برای شروع بحث می پردازیم به تعاریف قدرت نرم
متفکر: برای اولین بار " جوزف نای " وابسته به حزب دموکرات آمریکا واژه قدرت یا استراتژی نرم را مطرح نمود . وی معتقد بود : از این پس آمریکا باید جهان را با قدرت نرم خود یعنی استفاده از جذابیتهای سیاسی، ارزشهای آمریکایی و واژههایی نظیر دمکراسی، حقوق بشر و انقلابهای سبز رهبری کند. وی ضمن انتقاد به سیاست نو محافظه کاران آمریکا به دلیل حمله به افغانستان و عراق ، این رویکرد را بر اساس بهره گیری ازقدرت سخت مورد ارزیابی قرار داد و این اقدام را سبب افول قدرت نرم آمریکا در جهان دانست . از دیدگاه وی مبارزه با تروریسم با قدرت سخت امکان پذیر نبوده و باید با قدرت نرم با آن مبارزه نمود. این رویکرد موجب تغییر استراتژی آمریکا در برخورد با مسائل جهان و بالطبع ایران اسلامی گردید.
دعاگو : انقلاب اسلامی ایران پس از پیروزی همواره با تهدیدات سخت، نیمهسخت و نرم مواجه بوده است ، امروزه دشمن در تلاش است با استفاده از تهدیدات نرم، مردم و انقلاب اسلامی را از پای در آورد. تهدید نرم به تحولاتی که موجب ایجاد دگرگونی در هویت فرهنگی و الگوهای رفتاری مورد قبول یک نظام سیاسی یا مردم یک جامعه میشود گفته شده که نوعی سلطه کامل در ابعاد سهگانه حکومت، اقتصاد و فرهنگ است. تهدید نرم از طریق استحاله الگوهای رفتاری ملی در این حوزهها و جایگزینی الگوهای نظام سلطه محقق میشود. با این نگرش، تمامی اقداماتی که موجب شود تا اهداف و ارزشهای حیاتی یک نظام سیاسی اعم از زیرساختهای فکری، باورها و الگوهای رفتاری در حوزه اقتصاد، فرهنگ و سیاست به خطر افتد، یا موجب تغییر و دگرگونی اساسی در عوامل تعیینکننده هویت ملی یک کشور شود، تهدیدنرم به شمار میآید.
درخصوص تهدید نرم نگرش های متفاوتی وجود دارد، برخی کشورها از تهدید نرم به عنوان یک ابزاراستفاده می کنند و برخی با تهدید نرم مورد تهاجم قرار می گیرند . بدیهی است نگاه این دو کشور و به طبع آن محققان و پژوهشگران دراین خصوص متفاوت است .
دکترجمالی: تهدید نرم و متعاقب آن جنـگ نرم، امـروزه به عنوان یک واقعیـت دردنیـای کنونی تلقی می گردد و اندیشمندان و محققان تاریخچه های متعدد و متفاوتی برای آن قائل هستند . اصطلاح تهدید نرم یا جنگ نرم بیشتر در ایران و یا کشورهای موسوم به جهان سوم یا کشورهای جنوب مطرح و مورد توجه قرار گرفته و کشورهای غنی اعتقادی به جنگ نرم نداشته و نوعاً مدعی اند فعالیت هایی که در کشورهای جنوب به جنگ نرم معروف شده یک نوع تبادل فرهنگی است . آنان اینگونه فعالیت ها رابه جویباری تشبیه می کنند که مسیر خود را می یابد و اگر در جایی ما موفق به حضور شده ایم به دلیل نیازی بوده که در آن کشورها وجود داشته است .
دریک نگاه کلی می توانیم بگویم از زمانی که فرهنگ یک کشوری تحت سلطه فرهنگ غالب قرار می گیرد ، در آن کشور جنگ نرم اتفاق افتاده و مغلوب جنگ نرم شده است .
بارزترین نمونه های عینی تحقق جنگ نرم
جمالی : در بررسی جنگ نرم در دنیا عموماً کشورهای نظیر شیلی ، نیکاراگوئه و انقلاب های مخملی در کشورهای بازمانده از شوروی سابق را به عنوان نمونه های عینی مطرح و مورد بررسی قرار می دهند .
در فروپاشی شوروی این نکته بیشترروشن می شود که رویکرد غرب در مبحث تهدید نرم وبه طبع آن جنگ نرم از زاویه دید و نگرش فلسفی بوده وتوجه آنان به بهره گیری از ابزار دمکراسی خواهی است . آنان در روند تحقق تهدید نرم درشوروی به این باور رسیدندکه می توان جهان رابا طرح بحث دموکراسی خواهی تحت سیطره خود قرار داد.
در روند تحقق تهدید نرم ، دشمن از طریق ایجاد بی ثباتی و بحران سازی در داخل کشور هدف و دامن زدن به گسست های قومی و مذهبی به اهداف خود جامعه عمل می پوشاند و بدون منازعه و لشکرکشی فیزیکی، اراده خود را بر یک ملت تحمیل و آن را در ابعاد گوناگون با روشهای نرمافزارانه اشغال میکند. کشورهایی که از آنان نام برده شد مصداق عینی اجرای این سناریو هستند.
بین عملیات روانی ، تهدید نرم وجنگ نرم نوعی پیوستگی وجود دارد؟
شیرمحمدی : هرگاه یک سازمان سیاسی یا کشوری سعی کرد با سیطره فرهنگی منازعه را به سود خودش تمام کند ، آنجا بحث تهدید وجنگ نرم متجلی است. درمورد تاریخچه تهدید نرم باید اذعان داشت که این موضوع درگذشته دور هم مرسوم و مورد توجه بوده است. کوبیدن طبل درجنگ های قدیم امری مسلم است که تاثیرآن درتضعیف روحیه دشمن انکارناپذیراست. درآثار "سن تزو "به این موضوع اشاره شده است.
