*کمیته بررسی گرانی ها در مجلس تشکیل شده است. این کمیته چه تحلیلی از افزایش قیمت ها که طی ?ماه گذشته و به شکل غیرعادی اتفاق افتاده است دارد؟
**در خردادماه سال جاری حرکت خزنده ای در قیمت برخی از کالاها مشاهده شد. در آن زمان نمایندگان تذکراتی را در صحن علنی مجلس ارائه دادند. به دنبال آن کمیسیون اقتصادی مجلس جلساتی را با حضور وزرای ذی ربط مانند وزیر امور اقتصادی و دارایی، وزیر بازرگانی، وزیر جهاد کشاورزی، وزیر تعاون، رئیس کل بانک مرکزی و وزیر صنایع و معادن برگزار شد تا علل گرانی ها مورد بررسی قرار گیرد. در هنگام تحقیق در مورد گرانی بعضی از کالاها مشخص شد که درصدی از افزایش قیمت ها به دلیل بالا رفتن نرخ بعضی از مواد اولیه مانند آهن و فولاد در دنیا بود که این جریان موجب شده بود بهای تعدادی از محصولات در بازار داخلی هم افزایش یابد. بهای موادی مانند فولاد که عمدتا از اوکراین وارد می شد افزایش یافت. از سوی دیگر بعضی از کالاها مانند حبوبات به دلیل کسری تولید گران شد. حبوبات در حدود 7 درصد کاهش تولید داشته ولی همین محصولات بیش از 500تن صادرات به خارج داشته است. همین طور در مورد سیمان نیز با وجود اینکه بیش از دو میلیون تن کسری در داخل وجود داشت ولی در حدود یک میلیون تن به خارج صادر شده است.
*شما اعتقاد دارید صادرات تعدادی از اقلام مصرفی دلیل گرانی ها بوده است؟
**بله، صادرات بی رویه و کاهش تولید به همراه افزایش بهای انرژی در دنیا دلایل اصلی گرانی ها به شمار می آید. جمع بندی کمیته بررسی گرانی ها این بود که موارد ذکر شده 10درصد از افزایش قیمت ها را شامل می شد ولی 90درصد افزایش قیمت ها به دلیل ضعف مدیریت دولت است.
*این عقیده مجلس را به دولت انتقال دادید؟
**بله، وزارتخانه های بازرگانی و صنایع ملزم شدند که ستادهایی را تشکیل دهند تا دلیل گرانی های اخیر را تحلیل و بررسی کنند. فعالیت های این ستادها منجر شد تا در تیر و مردادماه جلوی افزایش قیمت ها گرفته شود و قیمت بعضی از کالاهای خوراکی مانند لبنیات نیز به قیمت های ابتدایی سال باز گردد.
*اما هنوز در خیلی از فروشگاه های سطح شهر قیمت ها تفاوتی با ابتدای سال پیدا نکرده و همچنان گرانی به چشم میخورد؟
**بله، گزارشاتی می رسد که در بعضی از فروشگاه ها همچنان قیمت ها گران است ولی تعزیرات در حال برخورد با این واحدهای متخلف است. کارخانه ها و مراکز تولیدی ملزم شده اند تا قیمت ها را به نرخ ابتدای سال بازگردانند.
*ولی کارخانه داران تولیدکننده لبنیات اعتقاد دارند در صورت کاهش قیمت ها متضرر میشوند.
**قرار شده برای جبران خسارت های آنان دولت اقداماتی را انجام بدهد تا آنان نیز متضرر نشوند.
*اشاره نکردید اقدامات مجلس منجر به بروز چه تحولی در قیمتها شد؟
**اقدامات مجلس و کمیسیون اقتصادی موجب شد تا ستادهایی در وزارتخانه ها تشکیل و از ادامه افزایش قیمت ها جلوگیری شود. همچنین اقداماتی هم در دولت برای بالابردن تعرفه ها وجود داشت. بعضی از وزارتخانه ها پیشنهاد داده بودند که تعرفه آب و برق افزایش پیدا کند که با برگزاری جلساتی آنها منصرف شدند.
*یعنی مجلس و دولت سیاست تثبیت قیمت ها را پیش گرفتهاند؟
**بله، برای تثبیت قیمت ها مصمم هستیم و هرگونه گرانی را خلاف قانون و موازین دولت و مجلس میدانیم.
*بعضی از مسئولین دولتی مانند وزیر امور اقتصادی و دارایی ادعا کرده بودند که گرانی وجود ندارد ولی گفته های شما خلاف ادعای آنان را اثبات میکند.
