و حوادثى که دارد هزینه بالایى را براى کشور در پى دارد که با یکى شدن انتخابات این هزینهها به حداقل مىرسد. اما مخالفان این طرح دلیل موافقان را دلیل قانعکنندهاى ندانستند و گفتند کم شدن هزینهها نمىتواند دلیل مناسب و کافى براى تجمیع انتخابات باشد. عمده دلیل مخالفت، مخالفان تفاوت ماهوى این دو انتخابات بود. جواد آرین منش نماینده مردم مشهد در مخالفت با این طرح مىگوید: همزمانى انتخابات شوراها و خبرگان رهبرى به دلیل تفاوت ماهوى و تمایز شرایط انتخاب شوندگان قابل قبول نیست. او معتقد است که کاندیداى خبرگان رهبرى باید شرایطى چون اجتهاد و آگاهى به مسائل سیاسى و فقهى را داشته باشد، در حالى که در خصوص شوراهاى شهر تنها به کارشناسان مسائل شهرى نیازمندیم.
به نظر آرین منش این تفاوت ماهوى به تفاوت تبلیغات، نوع نظارت و ... برمىگردد که ماهیت این دو انتخابات را آشکار مىسازد. از لحاظ نظارت باید گفت که نظارت بر انتخابات شوراها بر عهده مجلس است اما نظارت بر انتخابات خبرگان رهبرى بر عهده شوراى نگهبان است. کاظم جلالى از موافقان طرح و مخبر کمیسیون امنیت ملى بر بحث هزینهها تاکید مىکند و مىگوید که بحث هزینهها در کشور ما مهم است و اگر ما بتوانیم صرفهجویى کنیم و از مخارج اضافى پیشگیرى کنیم وظیفه شرعى و عقلى خود را انجام دادهایم. او معتقد است تجمیع انتخابات یکى از جاهایى است که مىتوان هزینهها را کاهش داد و در جایى مناسب آن هزینه کرد. البته در موافقت با این طرح باید گفت که اجراى این طرح و تجمیع انتخابات علاوه بر کاهش هزینههاى مادى هزینه هاى غیر مادى را نیز کاهش مىدهد. دو انتخاباتى که با فاصله زمانى از یکدیگر برگزار مىشوند منجر به ایجاد شکافهاى سیاسی، اجتماعى و رقابتهایى در جامعه شدید مىشود.
هر انتخاباتى که برگزار مى شود یکسرى دلخورىها براى گروهها و شخصیتها را به دنبال دارد و تا مجددا این دلخورىها و شکافها کاهش یابد هزینهاى را براى جامعه در بر دارد که به نظر کاظم جلالى اجراى این طرح مىتواند به کاهش این هزینهها یعنى هزینههاى مادى و غیر مادى در کشور کمک رساند. آمارها نشان مىدهد که میزان مشارکت مردمى این در انتخابات نسبت به انتخابات ریاست جمهورى و مجلس شوراى اسلامى کمتر است ولذا تجمیع این دو انتخابات مىتواند به بالا رفتن میزان مشارکت راى دهندگان کمک رساند.
اما نماینده لاهیجان در مجلس شوراى اسلامى بحث ایجاد دلخورىهاى سیاسى بعد از انتخابات را که توسط کاظم جلالى مطرح شده بود را غیر قابل قبول خواند و گفت این مسائل ربطى به تعداد انتخابات ندارد. ایرج ندیمى مىگوید سخن بعضى از موافقان طرح مبنى بر بالا رفتن میزان مشارکت در دو انتخابات شوراهاى شهر و خبرگان را رد کرد و گفت:افتخار ما همواره بر مشارکت مردم و حضور آنان در صحنه است. مخالفان در پاسخ به کاهش هزینهها که از سوى موافقان مطرح شده بود گفتند که اگر چه تردیدى نیست که بخشى از هزینههاى انتخابات کاهش مىیابد اما به نظر مىرسد که این تجمیع آثار و نتایج سوئى نیز به دنبال دارد که همکاران براى تصمیمگیرى باید به آن توجه داشته باشند. اما ایرج ندیمى انتقاد تندترى به این موضوع مىکند و مىگوید: بحث صرفهجویى هزینهها نیز قابل قبول نیست چرا که با توجه به اینکه ما در بسیارى از موارد خیلى لارجتر از اینها خرج مىکنیم این صحبتها پذیرفته نیست. اما احمد توکلى در پاسخ به انتقادات ندیمى معتقد است: توجه آقاى ندیمى را به واقعبینى جلب مىکنم. اگرچه خوشبینى به ملت جاى خود را دارد و باید اگر واقعیت را به حد مطلوب ندیدیم تلاش کنیم تا با ایجاد شرایط مناسب این واقعیتها را به سوى آرمانها سوق دهیم. به هرحال تفاوت انتخابات موجب کاهش مشارکت مىشود و هدف این طرح نیز ضمن کاهش هزینهها باعث افزایش انگیزهها و مشارکت مردم است.