در نبردهای صدر اسلام هم به کارگیری تهدید نرم به چشم می خورد. بعد از جنگ احد زمانی که مشرکین برای قلع و قمع کردن کامل سپاه اسلام تصمیم به ادامه جنگ گرفتند و به سمت مدینه حرکت کردند ، رسول خدا دستور داد سپاهیان اسلام آتش های متعددی را بیش از عرف معمول روشن کردند که این امر خوف در دل مشرکان ایجاد نمود واز جنگ منصرف شدند. این حرکت خود نوعی عملیات نرم محسوب میشود. در جنگ صفین هم عمر و عاص با فضاسازی و کوبیدن بر طبل باور غلط شکستن رودخانه و سرازیر شدن سیل به سوی لشکر حضرت علی(ع) را در ذهن یاران آن حضرت ایجاد نمود که فرار سپاهیان حضرت را به دنبال داشت.
با توجه به شواهد تاریخی بسیار باید اذعان کرد که پدیده تهدید وجنگ نرم ریشه های تاریخ دارد .در جنگ جهانی دوم آمریکا تصمیم گرفت کمیته ای برای این موضوع تعیین کند. در زمان "ترومن " کمیته روانی نام نهاده شد ودر سال 1953 کمیته مذکور به صورت دائمی به کار خود ادامه داد و درجنگ بین دوکره بخش عمده ای از فعالیت های آمریکا بر روی تهدید نرم و عملیات روانی متمرکز شد .
حوزه فعالیت های آمریکا به عنوان نوک پیکان تهدید نرم بر علیه انقلاب اسلامی
صالحی: پس از جنگ جهانی دوم و در تمام طول دوران جنگ سرد، محققان وپژوهشگران آمریکایی با توجه به ضعف فرهنگی آمریکا وعدم مقبولیت آن درجهان،به ضرورت ارتباط با مردم دیگرکشورها وجلب حمایت آنهابه منظور حفظ امنیت خود پی بردند و لذا تلاش نمودند با انجام اقداماتی از قبیل تأسیس سازمان سیا، رادیوصدای امریکا، تأسیس کتابخانه های عظیم امریکا و برگزاری سمینارها و... نسبت به جذابیت بخشیدن به فرهنگ خود اقدام نماید. در راستای تحقق هدف مذکور شرکت های بزرگ امریکایی و مدیران اجرایی آن تلاش می کردند تا علاوه بر فروش محصولات خود، فرهنگ و ارزش های امریکایی را به سایر نقاط جهان عرضه کنند. اقدام آمریکا در این خصوص حتی در غرب نیز با واکنش های مختلفی رو به رو شد. در اواسط دهه 90 میلادی،61 درصد از فرانسوی ها،45 درصد از آلمانی ها و 32 درصد از ایتالیایی ها رویکرد امریکا رابه عنوان یک خطر برای فرهنگ خود قلمداد می نمودند.چنین واکنش هایی درکشورهای نظیراسپانیا، فرانسه، آلمان، اتحادیه اروپا،کانادا وایتالیا نیز به چشم می خورد.در خاورمیانه نیز این رویکرد آمریکا با واکنش های منفی روبه رو شد. راه اندازی تلویزیون هاو شبکه های ماهواره ای متعدد نیز بیانگر واکنش این کشورها به رویکرد آمریکا است.
جمالی : در مالزی می توان نمونه ای از واکنش کشورهای مسلمان نسبت به تهدید نرم آمریکا را مشاهده کرد.در این کشور "ماهاتیر محمد " تلویزیون های کابلی را طراحی کرده و تصاویر ماهواره ای ارسالی از سوی کشورهای غربی را پالایش و پاکسازی می کند واز طریق شبکه بزرگ تلویزیون های کابلی که 5/2 میلیون مشترک دارد با ده دقیقه تاخیر پخش می کند.
نظرسنجی مؤسسه گالوپ ازی10000 نفر مردم 9 کشور مسلمان در خاورمیانه نشان داده که به طور متوسط، بیش از نیمی از پاسخ دهندگان نسبت به امریکا نظر مخالف داشته اند.نظرسنجی مشابه مؤسسه ای دیگر نیزنتایج مشابهی را نشان داده و این امرگویای این واقعیت است که هر روز بیش از پیش از پذیرش جهانی ارزش های امریکا به مرور زمان کاسته می شود.
بدیهی است عنصر فرهنگ اولین نقطه تهاجم در حوزه تهدید نرم است ، آیا توجه انقلاب اسلامی به عنصر فرهنگ را می توان به نوعی تهدید نرم انقلاب اسلامی بر علیه سلطه آمریکا دانست واصولا آیا می توان به نوعی وقوع انقلاب های مخملی در برخی کشورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی را بهره گیری از تجربه انقلاب اسلامی قلمداد نمود؟
شیر محمدی : غرب از تجربه شیعه در پیروزی انقلاب اسلامی استفاده کرد . اولین بارپس از انقلاب اسلامی در تحلیل انقلاب ها توجه به مقوله فرهنگ بسیار پررنگ شد. ذکر این نکته لازم است که در تحلیل انقلاب ها تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، تضاد بین طبقات مختلف اجتماعی را عامل انقلاب قلمداد می نمودندکه این تحلیل ناشی از کنش و واکنش های مادی و رویکرد مادی گرایانه بود.