**این فرمایش آقای دانش جعفری در کمیسیون اقتصادی نیز با عکس العمل نمایندگان مواجه شد. ما اعتقاد داریم این گونه حمایت از دولت فایده ای ندارد. چنین حرکت هایی اعتماد مردم را از دولت سلب می کند. مردم در کوچه و بازار کالاها را خرید و به وضوح گرانی را لمس می کنند. با این حساب کتمان این موضوع با استدلال اینکه جلوی موج گرانی ها گرفته شود اصلا درست نیست. این گفته های آقای دانش جعفری در کمیسیون هم پذیرفته نشد. از نظر اقتصادی نیز به صلاح دولت نیست که چنین اظهار نظرهایی شود. در خردادماه گرانی های خزنده صورت گرفته که با اقدامات دولت و همکاری مجلس جلوی آن سد شد و امیدواریم تا پایان سال به همین منوال قیمت ها کنترل شود.
*شما به سوءمدیریت در دولت اشاره کردید. آیا دولت توان مهار گرانیها را دارد؟
**بله، بارها توان دولت در این مورد آزمایش شده است. به عنوان مثال در عید سال 85جلساتی با وزارت بازرگانی برگزار شد تا قیمت میوه در ایام افزایش میزان تقاضاها به گونه ای کنترل شود که خوشبختانه وزارت بازرگانی توانست قیمت ها را کنترل کند. بنابراین در دولت توان کنترل قیمت ها وجود دارد و هر کجا روند قیمت گذاری ها تعادل خود را از دست می دهد، ما آن را از عدم دقت مسئولین ذیربط میدانیم.
*بعضی از مسئولین دولتی می گویند که نباید از گرانی ها هیچ صحبتی کرد چرا که مطرح ساختن این جریان جو روانی بدی در جامعه ایجاد میکند.
**انتظارات تورمی با ایجاد جو برای گرانی فرق می کند. بنده انتظارات تورمی را قبول دارم ولی انتظارات تورمی از بحث و صحبت در مورد کنترل قیمت ها حاصل نمی شود. این موضوع از اقدامات و مصاحبه های بدون برنامه ریزی دولتمردان به وجود می آید. به طور مثال افزایش قیمت اجاره بهای مسکن از این انتظارات تورمی نش?ت نمی گیرد بلکه ریشه آن به گفته های دولتمردان درخصوص پرداخت وام برای مسکن سازان، پرداخت وام برای خریداران مسکن و پرداخت وام برای اجاره مسکن بازمی گردد. اینها دلیل اصلی گرانی مسکن بوده است. در حالی که هیچ کدام از این تسهیلات هم هنوز پرداخت نشده است. این گونه حرکت ها و این گونه مصاحبه ها موجب ایجاد انتظارات تورمی در جامعه می شود. اینکه می گویند آثار روانی گفت وگو در مورد افزایش قیمت ها موجب گرانی می شود را اصلا قبول نداریم. در اصل وعده های بی جا موجب ایجاد یک قدرت خرید کاذب در جامعه و همین موضوع باعث دامن زدن به گرانی ها میشود.
*یعنی به طور مثال در مورد وام های مسکن نباید تا این حدود سروصدا به پا میشد؟
**به اعتقاد ما در مورد بعضی مسائل نباید اصلا صحبت شود و در عمل باید گفته های خود را اثبات کنند.
*در مورد برخورد با گرانی ها به نظر می رسد که دولت سیاست کنترل دستوری قیمت ها را پیش گرفته است. به طور مثال در مورد لبنیات به کارخانه ها ملزم شده اند تا قیمت ها را کاهش دهند.
**کنترل قیمت به صورت دستوری، سیاست کاذبی نیست. کنترل دستوری زمانی کاذب تلقی می شود که افزایش قیمت دستوری نباشد.
اگر افزایش قیمت براساس شاخص های اقتصادی باشد، کنترل دستوری می تواند موجب ورشکستگی تولیدکنندگان شود. اما اگر افزایش کاذب باشد در این شرایط کنترل دستوری نتیجه بخش خواهد بود. در مورد لبنیات و یا بعضی کالاهای دیگر که افزایش بی رویه ای صورت گرفته بود راهکار مقابله با آن استفاده از کنترل دستوری است.
*با این حساب افزایش قیمت لبنیات با توجه به رشد شاخص های اقتصادی بوده است یا نه؟
**بله، در مورد لبنیات با توجه به افزایش دستمزد کارگر و رشد قیمت انرژی می توان آن را اقتصادی تلقی کرد. این موارد در برخورد با گرانی های لبنیات باید ملاک قرار گیرد و با کنترل دستوری نمی شود با آن برخورد کرد. در واقع برای لبنیات نمی توان از سیاست کنترل دستوری قیمت ها پیروی کرد.
*ولی دولت به شکل دستوری قیمت لبنیات را کاهش داده است.
