آخرین روزهای هفته دفاع مقدس را در بیست و ششمین سالگرد آغاز جنگ تحمیلی پشت سر میگذاریم . این جنگ در عین حال که ناخواسته و تحمیلی بود اما به دلیل آثار زیادی که داشت توانست به یک قطعه بسیار مهم در تاریخ ایران تبدیل شود و عملکرد نیروهای مسلح اعم از سپاه و ارتش و نیروهای مردمی مانند بسیج و کسانی که در پشت جبهه همکاری می کردند توانست برگ زرینی بر پرونده ملت ایران بیافزاید.
هفته دفاع مقدس در عین حال که زمان مناسبی برای یادآوری افتخارآفرینی هاست مناسب ترین زمان برای بررسی کمبودهائی نیز هست که در زمینه های تبلیغی به منظور انتقال حماسه های ایجاد شده در این جنگ به نسل های آینده وجود دارد. اگر نگاه دقیقی به برنامه های تبلیغی هر ساله هفته دفاع مقدس بیاندازیم به این نکته پی خواهیم برد که بخش عظیمی از این برنامه ها تکرار مطالب گذشته است و مطالب جدید کمتر در آنها مشاهده می شود. مهمتر آنکه هنوز آثار ماندگاری که بدون نیاز به بازآفرینی بتواند حماسه ها را همواره در معرض دید عموم قرار دهد نداریم.
به نظر می رسد برای جبران این کمبود به طراحی های مستمر با بهره گیری از تجربیات سایر ملت ها نیاز داریم . میدانیم که بر روی تجربیات سایر ملت هائی که در پرونده آنها حوادثی مشابه جنگ تحمیلی وجود دارد مطالعاتی صورت گرفته ولی این را هم میدانیم که هنوز نتیجه این مطالعات به مرحله بروز و ظهور نرسیده است . مهم اینست که به این نقطه برسیم و حتی کاری کنیم که دیگران از ابتکاراتی که ما برای ماندگار ساختن عملکرد افتخارآفرین رزمندگان خود انجام میدهیم بتوانند سرمشق بگیرند.
هرچند در این مقاله در صدد برشمردن همه کمبودها و اشاره به همه مواردی که میتوانیم و باید برای ماندگار ساختن حماسه های رزمندگانمان انجام دهیم نیستیم ولی خوبست به دو سه مورد از آنها اشاره ای داشته باشیم .
1 ـ ما هنوز موزه جنگ نداریم . اینکه نام این موزه چه باشد مهم نیست آنچه مهم است اینست که مکانی برای نگهداری آثار این جنگ داشته باشیم که هر لحظه هرکس چه داخلی و چه خارجی بتواند در آن با ابعاد مختلف دفاع مقدس آشنا شود.
اگر در آغاز این مقاله به تعداد سالهائی که از شروع جنگ تحمیلی گذشته است اشاره کرده ایم به این دلیل است که یادآور شویم بیش از یک ربع قرن از روزی که این جنگ بر ملت ما تحمیل شده میگذرد ولی هنوز ما یک موزه که بتوانیم آنرا « موزه جنگ » یا « موزه دفاع مقدس » بنامیم نداریم ! همین شگفتی را با یادآوری تعداد سالهای پایان یافتن جنگ نیز میتوانیم نشان دهیم . اکنون 18 سال از پایان جنگ تحمیلی میگذرد و ما هنوز چنین موزه ای نداریم!
2 ـ کمبود دیگری که داریم وجود یک مرکز نمایش برای نشان دادن ابعاد جنایات دشمن و رشادت ها و ابتکارات و ایثارگری های رزمندگانمان بصورت سمعی و بصری است.
هنر نمایش در قالب های گوناگون اکنون رشد چشمگیری دارد. در جهان امروز غفلت از هنرهای نمایشی بویژه برای نشان دادن حماسه های خلق شده توسط فرزندان جان برکف مبتکر و ایثارگر این ملت که براساس اعتقاد و ایمان به خدا و با تکیه بر تعالیم اسلام توانستند با دشمنی که توسط قدرتهای جهانی حمایت میشد مقابله کنند و با پیروزی تاریخی خود بر مهاجمان دفاعی را رقم بزنند که در آن حتی یک وجب از خاک میهن در دست دشمن باقی نماند غفلتی بزرگ و گناهی نابخشودنی است . تاثیری که وجود یک مرکز نمایشی دائمی به طریقه « پانوراما » برای نشان دادن این حماسه آفرینی ها بر روح جوانان دارد قابل مقایسه با هیچ اقدام دیگری نیست . این کار را کشورهای کوچک تری که از نظر امکانات بهیچوجه با ایران قابل مقایسه نیستند انجام داده اند ولی متاسفانه ما هنوز در این زمینه کاری انجام نداده ایم!
3 ـ یکی از ابعاد بسیار مهم و افتخارآمیز دفاع مقدس ملت ما اینست که رزمندگانی از سایر کشورها و ملیت ها به ما پیوستند و در صفوف رزمندگان ایرانی به دفاع از ایران اسلامی پرداختند.
جالب تر اینکه حتی بسیاری از عراقی هائی که صدام آنها را به اجبار به صحنه جنگ علیه ما آورده بود به رزمندگان ما ملحق شدند و علیه صدام و ارتش بعث عراق جنگیدند. اکنون گلزارهای شهدای ایران در شهرهای مختلف شهدای زیادی از ملیت های مختلف از جمله عراقی را در کنار شهدای ایرانی جای داده اند که صحنه های بسیار زیبای دفاع مقدس ما را رقم می زنند و زیباترین جلوه های تقریب و وحدت ملت های مسلمان را به نمایش میگذارند.
برای نشان دادن این جلوه های زیبای وحدت در ایثار و فداکاری ما هنوز کاری انجام نداده ایم . این سرمایه عظیمی است که جمهوری اسلامی ایران از آن برخوردار است و میتواند بهره های بسیار زیادی در جهت نشان دادن حقانیت ملت ایران و جایگاه واقعی نظام جمهوری اسلامی هم در این جنگ و هم در چشم و دل ملت های مسلمان ببرد. واقعیت اینست که حماسه هائی که آفریده شده اند بسیار بزرگند ولی همت ما برای ماندگار کردن آنها بسیار کوچک است.
اینها و بسیاری موارد دیگر از کاستی های تبلیغاتی ما هستند که باید در هفته دفاع مقدس آنها را ببینیم و برای جبران آنها اقدام نمائیم . اینکه هر ساله به شکلی هرچند یکنواخت یادی از رشادت ها و ایثارهای رزمندگان می کنیم بسیار تحسین برانگیز است ولی بپذیریم که آنچه انجام میدهیم فقط بخش کوچکی است از آنچه میتوانیم و باید انجام دهیم . آیا سال آینده هفته دفاع مقدس را بگونه ای برگزار خواهیم کرد که از شرمندگی رزمندگان درآمده باشیم؟