بعد از انقلاب اسلامی مبنای تحلیل انقلاب ها عوض شد. بررسی آثار مکتوب موجود در خصوص تحلیل انقلاب ها گویای این واقعیت است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی توجه به عنصر فرهنگ در تحلیل انقلاب ها روز به روز پررنگ ترشده و امروزه فرهنگ وبه طبع آن تهدید نرم که درانقلاب های مخملی تجلی یافته است ، مبنای برپائی انقلاب در جهان قرارگرفته است .
با ذکر توضیحات مذکور شاید بتوان این ادعا را مطرح کرد که پدیده انقلاب اسلامی سبب شد جهان غرب روی مقوله فرهنگ در عملیات های نظامی توجه بیشتری کند. شاید بتوان گفت انقلاب های مخملی کپی ناقصی از انقلاب اسلامی است.
بیان چگونگی تحقق تهدید نرم درکشورها وجوامع مختلف
دعاگو: طراحی واجرای فرآیند تهدید نرم درکشورهای هدف نیازمند مدت زمانی است که با آغاز تردید در مبانی و زیرساختهای فکری یک نظام سیاسی آغاز می گردد و متعاقب آن با ایجاد بحران در ارزشها و باورهای اساسی جامعه هدف ، بحران در الگوهای رفتاری و پیدایش بحرانهای سیاسی ، هویت، مقبولیت، مشارکت، نفوذ و توزیع ادامه می یابد.آنچه مسلم است ، تغییرات حاصل از تهدید نرم با توجه به ماهیت آن درمواردی سطحی و درمواقعی دیگر عمقی است که مظاهر آن به صورت تدریجی آشکار می گردد. این تهدید درعین ناباوری،همراه با آرامش و خالی از روشهای فیزیکی، خشن وخشونت بار است و با استفاده از ابزارهای تبلیغی نظیر مطبوعات، رادیو و تلویزیون، ماهواره، اینترنت، احزاب، گروه ها، طیف ها، تشکلهای صنفی و اجتماعی و بهره گیری از شیوه القاء ، اقناع ودر مواردی تهدید انجام میپذیرد. برای روشن شدن موضوع می توان تهدید نرم را به حرکت مورچه ای سیاه در شبی ظلمانی برروی سنگی سیاه تشبیه کرد که مسلم تشخیص آن بسیار مشکل است ونیازمند دقت نظر، هوشیاری و دوراندیشی خردمندانه است.
تا قبل از فروپاشی شوروی تهدید غرب متوجه شوروی بود. اما با پیروزی انقلاب اسلامی و خصوصا پس از فروپاشی شوروی، نگاه غرب به اسلام وایران تغییر نمود ، دلایل تغییر جهت گیری غرب و اتخاذ استراتژی تهدید نرم درقبال انقلاب اسلامی چه بود؟
دکتر جمالی: بعداز فروپاشی شوروی به عنوان یک قطب ازدو قطب حاکم برجهان، کم کم اسلام به عنوان قطب جدید در تقابل با غرب مطرح شد. در دیدگاه غربی ها امروز شرایط به گونه ای است که اسلام جای کمونیست را گرفته است. برای اردوگاه غرب تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی کمونیست مسئله بود و مشکل اساسی وتهدید درآن زمـان بـرای آنان کمونیست تلقی می شد.ولی امروزه اسـلام بـه عنوان تهدید وخطر اصلی واساسی درجهان غرب مطرح است وکمونیست به موزه تاریخ پیوسته است.
ذکر یک نکته ضروری است وآن این واقعیت است که در گذشته نه چندان دور، آنچه برای غربی ها مهم بود وبه عنوان خطر احساس می شد ،بنیادگرائی اسلامی بود، اما امروزه رشد اسلام غرب را به وحشت انداخته است. در گذشته ما معتقد بودیم که غرب نسبت به رشد اسلام عادی واکنش نشان نمی دهد ومخالفت غرب با بنیادگرائی اسلامی است، اما امروزه بررسی ها نشان می دهدکه نگرانی اصلی غرب نسبت به اصل اسلام است . امروزه غرب حتی اسلام حاکم بر کشورهای شبیه مالزی که با اسلام ناب محمدی فاصله زیادی دارند را تحمل نمی کند. دیدگاه "هانتینکتون " دراین خصوص گویای این واقعیت است. وی در تبین خطر اسلام می گوید: "امروزه بنیادگرائی خطر نیست بلکه رشد اسلام خطری است که مارا تهدید می کند. "
سامعی : حضرت امام (ره)با اشاره به توطئه های متعدد غرب وشرق در برابر ایران اسلامی وساده انگاری برخی افرادکه روحیه مدارا با غرب را تبلیغ وانقلاب اسلامی رابه خشونت طلبی متهم می کردند فرمود: "آنان با اصل اسلام مخالفند. " ومقام معظم رهبری نیز پس از طرح موضوعاتی نظیر تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، غارت فرهنگی وضرورت پرداختن به موضوع مهندسی فرهنگی، نهضـت نرم افزاری وتولید علم به موضـوع ناتـوی فرهنگی اشاره و تقابل تمام عیار غرب با اسلام را تبیین نموده اند .