**دولت باید به فکر ضرر و زیان تولیدکنندگان لبنیات باشد. یعنی تسهیلات خاصی را در اختیار آنان قرار دهد.
*این تسهیلات به چه شکل به تولیدکنندگان لبنیات پرداخت میشود؟
**در جلساتی که با حضور انجمن های صنفی لبنیات برگزار شد، آنان راهکارهایی را نشان دادند از جمله اینکه دولت یارانه ها را به سمت تولیدکنندگان سوق دهد یا تعرفه واردات شیرخشک را پایین بیاورد تا شیرخشک کشور تامین شود و به دنبال آن تقاضا به شیر خام کاهش پیدا کند. به این شکل می توان از بالا رفتن قیمت شیر خام جلوگیری کرد.
*در حال حاضر تنها آهن آلات، لبنیات و میوه که دولت در توزیع آنها نقش مستقیم دارد تا حدودی قیمت ها تعدیل شده است ولی در مورد سایر کالاهای مصرفی هنوز تحول خاصی صورت نگرفته است.
**بله، ولی از ابتدای تیرماه دیگر افزایش قیمتی صورت نگرفته است. تا انتهای تیرماه رشد قیمت ها اتفاق افتاد ولی پس از آن دیگر گرانی تشدید نشد. در حال حاضر نرخ ها تثبیت شده است.
*این گونه که از صحبت های شما برمی آید، دولت قصد دارد بهای اقلام مصرفی را تا پایان سال ثابت نگاه دارد.
**بله، تلاش می شود تا این جریان اتفاق بیفتد. ولی در مورد بعضی از کالاها که قیمت آن افزایش پیدا کرده، بازگرداندن قیمت ها راهکار عملی ندارد و فقط تلاش می شود قیمت ها تا پایان سال ثابت باقی بماند.
*یعنی دیگر نباید در انتظار ارزانی کالاها بود؟
**سیاست کاهش در مورد لبنیات اجرا شد و در مورد آهن و سیمان نیز چنین ایده ای وجود دارد. با واردات آهن قصد داریم در هر کیلو یک صد تومان نرخ آهن آلات را کاهش دهیم.
*در مورد آهن شایعاتی وجود دارد که از فشار مجلس برای ورود آهن آلات غیراستاندارد اوکراینی به بازار برای تعدیل قیمت ها خبر میدهد.
**خیر،استاندارد با دقت کالاهای وارداتی را کنترل می کند و کلیه کالاهای وارداتی و آهن آلات باید با استانداردهای دنیا همخوانی داشته باشد.
*پس آهن هایی که وارد می شوند، همگی استاندارد هستند؟
**بله، کلیه آهن های وارداتی باید مجوز استاندارد داشته باشند در غیر این صورت با مشکل قانونی مواجه هستند. حتی دولت به وزارتخانه هایی که مصرف زیاد دارند مجوز داده تا آهن وارد کنند. تا شهریورماه حجم قابل توجهی آهن وارد کشور می شود که همین موضوع موجب می شود قیمت آهن کاهش پیدا کند.
*یکی از نمایندگان مجلس گفته بود واردات آهن به وسیله وزارتخانه های دولتی موجب ایجاد بازار سیاه میشود.
**خیر. اتفاقا این گونه واردات از ایجاد بازار سیاه جلوگیری می کند چرا که این گونه واردات موجب کاهش تقاضا می شود و به دنبال آن نرخ کاهش مییابد.
*این تصمیم گیری نوعی عقب گرد به زمانی که وزارتخانه های دولتی مسئول توزیع کالا بودند به حساب نمیآید؟
**به هیچ عنوان. بالاخره واردکنندگانی که قصد داشتند آهن آلات وزارتخانه ها را تامین کنند باید درصدی سود را محاسبه می کردند. در این سیستم جدید سود در اختیار وزارتخانه ها باقی می ماند و با توجه به کسری 6 میلیون تنی آهن آلات مشکلی برای واردکنندگان ایجاد نمی شود. در مقایسه با سال گذشته به علت افزایش پروژه های عمرانی مصرف آهن در کشور افزایش پیدا کرده است. این میزان افزایش از حدی که وزارتخانه ها قصد واردات آن را دارند بیشتر است.
*کاهش قیمت آهن آلات در بهای زمین و مسکن اثر میگذارد
**قطعا کاهش قیمت مصالح ساختمانی در بهای آهن آلات اثر میگذارد.
*خیلی ها اعتقاد دارند به علت شرایط بد سرمایه گذاری در کشور بهای خانه همچنان به عنوان بخش امن سرمایه گذاری افزایش مییابد.
**به هر صورت بهای مصالح ساختمانی در قیمت مسکن اثرگذار است و نمی توان آن را کتمان کرد. بهای مصالح ساختمانی از شاخص های قیمت گذاری ساختمان است.