سالهاست که اصطلاحاتی مانند توسعه یافته، درحال توسعه، عقب مانده یا جهان سوم در دنیای سیاست مطرح است و هر یک از کشورها متناسب با شرایط خود، در یکی از این دسته بندی ها قرار گرفته اند و کشور ایران علی رغم تاریخی بسیار کهن و وجود دانشمندان بزرگی مانند ابن سینا، رازی، ابوریحان بیرونی و بسیاری از دیگر دانشمندان، از جمله کشورهایی بشمار می رفت که همواره از آن بعنوان کشور جهان سومی نام برده می شد، تا جایی که تا چند سال قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی، نخست وزیر یکی از کشورهای استعمارگر در پاسخ به خواسته افرادی که خواهان در دست گرفتن مدیریت صنعت نفت کشور توسط متخصصین داخلی شده بودند، گفته بود شما از ساخت یک لولهنگ (آفتابه) هم عاجزید چه برسد به اداره صنعت نفت کشور.
صرفنظر از اینکه بکار بردن این واژه ها درمورد هر کشور چقدر با واقعیت منطبق است و اصولاً فلسفه این دسته بندی چیست و یا اینکه ریشه عقب ماندگی کشورها را می بایست در چه عواملی جستجو کرد، باید این نکته را مورد توجه قرار دهیم که دولتها و ملتها می توانند در تعامل با یکدیگر نقش بسیار مهمی را در پیمودن مسیر توسعه ایفا نمایند و به هر میزان این تعامل از انسجام، وحدت، همکاری و هماهنگی بیشتری بهره مند باشد حرکت در این مسیر از سرعت بیشتری برخوردار خواهد بود.
جمهوری اسلامی ایران نیز از معدود کشورهایی است که می توان اظهار نمود از این جهت در مطلوب ترین وضعیت قرار داشته و دولت اسلامی در تعامل با ملت از بیشترین حمایت و همکاری مردمی برخوردار است و این موضوع نه تنها در تقویت و توسعه امنیت پایدار در برابر تهدیدات خارجی نقش اساسی ایفا نموده، بلکه شرایط لازم را برای تسریع در روند توسعه همه جانبه کشور نیز فراهم نموده است.
البته این تفاهم و همکاری بدان معنا نیست که سیستم اداره کشور عاری از هر گونه عیب و نقص است، بلکه در پاره ای از موارد وجود نابسامانیها و ناهنجاریهای موجود مانند: فساد اداری، تورم و ضعف در نظارتها چنان رخ می نمایند که گاهی تمام پیشرفتهای حاصله طی این سالها را بطور کامل تحت الشعاع قرار می دهد، اما در عین حال باید توجه داشته باشیم که اولا بسیاری از مشکلات مانند: بیکاری و گرانی و تورم از معضلاتی محسوب می شوند که بخصوص در یکی دو سال اخیر اکثر کشورهای جهان و حتی کشورهای اروپایی را بطور میانگین با نرخی بین 12 تا 27درصد تحت تأثیر خود قرار داده و ثانیاً تشدید بخش قابل توجهی از نابسامانیهای مورد اشاره، که در سایر کشورها نیز به همین شکل یا به نوع دیگر وجود دارد، ناشی از اعمال فشارهای ظالمانه، از سوی بیگانگان و همچنین عملکرد و رفتار و نیز همراهی خواسته یا ناخواسته برخی از ما با خواسته های شیطانی دشمنان این مرز و بوم است.
در هرحال این مؤلفه بسیار مهم، یعنی حضور و تعامل مردم که در پشتیبانی از نظام، نقش اساسی را برعهده دارد، در کنار سایر شاخصه ها در قالب عوامل مادی و معنوی دیگری مانند: عوامل اقتصادی، علمی، سرزمینی، فرهنگی، سیاسی، حکومتی، فرامرزی و فضایی نیز وجود دارند که در مجموع از آنها بعنوان قدرت ملی نامبرده می شود.