آمریکا از چه شیوه ،ابزار وروش هایی برای اجرای تهدید نرم بر علیه ایران استفاده می نماید؟
دکتر جمالی : درخصوص شیوههای به کارگیری قدرت نرم بر علیه ایران اسلامی، طراحان و طرفداران تهدید نرم شیوه های اعتراض ، اغوای ، عدم همکاری و مداخله مسالمتآمیز را مد نظر قرارداده اند. اقداماتی از قبیل عدم همکاری در رویدادهای اجتماعی، عدم واکنش به رخدادها ، بی توجهی به آداب ، رسوم وسنن، کنارهگیری از تشکیلات اجتماعی ، عدم مشارکت فعال درامور اقتصادی ، عدم همکاری شهروندان با دولت و مداخله سیاسی تفرقه افکن از جمله محورهای مد نظر آنان در روند تحقق تهدید نرم می باشد.
آمریکا در اجرای این روش ها از ابزارهایی از قبیل جمعآوری اطلاعات، مذاکره وگفت وگو، بهره برداری از حوزه آموزش، بر پایی تظاهرات با رویکرد مسالمت آمیز، دامن زدن به اعتراضات غیرخشونت آمیز نظیر انتشار بیانیههای رسمی درسطح داخل وخارج کشور ، حمایت از اپوزیسیون خارجی ، حمایت از مهره های نشان دار وبی نشان خود در داخل کشور بهره می گیرد.
بدیهی است ارتباط گیری گستردهتر با مخاطبین داخلی، اقدامهای عمومی نمادین مثل تجمع وگردهمائی به مناسبت ها وبهانه های واهی ، برگزاری برنامههای نمایشی، اجرای برنامه های موسقی به صورت دستهجمعی، برگزاری بزرگداشت ها حتی برای اموات از جمله مواردی است که در دستور کار آنان قرار دارد.
پس از فروپاشی شوروی وقایعی در کشورهای تازه استقلال یافته بوقوع پیوست که به انقلاب های مخملی معروف شد. در این خصوص دو نکته را تبیین شد، نکته اول؛آیا آمریکا در صدد تکرار این انقلاب ها در کشورهای مسلمان بوده است یا خیر؟ و نکته دوم؛ آمریکا دراین خصوص به چه نتایجی دست یافته است؟
شیرمحمدی : فروپاشی شوروی نقطه عطفی برای آمریکا بوده است. پس از فروپاشی شوروی آمریکائی ها در صدد برآمدند اقدامات صورت گرفته در قضیه فروپاشی شوروی را درکشورهای جدا شده از شوروی سابق به اجراء گذارندکه درکشورهای گرجستان، صربستان به اجراءگذارده شد.آمریکائی ها در صدد تعمیم انقلاب های مخملی به آذربایجان و حتی پاکستان هم بودند که به دلایلی موفق نشدند . سه سال قبل خانم "رایس "در مسافرت به پاکستان صریحاً به مشرف گفت: "شما باید راه را برای دمکراسی بازکنید. "مشرف پاسخ داده بود: "جامعه ما جامعه رشد یافته ای نیست . باید جامعه ما به سطح قابل قبولی از رشد برسدکه لااقل 15 سال زمان می برد ". رایس صریحاً به مشرف گفته بود : "شما خودتان از موانع دمکراسی هستید. "
پس از این دیدار ومذاکره است که برخی تغییرات اجتماعی ، فرهنگی وسیاسی که نوع کوچکتری ازانقلاب مخملی را سبب می شود در پاکستان دیده می شود. ورود "بی نظیر بوتو "به پاکستان بعد از مدت ها حضور در خارج ازکشور را نیز باید در همین راستا مورد ارزیابی قرار داد والان نیز وادار شدن مشرف به استعفاء واقعیتی است درراستای رخ دادن نمونه کوچکی از انقلاب های مخملی درپاکستان که باید مورد توجه قرار گیرد.
اما ذکراین نکته لازم است که تهدید نرم آمریکا درایران ، لبنان ، عراق وافغانستان موثر واقع نشد که وضعیت فعلی آمریکا در عراق ، افغانستان و قدرت روزافزون ایران درسطح منطقه وجهان گویای این واقعیت است.
روند رویایی ایران وآمریکا که منجر به اتخاذ استراتژی تهدید نرم از سوی آمریکا بر علیه ایران گردید.
متفکر : با پیروزی انقلاب اسلامی و خروج ایران از سلطه استکبار جهانی، منافع امریکا در منطقه به خطر افتاد. این پیروزی امیدآفرین و رهائی بخش تضاد بین ایران وآمریکا را موجب گردید و تداوم تضادهای سیاسی ایران و آمریکا در دوران بعد از انقلاب اسلامی، موجب وحشت مقامات آمریکایی درخصوص تغییر فضای ژئوپلتیکی خاورمیانه به ضرر آمریکا گردید. پس ازپیروزی انقلاب اسلامی تهدیدات آمریکا بر علیه ایران آغاز وروز به روز شدت گرفت. در اولین مرحله، تهدیدات آمریکا ماهیت اجتماعی داشت و سپس تهدیدات آمریکا ماهیت سیاسی پیدا نمود. درسال های بعد تهدیداتی شبیه طراحی کودتای نوژه، حمایت از گروه های مسلح در حوزه های پیرامونی جغرافیای سیاسی ایران و در نهایت سازماندهی کشورهای عرب محافظه کار در حمایت از عراق برای تهاجم نظامی به ایران را باید در زمره تهدیدات امنیتی آمریکا علیه ایران تلقی نمود. عراق با چراغ سبزهای امریکا و شوروی به ایران تجاوز نمود که در این مقطع تمامیت امنیت ملی ایران با جنگ گره میخورد و مورد تهدید قرار میگیرد. تعارضات ایدئولوژیک با شرق و حمایتهای شوروی از عراق و شکست های مداوم امریکا در ایجاد حکومتهای متمایل به غرب در ایران موجب شد مقابله با انقلاب اسلامی بعنوان نقطه و فصل مشترک منافع دو ابرقدرت مطرح گردد و نظام جمهوری اسلامی در تمامی متغیرها مورد تهدید جدی قرار گیرد. بعد از فروپاشی نظام دو قطبی درجهان ، امریکا به عنوان یک قطب برتر در جهان مطرح گردید وتهاجمات خود بر علیه ایران را درحوزه های نظامی ، سیاسی ،اقتصادی ، اجتماعی وفرهنگی شدت بخشید. به دلیل بی اثر بودن تهدیدات مذکور و به موازات محدودیت های سیاسی - امنیتی، شکل جدیدی از تهدیدات موسوم به تهدیدات نرم در قالب جنگ روانی، تخریب افکار عمومی ازسوی آمریکا بر علیه ایران به اجراء گذارده شد.
