پروفسور حمید مولانا
حضور دکتر احمدی نژاد رئیس جمهور ایران در اجلاس ضدنژادپرستی ژنو (دوربان 2)، به عنوان اولین سخنران و انعکاس بی سابقه آن در محافل و رسانه های جهانی نشان داد، که جمهوری اسلامی ایران امروز به عنوان یک مرکز قدرت بین المللی بویژه در حوزه اندیشه، فرهنگ و سیاست، جایگاه بزرگی را کسب کرده است و در صف مقدم گفت وگو درباره حقوق بشر، تبعیض نژادی و مردم سالاری قرار دارد. راستی چه شد که ایران در عرض چند سال جایگاهش تغییر می کند. و از جایگاه متهم در جایگاه مدعی در نظام بین الملل قرار می گیرد؟ چطور ایران از سیاست منفعلانه به دیپلماسی فعال عبور کرده است؟ تقابل با نظام سلطه و زور بین الملل با چه شیوه هایی عملی می شود؟ منشور عدالت سیاست خارجی ایران چگونه در سطح بین المللی و جهانی ارایه می گردد؟
فراموش نشود این اولین بار نیست که اعضای سازمان ملل متحد و جهان به اصطلاح سوم موضوع مبارزه با نژادپرستی را در دستور سازمان های دولتی و مردمی بین المللی قرار می دهند و صهیونیسم را متهم به نژادپرستی می کنند. در دهه 1970 میلادی وقتی که گروه موسوم به 77 یا گروه غیر متعهد سازمان ملل متحد دغدغه های خود را درباره نظام نوین بین المللی اقتصاد و نظام جدید بین المللی اطلاعات و ارتباطات در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و در سایر سازمان های دیگر مثل یونسکو مطرح می کردند، ریشه بسیاری از این بی عدالتی ها را در نژادپرستی دیده و آن زمان با تصویب قطعنامه ای صهیونیسم را به عنوان یک ایدئولوژی نژادپرستی اعلام کردند. برخی از کشورهای غرب و در راس آن آمریکا از این تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل بسیار ناراحت شدند و ایالات متحده به عنوان اعتراض تصمیم گرفت خود را از سازمان یونسکو کنار بکشد و انگلستان و سنگاپور یک سال بعد از آن خارج شدند. چندی نگذشت که در اوایل دهه 1980 در زمان ریاست جمهوری رونالد ریگان وقتی که محافظه کاران روی کار آمدند و کشورهای اتحادیه اروپا آن روز به رهبری آمریکا بار دیگر به نهادهای سازمان ملل تسلط پیدا کردند، این قطعنامه را به اجبار از مجمع عمومی پس گرفتند.
امروز دنیا 180 درجه عوض شده است و بار دیگر صدای اعتراض علیه ظلم و ستم جهانی طنین انداخته و آمریکا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا در موضع دفاعی قرار دارند.
در اجلاس این هفته سازمان ملل در ژنو علیه نژادپرستی، ایالات متحده، اسرائیل، ایتالیا و کانادا و چند کشور دیگر به علت این که در نوشتن دستور روز این اجلاس و نحوه کار و جمع بندی آن کنترل کامل ندارند، از شرکت در آن خودداری کرده اند. ولی برعکس، قریب به اتفاق 192 عضو سازمان ملل متحد و بیش از 4500 سازمان مردمی و غیردولتی جهانی در این نشست حضور داشته و فعال هستند، و مهمتر از همه این که ایران در فعالیت و تبیین اینگونه گفتمان ها نقش بسیار موثری ایفا می کند. اجلاس ژنو نمونه ای از وضع امروز جهانی است و بهتر است آنچه در نتیجه این نشست اتفاق افتاده است و ما امروز آن را مشاهده می کنیم جمع بندی کرد:
(1) تعیین دستور روز در عرصه بین المللی یک منبع بزرگ قدرت است. دستور روز به این معنی است که مردم دنیا درباره چه مطالبی فکر کنند و چه موضوعاتی در راس توجه قرار گیرد. در گذشته قدرت های بزرگ و در راس آن آمریکا در تعیین دستور روز تسلط کامل داشتند. امروز وضع کاملاعوض شده است و همان طوری که از اجلاس ژنو مشاهده می شود این ایران و رئیس جمهور آن است که در تعیین دستور روز بین المللی موثر و نقش بزرگ و موثری را ایفا می کند. در آغاز انقلاب اسلامی ایران و در دهه اول انقلاب نیز این ایران وبویژه امام خمینی(ره) بودند که تعیین دستور روز جهانی را از دیگران گرفته بودند.
(2) امروز ایران و رئیس جمهور آن محور اصلی و مورد توجه گفتمان ها را بیان می کند و تصویر کاملامتفاوتی از آنچه کشورها و رسانه های مسلط در گذشته از وضع این جهان ترسیم شده است، به دنیا ارائه می شود.
(3) تناقض بین گفتار و کردار بسیاری از کشورهای غربی در مورد حقوق بشر، آزادی بیان، دموکراسی و غیره به خوبی آشکار می شود. موضوع و عنوان کنفرانس و نشست ژنو مبارزه با نژادپرستی بود. پس چرا وقتی که رئیس جمهور ایران از نژادپرستی و مبارزه با زور و ستم و اهمیت عدالتخواهی سخن به میان می آورد، نمایندگان برخی از کشورهای مشخص جلسه را ترک می کنند!
(4) آغاز خشونت، نشنیدن حرف دیگران است. آزادی بیان و مردم سالاری نیز احترام به عقاید دیگران است. هر چند که به مذاق و سلیقه برخی تلخ باشد. پس چرا آمریکا، اسرائیل، و برخی از کشورهای اروپایی تحمل شنیدن صحبت دیگران را ندارند. این چه نوع آزادی و لیبرالیسم است که همه باید به حرف شما گوش کنند ولی شما تحمل شنیدن عقاید دیگران را ندارید؟ اینجاست که لیبرالیسم و دموکراسی نوع شما به استبداد فکری تبدیل می شود. رابطه بین آنچه که چند سال پیش در دانشگاه کلمبیا گذشت و چند نفری که به اعتراض صحنه گفتمان اجلاس ژنو را ترک کردند چیست؟ تعجب اینجاست که این عده تشخیص نمی دهند که این عمل به ضرر خودشان تمام می شود و تائید صحبت دیگران درباره آنهاست.
(5) اجلاس ژنو محتویات و شیوه پوشش رسانه های غرب را که سالها است بر جهان تسلط پیدا کرده زیر سؤال می برد و تفاوت بین واقعیت ، حقایق، و تصاویر و انگار ه ها را نشان داده و شفاف می سازد. جهانیان می پرسند رسانه حقیقی کیست و چیست؟
(6) بازتاب سخنان رئیس جمهور ایران در دنیای اسلام، در کشورهای شرقی، در آسیا و آفریقا و آمریکای لاتین، و در بین قشرهای مردمی آمریکا و اروپا مهمتر از تاثیر آن بین کشورهای اروپایی و آمریکاست.
(7) و بالاخره، حضور فعال و موثر ایران در اجلاسی مانند ژنو تنها درباره موضوعات مورد بحث نشست نیست بلکه درباره حقانیت، اهداف و تصویر انقلاب اسلامی و نظام نیز هست.