نتایج یک بررسی علمی که با مبنا قرار دادن 87 پارامتر علمی و عمدتاً براساس گزارش نهادهای بین المللی در سالهای 2003 تا 2005 میلادی توسط دو تن از محققین کشورمان با مقایسه 139 کشور جهان انجام شده است، نشان می دهد که جمهوری اسلامی ایران تا آن تاریخ که هنوز بخش قابل توجهی از دستاوردهای جدید کشور، اعلام نشده بود، توانسته است در عامل علمی و فناوری با دوازده متغیر، در جایگاه 44 و در بین 23 کشور منطقه شامل کشورهای خاورمیانه، آسیای مرکزی و قفقاز، خلیج فارس و شبه قاره، جایگاه دوم را بخود اختصاص دهد. در عامل اقتصادی با یازده متغیر، رتبه 37 جهانی و دوم منطقه ای به ایران تعلق داشته است.
در عامل اجتماعی با یازده متغیر، ایران در رتبه 35 جهانی و سوم منطقه قرار گرفته است. در عامل سرزمینی با یازده متغیر، ایران در ردیف 10 کشور برتر جهان و دومین کشور منطقه ایستاده است. در عامل فرهنگی با هجده متغیر، ایران رتبه 26 جهانی و رتبه دوم منطقه ای را از آن خود ساخته است. در عامل سیاسی با چهارده متغیر، علی رغم تأثیر منفی برخی از گزارشات غیرواقعی کشورهای غربی، رتبه 45 جهانی و رتبه اول منطقه ای به ایران اختصاص یافته است. در عامل فرامرزی با سیزده متغیر، ایران نتوانسته جایگاهی بهتر از 63 جهانی و سوم منطقه ای را برای خود کسب کند. در عامل نظامی با سیزده متغیر، رتبه 13 جهانی و رتبه سوم منطقه به ایران تعلق دارد. در عامل فضایی با چهار متغیر که عمدتاً مربوط به حوزه فعالیتهای ماهواره ای و قبل از اقدام دانشمندان ایرانی برای پرتاب اولین موشک ماهواره بر و پیوستن به جمع 11 عضو باشگاه فضایی جهان می باشد، در بین 39 کشور دارنده این فناوری، در ردیف بیست و هفتم قرار گرفته است.
در مجموع عوامل نه گانه مذکور، جمهوری اسلامی ایران توانسته است در آن مقطع از زمان، در بین 139 کشور جهان، رتبه بیستم جهانی و دوم منطقه ای که رتبه های نسبتاً مناسبی است را بخود اختصاص دهد، البته همانگونه که در ادامه مقاله اشاره خواهد شد، به رغم سنگ اندازیهای بیگانگان، با پیشرفتهای کسب شده در سالهای اخیر این جایگاه هم اکنون ارتقاء یافته و از موقعیت بمراتب بهتری برخوردار شده است.
مقام معظم رهبری (دامه) در مورد نقش دشمن برای جلوگیری از این روند رو به رشد، بارها جوانان را خطاب قرار داده و در یکی از سخنرانیهایشان فرمودند:
جوانان عزیز! خودباوری و اعتماد به نفس یک داروی فکری و روحی برای ملت ایران است. مخاطب اصلی و اولی شما جوانان هستید.
آنی که (آن کسی که) ما به شدت نیازمند اعتماد به نفس او هستیم، قشر جوان ماست. این قشر باید توصیه به اعتماد به نفس را درست به گوش بشنود و از اعماق دل بپذیرد و در همه فعالیتهای خود آن را محور و ملاک عمل قرار بدهد، بیم آن هست که در عرصه جنگ نرم بین ما و دشمنانی که بسیار اصرار بر ادامه این نبرد دارند، این اعتماد به نفس خدشه پیدا کند، تضعیف بشود، متزلزل بشود یا لااقل در حدی که ملت ما نیاز دارد پیش نرود...، سه مانع را ممکن است دشمن طراحی کند. یکی پراکندن یاس، یکی منحرف کردن استعدادها و یکی هم برخورد سخت و خشن یعنی تحمیل تهاجم نظامی. در مورد این مسئله اول که پراکندن نومیدی و یاس است، من اصرار دارم شما جوانها بیشتر فکر کنید، تأمل کنید و نشانه هایش را ببینید. همین الان دارند اینکار را می کنند، یک عده ای هم برای آنها و از زبان آنها و از حنجره آنها به نفع آنها حرف می زنند،...