دعاگو : نگاهی به سیر تهدیدات آمریکا بر علیه ایران بیانگر این واقعیت است که آمریکا از بدو پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون درصدد بوده است تا از طریق بکار گیری همه شیوه های ممکن اعم از ابزارهای نظامی، اقدامات امنیتی، ترور ،خرابکاری ، دامن زدن به مسئله قومیت ها ،نفوذ درارکان نظام ، بهره گیری از قدرت نرم، دیپلماسی عمومی، ایجادمحدودیت های بین المللی و حتی تحریم های اقتصادی رژیم ایران را تغییرداده ویا با خودهمراه نماید.نگاهی به حوادث سالهای گذشته بیانگراین واقعیت انکارناپذیر است .
نکته ای که ذکرآن ضروری است و منجـر به تغیـیر رویه آمریکا در برخورد با انقـلاب اسلامی شده ،این واقعیت است که امروزه ایران اسلامی از توانمندی های قابل قبولی در حوزه های مختلف نظامی ،سیاسی ،اقتصادی وفرهنگی برخوردار است. بدیهی است اعمال قدرت سخت برعلیه چنین کشوری هزینه های فراوانی برای آمریکا به دنبال خواهد داشت، بنابراین آمریکا برای رسیدن به اهداف خود در مقابله با ایران، استفاده از قدرت نرم راکه شامل بکارگیری دیپلماسی تهدید و فریب ، جنگ روانی ، تهاجم فرهنگی و اعمال فشار از طریق سازمان های بین المللی، بهره گیری ازحوزه رسانه اعم از شبکه های تلویزیونی و اینترنت و استفاده از بازیگران غیردولتی که درپوشش برخی بنیادهای آموزشی وتحقیقاتی شکل گرفته اند را در دستور کار خود قرار داده است و این رویکرد را به عنوان استراتژی اصلی در مقابله با ایران اسلامی انتخاب نموده است.
موضوع دیگری که لازم است به آن اشاره شود ، پیوند بین امام وامت در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و فرهنگ شهادت طلبی است که آمریکا را وادار به تغیبر رویکرد خود با ایران نموده است.
یکی از ابزارهایی که دشمن درراستای تحقق تهدید نرم ازآن بهره می گیرد ، تشکل های مردم نهاد می باشد که رد پای این تشکل ها درانقلاب های موسوم به انقلاب های مخملی به وضوح مشاهده می گردد ، روش تاثیر گذاری این تشکل ها در روند تهدیدات نرم چیست؟
صالحی : استکبار برای تحقق اهداف خود در حوزه تهدید نرم از ابزارهای بسیاری استفاده می نماید که یکی از این ابزارها تشکل های غیردولتی یا سازمان های مردم نهاد(NGO) است که دشمنان در روند اجرائی نمودن تهدید نرم از آن بهره برداری میکنند. این تشکلها بنا برآنچه که در قانون ذکر شده نباید سیاسی باشند، اما عموما با هدف سیاسی تشکیل می گردند وبا نفوذ در بدنه و ساختار فرهنگی وسیاسی کشور به دنبال عملی کردن برنامه های از پیش تعیین شده در کشور برمی آیند. تشکل های مذکور تلاش خود را به سیاسی کردن همه مقولات مبذول می دارند و این دقیقا همان اتفاقی بودکه در دوران اصلاحات بوقوع پیوست وبا شعار توسعه سیاسی آقای خاتمی درجامعه مطرح شد .
درخصوص تشکل های غیر دولتی ، باید این نکته را اضافه نمائیم که طی سال های گذشته ما شاهد بودیم که حدود 12 هزار تشکل غیر دولتی درکشور تشکیل گردیده است. برخی از این تشکلها آشکارا به دنبال اهدافی خاص بوده وتقابل بانظام را دستورکار خود قرارداده اند. نگاهی به مجموعه فعالیت های این تشکل ها این واقعیت را روشن می کند که کارکرد سیاسی و جهتگیری درجهت اهداف مد نظر دشمنان مورد توجه برخی از آنان بوده است .برخی از این تشکلها اهدافی همسو با دشمنان نظام داشته و از سوی بنیادهایی که انقلابهای مخملی و نارنجی را در سالهای اخیر درکشورهای منطقه رقم زدهاند، حمایت مالی و معنوی میشوندکه اسناد ومدارک بسیاری در خصوص کمک های مالی بنیادهای مذکور به این تشکل ها در موارد متعدد منتشر گردیده است .
روش بهره گیری آمریکا از سازمان های غیر دولتی با هدف عملی نمودن تهدید نرم را تشریح نمائید .
