تاریخ انتشار : ۲۴ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۰۷:۵۴  ، 
شناسه خبر : ۸۵۳۶۹
‌اشاره: مطلب حاضر که بخش پایانی آن از نظر خوانندگان گرامی می‌گذرد، نگاهی گذرا به استراتژی نظامی آمریکا در عراق و بررسی پیامدهای احتمالی اجرای آن برای منطقه خاورمیانه، بویژه کشورهای حوزه خلیج‌‌فارس است. بخش دوم این مقاله روز یکشنبه 12 اسفند به چاپ رسید که درج آخرین قسمت آن به دلیل ضرورت انعکاس مصاحبه رئیس‌جمهوری اسلامی ایران با صداوسیما، به امروز موکول شد:‌

‌3- عرصه امنیتی‌
الف) ارائه تعهدات امنیتی به دولت عراق درباره مقابله با هرگونه تجاوزخارجی که حاکمیت سرزمین، آب یا فضای این کشور را مورد تعرض قراردهد.‌
ب) کمک به دولت عراق در مبارزه با همه گروه‌های تروریستی که در راس‌آن گروه القاعده و طرفداران صدام قرار دارند. کمک به این دولت در مبارزه با همه گروه‌های غیر قانونی صرفنظر از هویت این گروه‌ها و وابستگی‌شان به‌هر طرفی. کمک به نابود کردن شبکه‌های پشتیبانی مالی و لجستیک از این‌گروهها و ریشه‌کن کردن آنها. سازوکار و شیوه‌های این کمک‌ها بعداً مشخص خواهد شد.‌
ج) پشتیبانی از دولت عراق در آموزش و تجهیز نیروهای مسلح این کشور تا اینکه بتواند از این کشور و مردم آن حمایت کند و نیز کمک به عراق برای بازسازی نظام اداری براساس درخواست دولت این کشور.‌
دولت عراق این حق را برای خود محفوظ می‌دارد که بتواند برای آخرین‌بار با حضور و سرپرستی نیروهای چند ملیتی موافقت کند، با توجه به اینکه پس‌از انقضای این مدت، عراق دیگر تهدیدی برای صلح و امنیت بین‌المللی نیست.‌
طبیعتاً پیامدهای این امر، پایان دادن به دخالت شورای امنیت در امور عراق ‌براساس فصل هفتم منشور سازمان ملل خواهد بود، به‌طوری که وضعیت ‌این کشور به شرایط بین‌المللی و حقوقی‌اش پیش از صدور قطعنامه شماره661 شورای امنیت در ماه آگوست سال 1990 میلادی بازگردانده شود وحاکمیت کامل عراق بر اراضی، آب‌ها، حریم هوایی، نیروهای مسلح و اداره ‌امور داخلی‌اش مورد تاکید قرار گیرد. موافقت آمریکا با بند اخیر، شرط عراق برای موافقت با تمدید مأموریت نیروهای چند ملیتی خواهد بود.‌ با توجه به آنچه گفته شد، باید در اسرع وقت مذاکرات دو جانبه میان‌دولت‌های عراق و آمریکا برگزار شود تا پیش از ماه اکتبر 2008، توافقنامه‌نهایی همکاری و دوستی میان دو کشور مستقل و دارای حاکمیت کامل درعرصه‌های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و امنیتی امضا شده باشد.‌
 فقدان آمادگی‌
در این میان، احمد چلبی گفت که عراق هنوز آمادگی کامل برای اداره امورخود را ندارد و خروج نیروهای آمریکایی از این کشور زود است.‌
تلویزیون فاکس‌نیوز چندی قبل با چلبی که یکی از چهره‌های کلیدی تحولات عراق است، گفتگو کرد و از وی پرسید که آیا از شروع دوباره رابطه‌با آمریکا خوشحال است؟
چلبی گفت: در ابتدای جنگ عراق، نظرات و دیدگاه‌های متفاوتی درباره نحوه اداره عراق بعد از صدام وجود داشت و من هم دیدگاه‌های متفاوتی ازآمریکا در این زمینه داشتم و افرادی که اینجا برای آمریکا کار می‌کردند، دیدگاه‌های من را طور دیگری برداشت کردند. در واقع در عمل زیاده‌روی‌کردند، اما من سعی کردم روابطم را با آمریکا بهبود بخشم و الان نیز رابطه دوستانه‌ای با آمریکایی‌ها دارم.‌
خبرنگار فاکس‌نیوز سؤال کرد: آیا به‌نظر شما طرح افزایش نیرو در عراق‌جواب داده است؟
چلبی گفت: بله، ژنرال دیوید پترائوس کار بزرگی کرده و توانست باقاطعیت القاعده را شکست دهد. وی با استفاده از ترکیبی از تدابیر سیاسی‌و نظامی این کار را کرد و الان در بغداد و حومه، امنیت نسبی برقراراست.‌
چلبی در ادامه گفت: عراق باید پیشرفت کند و به جایی برسد که بتواند به‌مردم آمریکا بگوید می‌تواند از عهده امور خود برآید و امکان کاهش‌نیروها فراهم آمده است، اما الان آن زمان فرا نرسیده است.‌
چلبی افزود: ما باید سخت تلاش کنیم تا همه مردم عراق به این باور برسندکه بخشی از یک کشورند و باید برای آبادانی آن تلاش کنند.‌