در هر صورت اگر قرار باشد با نگاهی منصفانه به دستاوردهای انقلاب شکوهمند اسلامی از ابتدا تا بحال بنگریم می توانیم به موضوعات فراوانی اشاره نمائیم که برخی از آنها از جمله موفقیتهایی محسوب می شود که سنگ بنای آنها بطور کامل پس از انقلاب اسلامی بنا شده است و گسترش و توسعه سایر موارد نیز به حدی است که میزان پیشرفت آن حتی نسبت به تمام پنجاه سال حکومت شاهنشاهی قابل قیاس نیست و این در حالیست که درآمدهای نفتی کشور در آن سالها نسبت به جمعیت کشور و بهای شاخص نفت تا قبل از سال 1386، چند برابر وضعیت پس از انقلاب بوده و هزینه جنگ نیز به کشور تحمیل نشده بود.
در این راستا علی رغم تمام توطئه های خرد و کلانی که طی عمر پر برکت انقلاب بر علیه نظام نوپای اسلامی از سوی دشمنان صورت گرفت، با ملاحظه این دستاوردهای عظیم که در ذیل به گوشه هایی از آن اشاره خواهد شد، با اتکاء به «اراده و نبوغ ایرانی»، به فرمایش حضرت امام(ره) باید باور کنیم که «ما می توانیم».
توسعه سیاسی
احترام به حق مردم در ایفای نقش برای اداره کشور از طریق برگزاری انتخابات مختلف از جمله انتخابات ریاست جمهوری، انتخابات مجلس خبرگان، انتخابات مجلس شورای اسلامی و انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا را می توان مهمترین دستاورد سیاسی انقلاب اسلامی در جهت توسعه دمکراسی به معنای واقعی آن دانست، زیرا این حق پس از انقلاب اسلامی و برای نخستین بار بود که به مردم کشور اعطا گردید، بطوریکه از ابتدای انقلاب تا بحال نزدیک به 30 مرحله انتخابات مختلف در کشور برگزار شده است.
حذف نقش استعماری بیگانگان بر کشور، کسب استقلال سیاسی و بازیابی و احیاء جایگاه ایران بعنوان یکی از قدرتهای بزرگ و مطرح دنیا و با نقش رهبری جهان اسلام و طرح اسلام سیاسی بعنوان گفتمان غالب جهان اسلام، از دیگر دستاوردهای انقلاب اسلامی محسوب می گردد، بطوریکه دوست و دشمن بر نقش تأثیرگذار آن بر حفظ صلح و ثبات در منطقه، بلکه جهان معترف بوده و همین مسئله نگرانی شدید دشمنان اسلام را به همراه داشته است.
الگوپذیری ملت مظلوم و ستم دیده بسیاری از کشورهای جهان مانند لبنان، فلسطین و عراق و برخی از دولتهای اسلامی و حتی غیر اسلامی و همچنین حمایتهای جهانی محسوس و نامحسوس از جمهوری اسلامی ایران بعنوان کشوری عدالت خواه و صلح طلب، باعث گردیده تا هر نوع تصمیم گیری برای مقابله رو در رو با کشور ایران در بین دولتمردان کشورهای سلطه جو به چالشی جدی و چند جانبه تبدیل شده و عقیم بماند و این نکته نیز بیانگر قدرت بالای انقلاب اسلامی در بازدارندگی است.
افزایش تعداد احزاب و گروههای سیاسی و افزایش بی سابقه نشریات وابسته به آنها نیز همگی دربرگیرنده توسعه یافتگی سیاسی و در برگیرنده مفهوم آزادی بیان و قلم به معنای واقعی آن می باشد.