شیر محمدی : به منظور تحقق تهدید نرم و وقوع انقلاب های مخملی درکشور هدف،آمریکائیها درابتدا نوعی هسته های اجتماعی را در قالب "NGO "ها، در حوزه های مختلف ایجاد و به هم مرتبط می کنند. ارائه آموزش های مورد نیاز درراستای تحقق تهدید نرم از سوی آمریکا مد نظر قرارمی گیرد و آن را در دستورکار قرار می دهد.
با تشکیل "NGO "ها، ارائه آموزش های مورد نیاز و فعال نمودن در حوزه کاری مربوط به خود ، با توجه به توقعی که سازمان ها وبنیادهای حامی از این تشکل ها دارندو با توجه به خط دهی وهدایت آشکار وپنهان آنان از سوی طراحان تهدید نرم تقابلی بین تشکل ها ونظام حاکم به مرور زمان بروز می کند. خط دهی نامحسوس و سازماندهی شده ازسوی حامیان، این تشکل ها را به سوی تقابل با دولت هدایت می نماید و مخالفت های آنان با دولت به بهانه های مختلف و متفاوت و درمواردی غیر منطقی شکل می گیرد. بدیهی است کوچکترین بهانه امکان متهم کردن دولت به عدم همکاری، کم کاری و یا عدم حمایت کامل وقاطع از "NGO "ها را فراهم می آورد و آنان را که به صورت شبکه ای به مرتبط شده اند، به سمت نافرمانی مدنی و وقوع انقلاب های مخملی سوق می دهند.
نقش رسانه ها در روند تحقق سناریو طراحی شده برای اجرای تهدید نرم دریک کشور با توجه به اینکه ازجایگاه ویژ ه ای برخوردارند چیست؟
شیر محمدی : رسانه عنصر اصلی واساسی استکبار در حوزه تهدید نرم است که استکبار جهانی در رأس آن آمریکا قرار دارد برای تحقق تهدید نرم در کشور هدف اقدام به ایجاد و بکارگیری مجموعه ای از رسانه ها را می نماید. با بررسی های به عمل آمده در چهار سال قبل 20 مؤسسه رسانه ای درکشور آذربایجان فعالیت داشتند که از طریق یک بنیاد وابسته به غرب خط دهی می شدند. در همان مقطع در روسیه بنیاد مذکور جزء10 مؤسسه محبوبی بود که در کارهای خیریه وعام المنفعه مشارکت داشت.
نگاهی به اخبار رسانه ای در آن زمان گویای این نکته است که هر وقت رئیس جمهور وقت آذربایجان آقای الهام علی اف بنای گسترش ارتباط با ایران را داشت و یا تحرکی در روابط آذربایجان وایران مشاهده می شد، رسانه های آن کشور بر علیه الهام علی اف موضع می گرفتند. هماهنگی وهمراهی رسانه های آن کشور در یک مقطع خاص بر علیه ایران و الهام علی اف بیانگر این بود که از یک ستاد فرماندهی دستور می گرفتند.
این روند در گرجستان و درگذشته نه چندان دور درشیلی ونسل اول ساندینیست ها قابل رویت بود. دریک نگاه کلی باید اذعان نمود که اجرای تهدید نرم بدون ابزار رسانه بی معنی است وسیل دلارهایی که آمریکا در این خصوص خرج می نماید وبرخی از رسانه های ایران هم ازآن بی نصیب نبوده اند بیانگر این واقعیت است.
یک بخش از تهدید نرم ، اشاعه فساد وفحشاء وبروز ناهنجاری های اخلاقی در جامعه هدف است . بهره گیری غیر اخلاقی از ابزار رسانه در فرآیند تحقق تهدید نرم چیست و این چه تاثیری در امنیت ملی کشورهای هدف دارد ؟
دکتر متفکر : طی بررسی هایی که در سال 78 بر روی سایت های اینترنتی قابل دریافت در ایران انجام دادیم ، این موضوع به اثبات رسید که 4 میلیون سایت مروج فساد درآمریکا واروپا طراحی شده بود که فقط در کشورهای جهان سوم قابل دریافت بود. درحال حاضر حدود 900 شبکه شبانه روز فساد وفرهنگ منحط غربی را ترویج می کنند. این نکته گویای این واقعیت است که جهان استکبار به سرگردگی آمریکا درجهت تحقق تهدیدات نرم از ابزار رسانه بهره می گیرد . آنچه مسلم است این واقعیت است که اقداماتی از قبیل طراحی وبه نمایش گذاردن چنین سایت هایی تاثیرات مخربی در امنیت اجتماعی کشورهای هدف بر جای خواهد گذاشت. خدشه وارد شدن به امنیت اجتماعی یک کشور زمینه را برای بروز نافرمانی ها، ایجاد درگیری وآشوب فراهم می آورد وبستر مناسب برای اجرای سناریوی از پیش تعیین شده انقلاب های مخملی را بوجود می آورد .
نقش وتاثیر رسانه ها در اجرای تهدید نرم قابل انکار نیست . نگاهی اجمالی به فضای رسانه ای این واقعیت را گوشزد می کند که دشمن سرمایه گذاری زیادی در این خصوص انجام داده است ،سرمایه گذاری استکبار درحوزه رسانه درجهت تقابل با ایران اسلامی را به صورت اجمال تشریح نمائید .