وی گفت: تمدن عرب از عراق سرچشمه می‌گیرد و ما به درگیری و همچنین‌حل و فصل درگیری عادت داریم و مردم ما به سرعت اوضاع را سامان‌می‌دهند.‌
تاریخ قضاوت خواهد کرد
در همین حال، شبکه تلویزیونی الجزیره انگلیسی گفت که قضاوت تاریخ در مورد عملکرد بوش در عراق از دو مقوله <خیالباف> یا <مجرم جنگی> خارج نخواهد بود.‌
شبکه تلویزیونی الجزیره انگلیسی در برنامه‌ای که نگاهی عمیق به بطن تحولات عراق دارد، دمکراسی به سبک آمریکایی را زیر سؤال برد و این‌پرسش را مطرح کرد که در 50 سال آینده، وقتی که اوضاع امروز در تاریخ نگاشته شود اقدام آمریکا در عراق چگونه توصیف می‌شود؟
در حالی که تصاویر بمباران شبانه بغداد در تهاجم هوایی آمریکا نشان داده‌می‌شد، الجزیره انگلیسی گفت که این تصاویر مربوط به لحظه‌ای است که‌قرار بود در آن، خاورمیانه تغییر کند. بمباران بغداد در مارس 2003 میلادی نشانه‌ای از دمکراسی به سبک آمریکایی بود که در آن قرار بود قرن آینده‌تعریف شود. جرج بوش رئیس جمهور آمریکا از هر فرصتی استفاده کرد تا خاطرنشان کند که تاریخ درحال رقم خوردن است.‌ الجزیره انگلیسی بخش‌هایی از سخنرانی بوش بر عرشه ناو آمریکایی را نشان داد که در آن بوش از به نتیجه رسیدن مأموریت نظامیان آمریکایی ‌در عراق و پیروزی آنها خبر داده بود.‌
این شبکه تلویزیونی خاطرنشان کرد: آمریکا اگر می‌خواست تاثیر مثبتی روی تاریخ داشته باشد، باید توجه بیشتری به جامعه عراق می‌کرد، نه اینکه صرفاً به فناوری نظامی توجه داشته باشد.‌
از طرفی <احمد عبدالمالک> کارشناس امور خاورمیانه گفت: عراق تنوع خاص خود را از جنبه‌های مختلف دارد. دولت آمریکا این عوامل را به‌خوبی محاسبه نکرد.‌
یکی از درس‌هایی که آمریکا از جنگ عراق کسب کرد، این بود که تغییر رژیم در کشورها از خارج، نادرست است. درس دوم آمریکایی‌ها این است‌که انسان نباید وعده‌ای بدهد که قادر به انجام آن نیست.‌
الجزیره انگلیسی ادامه داد: مادلین آلبرایت، وزیر امور خارجه سابق‌ آمریکا، جنگ عراق را بدترین جنگ در تاریخ آمریکا توصیف کرد. عده‌ای‌دیگر حتی در توصیف جنگ عراق گام به جلوتر گذاشته و پیش‌بینی کردندکه با این جنگ آمریکا به‌عنوان یک ابرقدرت افول می‌کند. این تاریخ است‌که باید قضاوت کند که آیا آمریکا در عراق میراثی مثبت به‌جا گذاشته یاخیر و این تاریخ است که باید بگوید جرج بوش خیالباف بود یا مجرم ‌جنگی.‌
الجزیره انگلیسی در ادامه با سه مورخ گفتگو کرد تا به قضاوت آیندگان ازتاریخ جنگ عراق پی ببرد. <ریچارد بولیئت> مورخ دانشگاه کلمبیای‌آمریکا گفت: در 50 سال گذشته، آنچه در خاورمیانه شکل گرفت، به‌طور اساسی بر مبنای سیاست آمریکا بود. از آن‌جمله می‌توان به جا انداختن اسرائیل به عنوان بخشی از خاورمیانه اشاره کرد. به‌نظر من در 50 سال ‌آینده، قضاوت درباره اقدام دولت بوش در عراق، جنگی با سوءمدیریت وحشتناک خواهد بود، اما اگر در بلندمدت اهداف آمریکا محقق شد، آنگاه‌این قضاوت آنچنان بد نخواهد بود.‌
<مارتین ون‌کرولد> مورخ گفت: من از اول هم معتقد بودم جنگ عراق به شکست‌کشیده خواهد شد و دولت بوش هم بلوف می‌زند. بوش احمق بود و باعث‌شد که آمریکا وارد ماجرای عراق شود. اصلاً نمی‌توانم تصور کنم که مسئله عراق به خوبی و خوشی به پایان برسد.‌
<الستر کمبل> دیگر کارشناس برنامه گفت: به نظر من تونی بلر، نخست‌وزیر سابق انگلیس ممکن است از اینکه در جنگ عراق به آمریکا ملحق‌شد پشیمان باشد. درباره قضاوت تاریخ از جنگ عراق باید بگویم که قضاوت تاریخ در 50 سال آینده، قضاوت با دیدی بازتر از ما است و منطقی‌تر نیز خواهد بود.‌استاد تاریخ دانشگاه کلمبیا افزود: یکی از مشکلاتی که درباره نگاه تاریخی به جنگ عراق وجود دارد، این است که در این نگاه باید درک شود که قرار است در سال‌های آینده، اتفاق‌های دیگری هم رخ دهد.‌
الجزیره انگلیسی در پایان به نقل از <ریچاردهاس> عضو شورای روابط خارجی آمریکا آورد؛ یکی از موارد خنده‌دار تاریخ این است که جنگ اول عراق که یک ضرورت بود، شروع عصر آمریکا در خاورمیانه بود، اما جنگ‌دوم عراق که جنگی انتخابی بود، باعث تسریع پایان عصر آمریکا در خاورمیانه شد.‌