در این رابطه (توسعه سیاسی) سرعت و کثرت توسعه بحدی بوده که حتی در کشورهای مدعی آزادی نیز نمی توان مصداق مشابه ای را جستجو نمود و همین مسئله این تردید را ایجاد کرده که شاید در این زمینه افراطی صورت گرفته و انقلاب اسلامی ناخواسته در مسیر نقشه ای قرار گرفته است که دیگران برایش ترسیم کرده اند، زیرا بدیهی است که همیشه تنوع و تعداد احزاب و گروهها نمی تواند مفهوم توسعه و پیشرفت را به همراه داشته باشد، بلکه گاهی این تشدد و کثرت می تواند زمینه های بروز و تشدید درگیریها و جنگهای داخلی را به همراه داشته باشد. به هر حال توسعه در این رابطه به حدی بوده که از دو یا سه حزب سیاسی قبل از انقلاب، تا سال 1381 تعداد احزاب به بیش از 223 حزب و گروه سیاسی و بیش از 150گروه غیرسیاسی NGO دارای مجوز و دهها و بلکه صدها گروه و حزب غیررسمی رسیده و تعداد نشریات از چند نشریه انگشت شمار در قبل از انقلاب به بیش از دهها نشریه (روزنامه) در بعد از انقلاب اسلامی برسد.
توسعه علمی
یکی از افتخارات غرورآفرین جمهوری اسلامی ایران، رشد روزافزون و حضور فعال کشور در عرصه های علمی است، بطوریکه هم اکنون دانشمندان و پژوهشگران ایرانی در زمره دانشمندان و پژوهشگران ممتاز جهان قرار گرفته اند، توسعه در این زمینه بقدری با سرعت انجام شده است که اعتبار سالانه علمی و تحقیقاتی کشورمان از محل بودجه عمومی دولت از 13میلیارد ریال در سال 1357، با رشد متوسط سالانه 57.6 درصد به 1237.5 میلیارد ریال در سال 1377 رسیده است و نیازهای علمی کشور در سال 1386 حدود 550میلیارد تومان برآورد شده بود.
دستیابی به فن آوری و دانش کامل چرخه سوخت هسته ای و ساخت مجتمع عظیم یو سی اف اصفهان، مجتمع غنی سازی نطنز، کارخانه آب سنگین اراک و قرارگرفتن در ردیف پنج کشور برتر جهان در این زمینه و همچنین ورود موفقیت آمیز و همزمان با سایر کشورهای پیشرفته به عرصه علوم جدید مانند: لیزر، بایو و نانو تکنولوژی (برای تقریب به ذهن باید یادآوری شود که قطر اتم محصولات تولید شده از نانو یک هشت هزارم موی انسان است)، میکرو الکترونیک، ورود به علم ژنتیک و تولید اولین گوسفند و موش شبیه سازی شده، دستیابی به دانش فنی استفاده از پلیمرهای گیاهی در صنایع بسته بندی بعنوان پنجمین کشور پس از آمریکا، آلمان، انگلیس و ایتالیا،
تنها بخش ناچیزی از افتخارات کسب شده در این زمینه است.
توسعه چشمگیر سخت افزاری، نرم افزاری و بهره برداری گسترده از علوم رایانه ای در کشور، طراحی سیستم انتقال همزمان صوت و تصویر در اینترنت و رشد 70درصدی انجمنهای علمی، ساخت انواع روبات و کسب موفقیتهای جهانی در مسابقات روبوتیک و قرار گرفتن ایران در ردیف 5تا 8کشور برتر روبوکاپ جهان، کسب موفقیتهای جهانی در المپیادهای مختلف علمی از جمله المپیادهای ریاضی، فیزیک، شیمی، کامپیوتر و کسب مقام نخست جهانی در مسابقات علمی و اختراعات در سوئیس، کسب مقام دوم در نمایشگاه بین المللی اختراعات و ابتکارات در مسکو، و همچنین افزایش ثبت اختراعات که تقریبا بطور کامل پس از انقلاب آغاز و تا سال 1381 به 500مورد و پس از تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری مبنی بر ضرورت ایجاد نهضت نرم افزاری و تأکید مجدد در مرداد ماه سال 1385 برای تهیه نقشه جامع علمی کشور، طی سالهای پس از آن با جهشی چشمگیر، به حدود 6000 اختراع در سال 1386 رسیده است، بخش دیگری از این موفقیتها بشمار می رود.