صالحی : درحال حاضر درراستای تحقق تهدید نرم،آمریکا و برخی کشورهای اروپایی اقدام به سرمایهگذاری قابل توجه ای در شبکههای ماهوارهای و رادیوهای فارسی زبان به عنوان یکی از ابزارهای مهم برای رسیدن به اهداف خود نموده اند. تعداد ماهواره های موجود در فضا که فعالیتهای نظامی، علمی، خصوصی، ارتباطی، ناوبری و اکتشافی را دنبال می کنند، هماکنون بالغ بر359 دستگاه می باشد.
درحال حاضر امکان دریافت 6 هزار شبکه ماهوارهای در ایران وجود داردکه علاوه بر اینها حدود 9 هزار شبکه نیز به صورت کارتی قابل دریافت است. 35 شبکه فارسی زبان به طور مستمر و24 ساعته علیه نظام اسلامی فعالیت می کنندکه برخی از این شبکه ها متعلق به صهیونیستهابوده و رسما از سوی این رژیم پشتیبانی میشوند. این شبکهها دارای بودجه مشخصی در کنگره آمریکا هستند وغیر از آمریکا کشور هلند نیز در پشتیبانی از شبکههای مذکور بسیار فعال است.
بدیهی است حضـور پر تعداد رسـانه های خارجـی با هدف اجرائی نمـودن تهـدید نـرم موجبات آسیب پذیری ما را فراهم می آوردکه ضرورت تلاش مضاعف در این حوزه را گوشزد می کند.
برخورد اصلاح طلبان با مقوله تهدید نرم را چگونه ارزیابی می کنید
دعاگو : موفقیت تهدیدنرم بدون بهره گیری از ابزارهای مورد نیاز که از جامعه هدف به خدمت گرفته می شود تقریبا امری ناممکن است. علاوه بر ابزارهایی که از سوی استکبار در روند تحقق تهدید نرم مورد استفاده قرار می گیرد ،لازم است به موضوع مهم "بی اعتقاد نمودن مردم به اندیشه های دینی " در روند تهدید نرم اشاره کرد که این رخداد در دوران اصلاحات دردستور کار آنان قرار گرفته بود وبدان می پرداختند.درزمان دولت صلاحات فضا به گونه ای رقم زده شد که جامعه از ارشادهای روحانیت بی نصیب ماند وتلاشی آشکار در دورکردن مردم از روحانیت به چشم می خورد. میمون خطاب کردن مردم توسط عضوارشد سازمان مجاهدین انقلاب، دفاع صریح خاتمی ازسکولاریسم درگردهمائی ائمه جمعه، مواضع و قطعنامه کنگره سوم حزب مشارکت درتبیین جدائی دین از سیاست و نیز مواضع سازمان مجاهدین انقلاب ،نهضت آزادی وجبهه ملی گویای این واقعیت است که جدائی دین ازسیاست را تبلیغ و برآن پافشاری می کردند.
درآن 8 سال تلاش هایی در درون حکومت صورت گرفت تا افکار جامعه به سمت سکولاریسم برود، در دانشگاه ها با شعار اصلاحات به خدا و پیغمبر و امام زمان اهانت می شد، ولی آقایان به جای آنکه درد نجات دین را داشته باشند، درد نجات شخص توهین کننده به دین را داشتند. در سا ل های حکومت مدعیان اصلاح طلبی تلاش های بسیاری برای دین ستیزی در جامعه ما صورت گرفت که مناسب ترین بستر را برای تحقق تهدید نرم فراهم می آورد. نفوذ منافقین و جاسوسها در دستگاه های حکومتی در دوران اصلاحات مشهود و بی نیاز ازتوضیح واستدلال است .
بررسی فضای رسانه ای کشور در سال های مدیریت مهاجرانی بر وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی گویای این واقعیت است که خیلی از اقدامات جریان مذکور درراستای تحقق تهدید نرم بود.
صالحی : نیم نگاهی به نقش، عملکرد و اقدامات روزنامه هایی که درآن سال ها یک شبه خلق می شدند وبه روزنامه های زنجیره ای موسوم شده بودند، گویای هماهنگی اقدامات آنان درخصوص برنامه های در دستور اجرا بود.رویکرد روزنامه های مذکور ، مفاهیم وادبیاتی که بر آن تاکید داشتند، بیانگر تلاش در جهت تحقق تهدید نرم ووقوع انقلاب مخملی درکشور بود. درهمان دوران برخی از نشریات که به دلایل تخلف مبین وآشکاربا حکم قوه قضائیه تعطیل می شدند، به فاصله چند روزتیم نشریه متخلف، انتشار نشریه ای دیگر را در دستور کار قرارمی داد و به تهاجمات خود بر علیه ارزش ها، هنجارها، آرمان ها ی انقلاب واسلام ادامه می دادند. فرمایش رهبرمعظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای "حفظه الله تعالی " درآن دوران مبنی بر اینکه برخی از نشریات پایگاه دشمن هستند ، عمق نفوذ استکبار در حوزه رسانه ای ما را با هدف عملی ساختن تهدید نرم آشکار می کند. توقیف، دستگیری ومحاکمه برخی از مسئولان نشریات مذکور و اعترافات آنان به هماهنگی با استکبار در جهت تحقق تهدید نرم زوایای پنهان توطئه شوم آنان را روشن نمود.نکته قابل تاسف این که جریانی در دولت وقت این روند را اجراء می نمود وبرخی از همراهان انقلاب و امام(ره )با مجریان تهدید نرم همراه شده بودند.
