بهادر آذربهار
انتخاب شینزوآبه 51ساله به عنوان رییس جمهور جدید حزب لیبرال دموکرات (LDP) ژاپن، چندان هم غافلگیرکننده نبود. در واقع با اعلام حمایت شمار بیشترى از افراد LDP از سیاست هاى آبه، موضوع انتخاب شدن وى به این سمت به هیچ عنوان دور از ذهن نشان نمى داد.
پیامد قابل انتظار بعدى انتخاب آبه به عنوان نخست وزیر ژاپن بود که این اتفاق هم در 26سپتامبر 2006با پیروزى وى بر جونیچیرو کوئیزاى به وقوع پیوست.
با توجه به این که آبه پسر شینتارو آبه (shintaro Abe) دبیرکل سابق حزب لیبرال دموکرات است و در عین حال نوه نوبوسکه کیشى (Nobuske Kishi) یکى از نخست وزیران سابق ژاپن است که زمانى مظنون به ارتکاب جنایات جنگى بود، به نظر مى رسد که شم سیاسى به طور ذاتى در او وجود دارد.
همچنین آبه مانند کوئیزوى، همتاى سابقش یک ملى گراى قاطع و ثابت قدم است. او اولین نخست وزیر ژاپن است که بعد از جنگ جهانى دوم و معاهده صلح سان فرانسیسکو که در سال 1951میلادى به امضا رسید، به دنیا آمده است.
در نتیجه وى به هیچ وجه براى دوران جنگ ژاپن اظهار ندامت نمى کند و قصد دارد تا ژاپنى جدید با چشم اندازى تازه به وجود بیاورد.
فضاى قبل از انتخابات
انتقال قدرت به آبه در زمان مناسبى براى ژاپن به وقوع پیوست. ثبات سیاسى و احیاى اقتصادى، نماد حکومت نخست وزیرى کوئیزومى بود. همچنین پیروزى آبه در انتخابات، در جریان وقوع تحولات جارى ژاپن در امور دفاعى، امنیتى و سیاست خارجى به وقوع پیوست و با بهبود وضعیت اقتصادى چین، برترى سیاسى و نظامى در آسیا و تلاش کره شمالى براى دستیابى به سلاح هاى هسته اى و آزمایش موشک هاى بالستیکى توسط پونگ یانگ هم زمان بود. اعزام نیروهاى نظامى ژاپن به عراق در سال 2003و اعلام برنامه دفاع ملى (NDPO) در مارس 2005رویدادهایى بودند که آغاز یک تغییر اساسى را در استراتژى دفاعى ژاپن نوید مى دادند.
از سوى دیگر داشتن روابط نزدیک با کشورهاى آسیایى و در عین حال اتحاد با امریکا در سیاست خارجى ژاپن موضوعى جدید محسوب مى شود. همچنین تغییراتى نیز در بینش ژاپن نسبت به تهدیدهاى خارجى وجود آمده است، NDPO نه تنها کره شمالى را به عنوان یک تهدید جدى معرفى کرده، بلکه براى اولین بار در تاریخ ژاپن، کشور چین را به عنوان یک تهدید بالقوه براى ژاپن قلمداد مى کند. گفته مى شود آبه در احراز پست نخست وزیرى ژاپن با کشمکش ها و چالش هاى فراوانى مواجه خواهد شد که مى توان آن ها را به دو بخش داخلى و خارجى تقسیم کرد.
چالشهاى داخلى
به طور حتم آبه، با کشمکش هاى زیادى در داخل ژاپن به دلیل سن کم و نداشتن تجربه سیاسى کافى مواجه خواهد شد چرا که وى هیچگاه پست هاى دولتى چندان با اهمیتى نداشته است.
از سوى دیگر اگر ائتلاف حزب لیبرال دموکرات ژاپن در انتخابات ژاپن که در جولاى 2007برگزار خواهد شد، در کسب کرسى هاى مجلس سنا با شکست مواجه شود، احتمالاً روند قانونگذارى دولت آبه با مشکل مواجه خواهد شد.
همچنین آبه در روند اصلاح قانون اساسى ژاپن که پیش از این صحبت هاى زیادى درباره آن کرده بود، به کندى عمل مى کند و احتمال مى رود جرو بحث هاى زیادى چه در داخل و چه در خارج مجلس ژاپن به خاطر طرح ژاپن با نام بیل (Bill) شکل بگیرد، این طرح با هدف تشکیل یک ارتش به منظور دفاع نه تنها نقش حفظ نظم داخلى این کشور را بر عهده دارد بلکه نقش شرکت در برنامه دفاعى مشترک به منظور حفظ صلح بین المللى را نیز براى ژاپن بازى مى کند.
چالشهاى خارجى
روابط ژاپن با چین و کره جنوبى کماکان تیره و تار باقى مانده است. روابط ژاپن با کشورها با توجه به دیدارهاى اخیر رهبران این کشور از معبد یوسوکونى (Yusukuni Shrine) که نماد دوران جنگ ژاپن است در هاله اى از ابهام باقى مانده است. چین و کره جنوبى، به عنوان قربانیان جنگ و خشونت دولت ژاپن، این گونه دیدارها را بیانگر بلندپروازى هاى نظامى ژاپن در آینده مى دانند.
آبه در آوریل سال 2006و زمانى که وزیر کابینه به شمار مى رفت از معبد یوسوکونى دیدن کرد. پکن و سئول به دنبال آن هستند تا نشانه هایى از تناقض گویى استراتژیک را از صحبت هاى آبه استخراج کنند.
علاوه بر وقایع تاریخى، مشکلات دیگرى نیز در روابط ژاپن با چین و کره جنوبى به چشم مى خورند که از آن جمله مى توان به حفظ محدوده قلمرو، انرژى اشاره کرد. به این ترتیب در حیطه بازگرداندن ثبات به منطقه جنوب شرقى آسیا، توانایى آبه در سیاستمدارى به بوته آزمایش گذاشته خواهد شد.
همچنین آبه توجه ویژه اى به هند نشان مى دهد. سخنان وى در آخرین کتابش تحت عنوان «به سوى یک کشور زیبا» نمونه هایى از این تمایل نخست وزیر جدید ژاپن است. انتظارات آبه از هند و در عین حال، چین واضح و روشن است. وى خواستار داشتن رابطه استراتژیکى با هند شده، در حالى که ترجیح مى داد تا روشن نبودن قصد نظامى چین را محکوم کند. در هر حال مى توان دوره اى مثبت را در روابط ژاپن و هند در زمان حکومت آبه شاهد بود.
در هر حال آبه قدرت را بدون هیچ مخالفتى از آن خود کرد، اما هنوز هم باید دنیاى سیاسى همتاى سابق خود را ادامه دهد. کوئیزومى روند انتخابات نخست وزیرى را متحول کرد و اطمینان داد که پشتیبانى مردمى بیشتر از زد و بندهاى سیاسى پشت پرده که زمانى در ژاپن متداول بود در تعیین نخست وزیر این کشور نقش دارد، اما تحولات به وجود آمده توسط وى باعث افزایش سطح توقع مردم ژاپن از رهبرانشان گردید.
امروز همه مردم ژاپن آبه را دوست دارند، اما اگر او در کارهایش ذره اى نقصان داشته باشد، حکومت وى به همان اندازه که انتخاباتش آرام و بى دغدغه انجام شد، مى تواند پرتنش و جدال برانگیز باشد.