مجموعه این موفقیتها سبب شده که در هر سال میزان تولید علم در کشور به دو برابر رسیده و در سال 1386 ایران بعنوان کشور پنجم آسیا و اول منطقه در تولید علم و فن آوری بخصوص در رشته های ریاضی، مکانیک، پلیمر، شیمی، مهندسی شیمی، فناوری نانو و پزشکی و رتبه 12ریاضی، 13کامپیوتر، 17مکانیک، 18شیمی، 15نانو در جهان مطرح و بعنوان مرکز شبکه نانو تکنولوژی در میان کشورهای اسلامی معرفی شود (در رشته نانو ایران از جایگاه اول در منطقه و جهان اسلام و رتبه پنجم در آسیا و رتبه 25در سطح جهان برخوردار است.)
افزایش بی سابقه ظرفیت دانشگاه ها که فقط در چند سال اخیر بیش از 92% رشد یافته، همراه با رشد قابل توجه هیئتهای علمی و همچنین افزایش تعداد دانشجویان که از حدود دویست هزارنفر در قبل ازانقلاب به بیش از سه میلیون و سیصد هزار در بعد از انقلاب اسلامی در مقاطع و رشته های مختلف رسیده است (این مقدار برابر کف آموزش عالی در کشورهای صنعتی می باشد یعنی 3 هزار دانشجو به ازای هر یکصد هزار نفر) و علاوه بر آن پذیرش تعداد قابل توجهی دانشجوی خارجی در سیستم آموزشی عالی، نیز از دیگر مصادیق توسعه علمی کشور می باشد.
ساخت بیش از 30000 مدرسه تنها در 12 سال اول انقلاب به رغم شرایط جنگی و در حالی که طی پنجاه سال حکومت شاهنشاهی فقط حدود 47000 مدرسه در کشور وجود داشته و افزایش قابل توجه تعداد مدارس برای پاسخگویی به رشد دویست درصدی دانش آموزان در سالهای پس از آن و مقابله با بیسوادی و ارتقاء سطح سواد از 30% باسواد ابتدای انقلاب به 80% در حال حاضر و کسب جوایز بین المللی در این زمینه از مهمترین مصادیق توسعه یافتگی در مسیر نهضت نرم افزاری به شمار می رود.
توسعه پزشکی
پیشرفت در بخش پزشکی نیز به قدری گسترده بوده که حیرت جهانیان را برانگیخته و باعث تغییرات اساسی در وضعیت بهداشت و درمان کشور گردیده است، به گونه ای که بخش درمان نه تنها توانسته تقریبا تمام نیازهای خود را در زمینه های مختلف تامین نماید، بلکه هم اکنون ایران اسلامی به یک کشور مهم در صدور خدمات و محصولات پزشکی تبدیل و بیش از 95% از 4هزار قلم داروی مصرفی در کشور را در داخل تولید و تنها در سال 1386 بیش از 70 میلیون دلار دارو نیز به خارج از کشور صادر کرده است.
همچنین طی این مدت دانشمندان کشورمان موفق به ساخت و تولید مواد و داروهایی شده اند که یا در سطح جهان سابقه قبلی نداشته و یا تولید آنها فقط در انحصار چند کشور خاص بوده است، ساخت اولین داروی ضددیابت در جهان، تولید اسپرم از مغز قرمز استخوان زنان، ساخت پوست مصنوعی، ساخت داروی کنترل ایدز، ساخت داروی سرطان پوست، درمان ضایعات نخاعی، قلبی، کبدی، عروقی و چشمی با استفاده از سلولهای بنیادین، طی مراحل نهایی بیش از 30 قلم داروی بیماریهای صعب العلاج، کاربر روی بیش از 100 پروژه تحقیقاتی نانو تکنولوژی و ساخت قویترین چسب بافتی جهان با ترکیبی از فناوری نانو و چسب بافتی هوشمند با عنوان nano give، ساخت حداقل چهار داروی بیوتکنولوژی از جمله اریترو پولتین، انها اینتروون، استرپتوکیناز، gcsf و اینترفون بتا در حالی صورت گرفته که تعداد کل این داروها در جهان حدود 35 تا 40 مورد بوده و قبل از این موفقیت، تکنولوژی آن، تنها در اختیار دو کشور قرار داشت، نمونه های دیگری از موفقیت های کسب شده در این بخش می باشد.