آقای شیرمحمدی ، جنابعالی در سخنان خود انقلاب های مخملی را کپی ناقصی از انقلاب اسلامی قلمداد نمودید وآنچه مسلم است نگرش شما باید به موضوع استفاده حضرت امام ( ره ) به عنصر رسانه در به پیروزی رساندن انقلاب اسلامی باشد . در این خصوص توضیحات خود را ارائه نمائید .
شیر محمدی : بررسی اقدامات وعملکرد حضرت امام (ره ) در دوران مبارزه این نکته را به ذهن متبادر می کند که انقلاب های مخملی کپی ناقصی از انقلاب اسلامی است. درخصوص تبیین این موضوع باید گفت: در دوران انقلاب حضرت امام(ره) شبکه ای متشکل از نمایندگان و معتمدان و مریدان خود در سراسر کشور و حتی خارج از کشور ایجاد کرده بود و این شبکه کمک شایانی به گسترش و پیروزی انقلاب نمود. حضرت امام(ره) در سال 58 خاطره ای را نقل می کنند که گویای توجه ایشان به بهره گیری از قدرت نرم در اداره انقلاب است. ایشان می فرمایند: "در سال 57 فردی که از ایران به خدمت ایشان رسید و اظهار داشت که در فلان روستا مردم پس از نماز به همراه روحانی مسجد برعلیه حکومت شعار می دهند واز استقلال، آزادی وحکومت اسلامی سخن می گویند و من در این زمان احساس کردم که حالا زمان انقلاب است.
"الوین تافلر "نویسنده کتاب موج سوم نیز به این واقعیت اشاره می کند و می گوید : امام(ره) از رسانه های سه موج، تلویزیون را تحریم کرد اما پیام های او از طریق چهره به چهره، رادیو، اعلامیه، نوار کاست به همه مردم در سراسر کشور می رسید، مردم به پیام امام(ره)لبیک گفتندوانقلاب کردند،ایشان دلیل پیروزی انقلاب اسلامی را تفوق رسانه ای حضرت امام(ره)برطاغوت قلمداد می کندکه درست هم هست. درخصوص این نکته که غرب ، بعد ازپیروزی انقلاب اسلامی، انقلاب های مخملی را از انقلاب اسلامی کپی کردند، بدان معنا است که آنها هم در ابتدا، شبکه هایی از هسته های اجتماعی ایجاد می کردند ، مفاهیمی از قبیل آزادی، دموکراسی، حقوق بشررا طرح و تبلیغ می نمودند، دولت های هدف را به عنوان ناقض مفاهیم مذکور متهم می کردند. در این رخ دادها افرادی که دلشان برای مقوله هایی نظیر آزادی، دموکراسی به شیوه غربی می تپد دریک مقطع معینی با بهره گیری ازشبکه اجتماعی منسجمی که برعلیه حکومت حاکم ساماندهی کرده اند حکومت وقت را با کمترین خونریزی جابجا می کنند. این مدل انقلاب ها در جوامع شیعی به دلیل پیوند بین ولایت و امت موفق نبود.
تحقق اهداف مد نظر در تهدید نرم که می تواند وقوع انقلاب های مخملی درکشور هدف را به دنبال داشته باشد ، نیازمند بستر مناسب است . از چه مواردی می توان به عنوان بسترهای تحقق تهدید نرم و انقلاب های مخملی نام برد .
دکتر جمالی : آمریکا به منظور عملی نمودن تهدید نرم بر علیه کشورهای هدف و برپائی انقلاب های مخملی توجه خود را بر دو نکته مهم مبذول داشته است. نکته اول عدم کارآمدی ونکته دوم عدم مشروعیت است که با اندکی دقت نظر عناصر اصلی سیاست براندازی آمریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران نیز در همین چارچوب قابل رویت است . با توجه به مطلب بیان شده باید اذعان داشت که مهم ترین بستر و زمینه ای که وقوع انقلاب مخملی دریک کشور را فراهم می نماید، موضوع ناکارآمدی است.
دلیل اصلی انقلاب های مخملی برمی گردد به ناکارآمدی کشورها،که کشورهای بلوک شرق از آن جمله هستند. درتبیین موضوع باید اظهار داشت مردم بلوک شرق وقتی وضع زندگی خودشان را با زندگی مردم دیگر ممالک مقایسه می کنند، اولین اقدام آنان این است که سعی کنند خود را از لحاظ سطح زندگی به یک وضع مطلوب برسانندکه لازمه آن وارد کردن تکنولوژی است.با تکنولوژی فرهنگ کشور صاحب تکنولوژی هم می آید. مثال معروفی است که می گویند: "وقتی مک دونالد به کشوری می رود فرهنگ مک دونالد راهم با خود به آن کشور می برد. " آنچه مسلم است این فرهنگ وارداتی تعلق خاطری به فرهنگ مردم آن کشور ندارد .
نکته دیگری که نباید آن را فراموش کرد ، این واقعیت است که کشورهایی که مورد توجه غرب برای وقوع انقلاب مخملی قرار می گیرند با روندی که قبلا تبیین گردید وبر مبنای آموزه های القائی از سوی استکبار در جریان اجرائی شدن تهدید نرم که ازطرق مختلف درذهن و اندیشه آنان رسوخ نموده وتثبیت شده، دلیل عقب ماندگی خود را فقدان دموکراسی تلقی می کنند. تلاش آنان جهت رفع محرومیت ها و برقراری دمکراسی و گسترش روند دموکراسی خواهی موجب فروپاشی کشورهای مدنظر با روش انقلاب مخملی می گردد که نمونه های روشن آن گرجستان ودیگر کشورهای استقلال یافته از شوروی سابق است. ادامه دارد ...