گروه بینالملل: روابط مسکو - تفلیس که زمانى بخشى از خاک شوروى سابق بود از سال 2004و پس از انقلاب مخملى گرجستان که در پى آن «میخائیل ساکاشویلى» جانشین «ادوارد شواردنادزه» شد، به سردى گرائید. اما از هفته گذشته که 4نظامى روس توسط نیروهاى گرجستان بازداشت شدند، تنش در روابط شدت گرفت. وزیر کشور گرجستان دلیل این بازداشت را تلاش براى ایجاد آشوب هاى گسترده در این کشور عنوان کرده است.
پس از این اتفاق، مسکو بخش بیشترى از اتباع خود را از تفلیس فراخواند و پیش نویس بیانیه اى را در جهت محکومیت این اقدام گرجستان به شوراى امنیت ارائه کرد. درپیش نویس بیانیه روسیه، ضمن ابراز نگرانى شدید از اقدامات تحریک آمیز گرجستان، از آن به عنوان اقدامى که منجر به وخامت بیشتر اوضاع مى شود، یاد شده است. در این پیش نویس همچنین بر نیاز به حل مسالمت آمیز مناقشه آبخازیا (از موارد اختلافى میان تفلیس - مسکو) تأکید شده است. این پیش نویس از گرجستان مى خواهد نیروهاى خود را از دره «کودورى» در آبخازیا خارج کند. روسیه این اقدام گرجستان را ناقض قطعنامه هاى شوراى امنیت ارزیابى کرده و طرح هایى را براى اعلام یک جمهورى جدید در این منطقه مورد بررسى قرار مى دهد. گرچه انگلیس و آمریکا به عنوان اعضاى داراى حق وتو با پیش نویس بیانیه روسیه مخالفت کرده اند، اما اوضاع کنونى موضع به ظاهر بى طرفانه شوراى امنیت را تغییر خواهد داد.
ریشه اختلافات کنونى مسکو - تفلیس را باید ناشى از جنگ جغرافیایى دانست که بر سر منطقه آبخازیا جریان دارد؛ این جنگ از جانب روسیه به راه انداخته شد و با جنگ راهبردى تفلیس پاسخ داده مىشود.
روسیه از طریق کمک به نیروهاى جدایى طلب آبخازیا بین سال هاى 93-1992 سبب جدایى این منطقه حیاتى از گرجستان شد. گرجستان نیز در پاسخ متقابل به این اقدام روسیه خواستار خروج نیروهاى روسى و برچیده شدن پایگاه هاى به جاى مانده از دوران حکومت سوسیالیست ها در این کشور شد. قرار است این نیروها تا سال 2008از گرجستان خارج شوند. تفلیس همچنین با اعلام آمادگى براى عضویت در ناتو و نزدیکى به دولت آمریکا، عملاً مسکو را به جنگ طلبید و وارد فاز جنگ راهبردى با روسیه شد.
سیاست خارجى جدید گرجستان که بیشتر در «مسکو ستیزى» خلاصه مى شود، از زمان وقوع انقلاب مخملى در گرجستان و روى کار آمدن «میخائیل ساکاشویلى» شدت بیشترى یافت. ساکاشویلى در آن زمان به مردم قول «خروج از مدار روسیه» را داده بود.
به علت نزدیکى گرجستان به روسیه پیچیدگى مشکلات قفقاز، مسکو حساسیت ویژه اى نسبت به این کشور دارد.
در صورتى که گرجستان به ناتو ملحق شود، منافع سیاسى، نظامى و اقتصادى روسیه تحت تأثیر قرار مى گیرد و بازتابى منفى بر اوضاع آشفته قفقاز خواهد داشت. از این رو است که سران گرجستان مى کوشند سیاست هاى حمایتگرانه روسیه از جدایى طلبان آبخازیا را با اعمال سیاست هاى راهبردى با شکست مواجه کنند.
پس از ماجراى بازداشت نظامیان روسیه در گرجستان ولادیمیر پوتین به تفلیس هشدار داد که از زبان تحریک آمیز و ارعاب علیه روسیه استفاده نکند. اظهارات رییس جمهورى روسیه در حالى بود که پارلمان این کشور خود را براى بحث درباره تصویب طرح محکومیت گرجستان آماده مى کرد. در همین راستا مسکو محدودیت هاى اقتصادى شامل قطع خدمات ترابرى و پستى و همچنین ممنوعیت ارتباطات بانکى را علیه گرجستان به اجرا گذاشت.
در شرایطى که گرجستان در وضعیت اقتصادى نامطلوبى به سر مى برد و وجه ارسالى کارگران گرجى شاغل در روسیه منبع قابل توجهى براى درآمد ارزى این کشور به شمار مى آید، اقدامات تلافى جویانه مسکو مى تواند اثرات منفى جدى بر تفلیس داشته باشد. نگرانى بیشتر گرجستان آن است که روسیه از تأمین نیاز انرژى این کشور خوددارى نماید.
هم اکنون گرجى هاى مقیم روسیه شرایط بسیار سختى براى ادامه زندگى در مسکو دارند. طبق آمارهاى منتشره، بیش از یک میلیون گرجى در روسیه زندگى و کار مى کنند و خانواده هاى آنان به صدها میلیون دلارى که از روسیه به گرجستان فرستاده مى شود، شدیداً وابستهاند.
على رغم تمامى این مسائل و مشکلات، گرجستان از اقدامات خود در بازداشت نظامیان روس دفاع مى کند. تفلیس درخواست غرب براى جلوگیرى از تشدید تنش میان گرجستان و روسیه را دلیل تصمیم خود براى آزادى گروگان هاى روسیه عنوان کرده است. برخى بر این باورند که ممکن است دولت گرجستان از بحران کنونى براى ترغیب غرب جهت گسترش اقتصادى و سیاسى با این کشور و فشار بر روسیه براى دست برداشتن از حمایت از جدایى طلبان آبخازیا استفاده کند.
در این میان، غرب تمایل آشکار خود را به گرجستان نشان داده است. «بنیتا فررو والدنر» عضو کمیسیون اروپا از روسیه خواست دست از تحریم اقتصادى گرجستان بردارد. وى افزود: هر دو کشور باید بکوشند از تحریک یکدیگر و تحریک پذیرى بى سبب بپرهیزند.
در واکنش به سخنان این عضو کمیسیون اروپا، سرگئى لاوروف، وزیر خارجه روسیه اعلام کرد: مسکو در نظر ندارد تحریم اقتصادى گرجستان را «در آینده نزدیک» لغو کند.
از سوى دیگر ایگورایوانف وزیر دفاع روسیه نیز گفته است به دلیل تنش هاى کنونى روسیه ممکن است در بیرون بردن نیروهایش تسریع به عمل آورد. روسیه براساس موافقت نامه سال گذشته خود با تفلیس متعهد شده است تا پایان سال 2008سه تا چهار هزار سرباز خود را از خاک گرجستان خارج کند.
میخائیل ساکاشویلى رییس جمهورى گرجستان نیز گفته است: گرجستان براى مذاکره آمادگى کامل دارد ولى روسیه نمى تواند به همسایگانش زور بگوید.