همچنین دستیابی به دانش کشت و انجماد سلول های بنیادین که تاکنون فقط در اختیار نه کشور جهان بوده، قرار گرفتن در ردیف سه کشور تولیدکننده محصولات پزشکی بیوتکنولوژی، قرار گرفتن در ردیف کشورهای برتر پیوند قلب و قرنیه و کلیه (قبل از انقلاب در مجموع فقط 50 مورد پیوند کلیه در کشور انجام شده و پس از انقلاب به بالغ بر 17000 مورد رسیده است)، کسب تجارب ارزشمند برای مقابله با بیماریهای ناشی از عوامل شیمیائی، از جمله موفقیتهای بی نظیر دانشمندان علوم پزشکی کشور به شمار می رود.
توسعه صنعتی کشور
رشد صنعت در کشور نیز به حدی سریع بود که پس از ساخت شهرکهای صنعتی درشهرهای مختلف، هم اکنون ساخت مجموعه ها و شرکتهای صنعتی در روستاها نیز دردستور کار مسئولین کشور قرارگرفته است و درحال حاضر کمتر شهر بزرگی را می توان یافت که از وجود کارخانه های صنعتی بی بهره باشد.
علاوه بر افزایش تعداد کارخانجات باید به محصولات متنوعی مانند: انواع لوازم خانگی و صنعتی که در این مجموعه ها تولید و حتی در بسیاری از موارد به خارج از کشور صادرمی شود نیز اشاره نمود (تنها در 20 سال ابتدای انقلاب، رشد صادرات غیر نفتی کشور 60 برابر، یعنی 10 برابر میانگین رشد سالانه ارزش واردات بوده است).
ساخت هواپیما و بالگرد سبک و نیمه سنگین (شخصی و عمومی) مانند هواپیمای مسافربری ایران 140 با کاربری چند منظوره و مطابق با آخرین استانداردهای روز دنیا که برای اولین بار در تاریخ کشور رخ داده است، توسعه صنعت کشتی سازی و تولید انواع قایق، افزایش و توسعه کارخانجات خودروسازی با انواع خودروهای سبک و سنگین، ساخت و توسعه پالایشگاهها و مراکز پتروشیمی درشهرهای مختلف کشور از جمله در اراک، شیراز، شمال، تبریز، بندرعباس، اصفهان و سایر شهرها (لازم به یادآوری است که تولید پتروشیمی درکشور در ابتدای انقلاب حدود 2 میلیون تن در سال بوده و درپایان سال 1386 به حدود 22 میلیون تن رسیده و برای سال 1387 حدود 35میلیون تن درسال برآورده شده است) و ساخت حدود 40کارخانه بزرگ نفت و گاز از ابتدای انقلاب اسلامی تا بحال، ساخت انواع نیروگاههای بادی، گازی، فسیلی و ساخت اولین نیروگاه هسته ای در بوشهر و اولین نیروگاه انرژیهای زیر زمینی در اردبیل، افزایش و توسعه انواع کارخانجات لوازم خانگی و صنعتی، افزایش قابل توجه تولید فولاد که پیش بینی می شود ایران را تا سال 1390 به یکی از کشورهای مطرح صادر کننده این محصول تبدیل نماید و دهها مورد مشابه، از دیگر افتخارات صنعتی کشور به شمار می روند.
علاوه بر این قرار گرفتن جمهوری اسلامی ایران در ردیف چهاردمین کشور سازنده سد و ارائه انواع خدمات فنی، عمرانی و تخصصی در زمینه های مختلف به سایر کشورها نیز، برگ زرین دیگری است از کتاب پرافتخار انقلاب اسلامی ایران و این رویکرد میمون موضوعی است که شامل سایر بخشهای کشور از جمله بخش نظامی نیز شده است.